Intergenerational and Intercultural Work Attitudes in Higher Education: A Comparative Analysis of Turkish and Foreign Instructors

Yükseköğretimde Kuşaklararası ve Kültürlerarası Çalışma Tutumları: Türk ve Yabancı Uyruklu Öğretim Görevlilerinin Karşılaştırmalı Analizi
Author:

Kübra YAZKAN-

Number of pages:
3069-3125
Language:
Türkçe
Year-Number:
2026-Volume 21 Issue Ö1
%>

Abstract

Bireylerin profesyonel hayata dair geliştirdikleri değer yargıları ve vizyonların bir bileşimi niteliğindeki çalışma tutumları; bireysel eğilimler, örgütsel dinamikler ve toplumsal dinamiklerin kesişiminde inşa edilen çok boyutlu bir olgudur. Her toplumsal yapının kendine özgü tarihsel mirası, kültürel dokusu ve sosyo-ekonomik gerçekliği, bireylerin iş yaşamına yönelik tutumlarını doğrudan doğruya biçimlendirmektedir. Bu durum, her toplumun kendine has bir çalışma paradigması geliştirmesine ve toplumsal yapılar arasında işe bakış açısı yönünden belirgin farklılıklar doğmasına zemin hazırlamaktadır. Kültürel faktörlerin yanı sıra, çalışmaya yönelik yaklaşımların dönüşmesinde rol oynayan bir diğer başat değişken ise zamandır. Mesleki tutumlar, küresel konjonktür ve değişen dünya koşullarına paralel olarak sürekli devingen bir yapı sergilemektedir. Zamanın ilerlemesine bağlı olarak toplumsal yapıların evrilmesi ve farklı jenerasyonların iş gücü piyasasına dahil olması hem kurumsal beklentileri hem de çalışanların mesleki algı kalıplarını köklü bir değişime uğratmaktadır. Farklı kuşaksal dinamiklere ve sosyo-kültürel geçmişlere sahip bireylerin çalışma tutumlarındaki bu varyasyonları çözümlemeyi amaçlayan mevcut araştırmada; Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi bünyesinde faaliyet gösteren, X ve Y kuşaklarına mensup 12 Türk ve 6 yabancı uyruklu öğretim görevlisiyle derinlemesine mülakatlar gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulguların analizi neticesinde; farklı kuşak ve kültürlerden gelen katılımcıların iş yaşamına yönelik yaklaşımlarının, yetiştikleri toplumun kültürel kodlarıyla ve ait oldukları jenerasyonun tipik özellikleriyle yüksek oranda örtüştüğü saptanmıştır. Ayrıca; çalışmaya yüklenen anlam, çalışmaya bağlılık, çalışma disiplini gibi çalışma tutumları arasında bir etkileşim olduğu ortaya çıkmıştır.

 

Keywords

Abstract

Work attitudes, which represent a combination of the values and visions individuals develop regarding professional life, are a multidimensional phenomenon shaped at the intersection of individual tendencies, organizational dynamics, and societal dynamics. Every social structure’s unique historical legacy, cultural fabric, and socio-economic reality directly shapes individuals’ attitudes toward work life. This situation lays the groundwork for each society to develop its own distinct work paradigm and for significant differences in perspectives on work to emerge across social structures. In addition to cultural factors, another key variable influencing the evolution of approaches to work is time. Professional attitudes exhibit a constantly evolving structure in parallel with the global economic climate and changing world conditions. The evolution of social structures over time and the entry of different generations into the labor market are fundamentally transforming both organizational expectations and employees’ professional perception patterns. In this study, which aims to analyze these variations in work attitudes among individuals with different generational dynamics and socio-cultural backgrounds, in-depth interviews were conducted with 12 Turkish and 6 foreign instructors belonging to the X and Y generations at Bandırma Onyedi Eylül University. Analysis of the findings revealed that the approaches of instructors from different generations and cultures toward professional life align to a high degree with the cultural codes of the societies in which they were raised and the typical characteristics of their respective generations. Additionally, an interaction was observed among work attitudes such as the meaning attributed to work, commitment to work, and work discipline.

Keywords

Labour Economics, Work Attitudes, Generations, Instructors, Higher Education

Structured Abstract:

Work attitude—an analytical synthesis of individuals’ values, beliefs, and views regarding the concept of work—is shaped at the intersection of individual, organizational, and societal factors that regulate actions in professional life. The unique cultural, historical, and social fabric of every societal structure directly influences individuals’ perspectives on work, their sense of organizational belonging, and the nature of their relationships with hierarchy and authority. Consequently, every society possesses its own distinct notion of work attitudes, leading to significant variations among societies. In addition to cultural heterogeneity, another key factor influencing the transformation of work attitudes is the “time” dimension. Work attitudes possess a structure that is constantly evolving alongside the global context and changing world conditions. As time progresses, the social paradigm shifts, and different generations enter the workforce, both the structural expectations of organizations and employees’ professional value judgments undergo change. Individuals internalize the general normative structure during the socialization process and thereby define their professional roles. For example, in cultures with a high degree of individualism, work is equated with personal success and self-actualization, whereas in collective cultures, it is understood as an effort to contribute to the common good. Similarly, in structures with high power distance, a rigid superior-subordinate hierarchy is accepted, while in low power distance environments, horizontal communication and an egalitarian atmosphere are preferred. In this context, it is acknowledged that foreign instructors develop unique professional attitudes based on the academic and social norms of their home countries, while Turkish instructors do so within the framework of Turkey’s institutional culture, public-private sector dynamics, bureaucratic structure, and local value judgments.

This study aims to deeply understand the attitudes of instructors with different socio-cultural backgrounds and age groups toward their work environment through a cross-cultural and generational comparative perspective. The research aims to reveal how fundamental parameters—such as the meaning individuals ascribe to work, their levels of commitment to the job, and work discipline—are shaped both by the historical era they inhabit (generational context) and the social environment to which they belong (cultural context). Comparing different national groups and generations (Generations X and Y) is of critical importance not only for understanding the impact of cultural and generational factors on professional life but also for providing scientific and practical contributions to multicultural workforce management strategies in higher education institutions. Differences in work attitudes examined in this study were analyzed using Trompenaars and Hampden-Turner’s model of cultural dimensions.

The study adopts a qualitative research method, which enables the interpretation of the subjective reasons, perceptions, and experiences underlying social reality and human actions within their respective contexts. As the research design, a case study was chosen, as it allows for an in-depth examination of a limited social group and institutional environment. The data for the study were collected from Turkish and foreign instructors employed at the School of Foreign Languages, in accordance with the approval (No. 2023-10) of the Ethics Committee for Social and Human Sciences at Bandırma Onyedi Eylül University. The study sample consists of a total of 18 instructors, selected using the criterion sampling technique, one of the purposeful sampling methods. To simultaneously evaluate the generational and cultural variables, the sample was divided into 3 analytical groups:

First Group: A total of 6 foreign instructors, 5 of whom belong to Generation Y and 1 to Generation X (from the United States, the United Kingdom, Russia, Italy, Tunisia, and Pakistan)

Second Group: 6 Turkish instructors belonging to Generation X,

Third Group: 6 Turkish instructors belonging to Generation Y.

As a data collection tool, a “Semi-Structured Interview Form” prepared in both Turkish and English by reviewing national and international literature was used. The interviews were conducted in person at the participants’ campuses between June 16–20, 2025; audio recordings were made with participants’ consent, and each interview lasted an average of 20 minutes. The English interviews were translated into Turkish while remaining faithful to the original. Descriptive analysis was applied in the data analysis; codes and categories were organized into thematic matrices in Microsoft Word. Since there was only one foreign participant from Generation X, foreign instructors were addressed under a single heading in the tables but were included in the comparative analysis in the interpretations.

The findings of the study revealed that the work attitudes of participants from different generations and cultures showed a high degree of parallelism with the generational characteristics of their respective generations and the cultural codes of the societies in which they were raised. As a result of the analyses, a strong internal interaction was identified among the dimensions of meaning attributed to work, commitment to work, and work discipline.

Meaning Attributed to Work: It was observed that the cultural context plays a decisive role in how work is interpreted. It was found that foreign instructors from individualistic cultures frame work around “self-actualization, independence, and personal development,” whereas Turkish instructors assign a more collective and social mission to work.

Attitude Toward Commitment to the Work: In the analysis conducted within the framework of Meyer and Allen’s three-component commitment model, it was found that among both Turkish and foreign instructors belonging to Generation Y, “emotional commitment” (enjoyment of work, professional satisfaction) was predominant, whereas among Generation X Turkish instructors, “normative commitment” (institutional loyalty, fidelity, moral responsibility) and “continuance commitment” (seeking economic security, preserving the established order) exhibited a more dominant trend.

Work Discipline Approach: Regarding compliance with institutional rules and social norms, Generation X Turkish instructors were found to have a discipline mindset focused on obedience to hierarchical authority and full compliance with regulations (punctuality, adherence to procedures); while Generation Y Turkish and foreign instructors were observed to be more inclined toward flexible work models, horizontal communication, and an output-oriented (timely completion of tasks) self-discipline approach.

The study confirmed that the professional attitudes of instructors in higher education institutions are not merely a matter of individual preferences; they are dynamically shaped by chronological time (generation) and socio-cultural structure. To effectively manage both generational transitions and multicultural workforce diversity within institutions, it is recommended that hierarchical structures be flattened, flexible and output-oriented performance processes be designed, and diverse cultural backgrounds be integrated into institutional belonging mechanisms.

 

Keywords: Labour Economics, Work Attitudes, Generations, Instructors, Higher Education.

Yapılandırılmış Özet:

Bireylerin çalışma kavramına ilişkin değer, inanç ve görüşlerinin analitik bir birleşimi olan çalışma tutumu; profesyonel hayattaki eylemleri regüle eden bireysel, örgütsel ve toplumsal unsurların kesişim noktasında şekillenmektedir. Her toplumsal yapının kendine özgü kültürel, tarihsel ve sosyal dokusu, bireylerin işe bakış açılarına, kurumsal aidiyet duygularına, hiyerarşi ve otoriteyle kurdukları ilişki biçimlerine doğrudan etki etmektedir. Dolayısıyla, her toplum kendine has bir çalışma tutumları nosyonuna sahip olmakta ve bu durum toplumlar arasında belirgin varyasyonlar doğurmaktadır. Kültürel heterojenliğin yanı sıra, çalışma tutumlarının dönüşümünde rol oynayan bir diğer başat faktör ise "zaman" düzlemidir. Çalışma tutumları, küresel konjonktür ve gelişen dünya koşullarıyla birlikte sürekli evrilen bir yapıya sahiptir. Zamanın ilerlemesi, toplumsal paradigmanın değişmesi ve farklı jenerasyonların iş gücüne dahil olmasıyla birlikte hem kurumların yapısal beklentileri hem de çalışanların mesleki değer yargıları değişime uğramaktadır. Bireyler, sosyalleşme sürecinde genel normatif yapıyı içselleştirerek mesleki rollerini konumlandırırlar. Örneğin; bireyciliğin yüksek olduğu kültürlerde çalışmak kişisel başarı ve kendini gerçekleştirmeyle özdeşleştirilirken, kolektif kültürlerde toplumsal fayda sağlama gayreti olarak anlamlandırılmaktadır. Benzer şekilde, güç mesafesinin yüksek olduğu yapılarda katı ast-üst hiyerarşisi kabul görürken; düşük güç mesafesinde yatay iletişim ve eşitlikçi bir iklim tercih edilmektedir. Bu doğrultuda, yabancı uyruklu öğretim görevlilerinin kendi ülkelerinin akademik ve toplumsal teamüllerine göre; Türk öğretim görevlilerinin ise Türkiye’nin kurumsal kültürü, kamu-özel sektör dinamikleri, bürokratik yapısı ve yerel değer yargıları ekseninde özgün mesleki tutumlar geliştirdikleri kabul edilmektedir.

Bu çalışma; kültürlerarası ve jenerasyonel karşılaştırmalı bir perspektifle, farklı sosyo-kültürel arka planlara ve yaş gruplarına sahip öğretim görevlilerinin çalışma ortamına yönelik tutumlarını derinlemesine anlamayı amaçlamaktadır. Araştırma, bireylerin çalışmaya yükledikleri anlam, çalışmaya bağlılık düzeyleri ve çalışma disiplini gibi temel parametrelerin, hem içinde bulundukları tarihsel döneme (kuşak bağlamı) hem de ait oldukları toplumsal çevreye (kültür bağlamı) göre nasıl şekillendiğini ortaya koymayı hedeflemektedir. Farklı ulusal grupların ve kuşakların (X ve Y) mukayese edilmesi, kültürel/kuşaksal faktörlerin profesyonel hayata etkisini anlamlandırmanın yanı sıra, yükseköğretim kurumlarındaki çok kültürlü iş gücü yönetimi stratejilerine bilimsel ve pratik katkılar sunması açısından kritik bir öneme sahiptir. Çalışma kapsamında incelenen çalışma tutumlarına yönelik farklılıklar, Trompenaars ve Hampden-Turner'ın kültürel boyutlar modeli üzerinden değerlendirilmiştir.

Araştırmada, sosyal gerçekliğin ve insan eylemlerinin arkasında yatan öznel nedenleri, algıları ve deneyimleri bağlamı içinde anlamlandırmayı sağlayan nitel araştırma yöntemi benimsenmiştir. Araştırma deseni olarak ise sınırlandırılmış bir sosyal grubun ve kurumsal ortamın derinlemesine incelenmesine imkân tanıyan durum çalışması tercih edilmiştir. Araştırmanın verileri, Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sosyal ve Beşerî Bilimler Etik Kurulu’nun 2023-10 numaralı izni doğrultusunda, Yabancı Diller Yüksekokulu bünyesinde görev yapan Türk ve yabancı uyruklu öğretim görevlilerinden derlenmiştir. Araştırmanın örneklemini, amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme tekniğiyle belirlenen toplam 18 öğretim görevlisi oluşturmaktadır. Kuşak ve kültür değişkenlerini eş zamanlı değerlendirmek amacıyla örneklem 3 analitik gruba ayrılmıştır:

Birinci Grup: 5'i Y kuşağı, 1'i X kuşağı mensubu olan toplam 6 yabancı uyruklu öğretim görevlisi,  (Amerika, İngiltere, Rusya, İtalya, Tunus, Pakistan uyruklu)

İkinci Grup: X kuşağına mensup 6 Türk öğretim görevlisi,

Üçüncü Grup: Y kuşağına mensup 6 Türk öğretim görevlisinden oluşmaktadır.

Veri toplama aracı olarak, ulusal ve uluslararası literatür taranarak Türkçe ve İngilizce olarak hazırlanan "Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu" kullanılmıştır. Mülakatlar, 16-20 Haziran 2025 tarihleri arasında katılımcıların yerleşkesinde yüz yüze gerçekleştirilmiş, onay alınarak ses kaydı yapılmış ve ortalama 20 dakika sürmüştür. İngilizce mülakatlar aslına sadık kalınarak Türkçeye çevrilmiştir. Verilerin çözümlenmesinde betimsel analiz yöntemi uygulanmış; kod ve kategoriler Microsoft Word ortamında tematik matrislere dökülmüştür. X kuşağı yabancı katılımcı sayısının 1 olması sebebiyle yabancı uyruklu öğretim görevlileri tablolarda tek başlıkta ele alınmış, ancak yorumlarda karşılaştırmalı analize dahil edilmiştir.

Araştırmadan elde edilen bulgular; farklı kuşak ve kültürlerden gelen katılımcıların çalışma tutumlarının, ait oldukları kuşağın jenerasyonel nitelikleri ve yetiştikleri toplumun kültürel kodları ile yüksek oranda paralellik gösterdiğini ortaya koymuştur. Analizler neticesinde; çalışmaya yüklenen anlam, çalışmaya bağlılık ve çalışma disiplini boyutları arasında güçlü bir içsel etkileşim saptanmıştır.

Çalışmaya Atfedilen Anlam: Kültürel havzanın çalışmayı anlamlandırma üzerinde belirleyici olduğu görülmüştür. Bireysel kültürlerden gelen yabancı öğretim görevlilerinin çalışmayı "kendini gerçekleştirme, bağımsızlık ve kişisel gelişim" odağında konumlandırdığı; Türk öğretim görevlilerinin ise çalışmaya daha kolektif ve toplumsal bir ödev misyonu yüklediği tespit edilmiştir.

Çalışmaya Bağlılık Tutumu: Meyer ve Allen’ın üçlü bağlılık modeli ekseninde yapılan analizde; Y kuşağı mensubu hem Türk hem yabancı öğretim görevlilerinde "duygusal bağlılığın" (işten keyif alma, mesleki tatmin) ön planda olduğu, X kuşağı Türk öğretim görevlilerinde ise "normatif bağlılık" (kurumsal sadakat, vefa, ahlaki sorumluluk) ve "devam bağlılığının" (ekonomik güvence arayışı, yerleşik düzeni koruma) daha baskın bir eğilim sergilediği saptanmıştır.

Çalışma Disiplini Yaklaşımı: Kurumsal kural setlerine ve sosyal normlara uyum noktasında, X kuşağı Türk öğretim görevlilerinin hiyerarşik otoriteye itaat ve mevzuata tam uyum (dakiklik, prosedür takibi) odaklı bir disiplin anlayışına sahip olduğu; Y kuşağı Türk ve yabancı öğretim görevlilerinin ise esnek çalışma modellerine, yatay iletişime ve çıktı odaklı (görevin zamanında tamamlanması) bir öz disiplin yaklaşımına daha yatkın olduğu gözlemlenmiştir.

Çalışma sonucunda, yükseköğretim kurumlarındaki öğretim görevlilerinin mesleki tutumlarının yalnızca bireysel tercihlerden ibaret olmadığı; kronolojik zaman (kuşak) ve sosyo-kültürel yapı tarafından dinamik bir biçimde şekillendirildiği doğrulanmıştır. Kurumlarda hem jenerasyonel geçişlerin hem de çok kültürlü iş gücü çeşitliliğinin doğru yönetilebilmesi adına; hiyerarşik yapıların yataylaştırılması, esnek ve çıktı odaklı performans süreçlerinin tasarlanması ve farklı kültürel arka planların kurumsal aidiyet mekanizmalarına entegre edilmesi önerilmektedir.

 

Anahtar Kelimeler: Çalışma Ekonomisi, Çalışma Tutumları, Kuşaklar, Öğretim Görevlileri, Yüksek Öğretim.

الملخص المنظَّم:

يمثّل الاتجاه نحو العمل تركيبًا تحليليًا لقيم الأفراد ومعتقداتهم وتصوراتهم المتعلقة بمفهوم العمل، ويتشكّل عند تقاطع العوامل الفردية والتنظيمية والمجتمعية التي تنظّم السلوك في الحياة المهنية. ويؤثّر النسيج الثقافي والتاريخي والاجتماعي المتفرّد لكل بنية مجتمعية تأثيرًا مباشرًا في تصورات الأفراد للعمل، وشعورهم بالانتماء التنظيمي، وطبيعة علاقاتهم بالتسلسل الهرمي والسلطة. وبناءً على ذلك، يمتلك كل مجتمع تصورًا متميزًا للاتجاهات نحو العمل، مما يُفضي إلى تباينات ملموسة بين المجتمعات. وإلى جانب التغاير الثقافي، يُعدّ البُعد الزمني عاملًا أساسيًا آخر في تحوّل هذه الاتجاهات؛ إذ تتّسم الاتجاهات نحو العمل ببنية متجددة باستمرار، تتطور بالتوازي مع السياق العالمي وتغيّر الظروف الدولية. فمع مرور الزمن، وتحوّل النموذج المجتمعي، ودخول أجيال مختلفة إلى سوق العمل، تتغيّر التوقعات البنيوية للمؤسسات والأحكام القيمية المهنية للعاملين على حدّ سواء. ويستبطن الأفراد المنظومة المعيارية العامة خلال عملية التنشئة الاجتماعية، ويحدّدون أدوارهم المهنية في ضوئها. فعلى سبيل المثال، يُنظر إلى العمل في الثقافات التي تتّسم بدرجة مرتفعة من الفردانية بوصفه مرادفًا للنجاح الشخصي وتحقيق الذات، بينما يُفهم في الثقافات الجماعية باعتباره جهدًا للإسهام في الصالح العام. وبالمثل، يُتقبَّل التسلسل الهرمي الصارم بين الرؤساء والمرؤوسين في البنى التي تتّسم بارتفاع مسافة السلطة، في حين تُفضَّل أنماط التواصل الأفقي والأجواء القائمة على المساواة في البيئات التي تنخفض فيها مسافة السلطة. وفي هذا السياق، يُقرّ بأن المدرّسين الأجانب يطوّرون اتجاهات مهنية متميزة استنادًا إلى المعايير الأكاديمية والاجتماعية السائدة في بلدانهم الأصلية، بينما تتشكّل اتجاهات المدرّسين الأتراك ضمن إطار الثقافة المؤسسية في تركيا، وديناميات القطاعين العام والخاص، والبنية البيروقراطية، والمنظومة القيمية المحلية.

تهدف هذه الدراسة إلى التوصّل إلى فهم معمّق لاتجاهات المدرّسين المنتمين إلى خلفيات اجتماعية وثقافية وفئات عمرية مختلفة تجاه بيئة عملهم، من منظور مقارن عبر الثقافات والأجيال. وتسعى إلى الكشف عن كيفية تشكّل المحدّدات الأساسية، مثل المعنى الذي يُسنده الأفراد إلى العمل، ومستويات التزامهم به، والانضباط في العمل، بتأثير كلٍّ من الحقبة التاريخية التي يعيشون فيها، أي السياق الجيلي، والبيئة الاجتماعية التي ينتمون إليها، أي السياق الثقافي. وتكتسب المقارنة بين مجموعات مختلفة من حيث الانتماء الوطني وبين الجيلين إكس (X) وواي (Y) أهمية بالغة، ليس لفهم تأثير العوامل الثقافية والجيلية في الحياة المهنية فحسب، بل أيضًا لتقديم إسهامات علمية وتطبيقية في استراتيجيات إدارة القوى العاملة متعددة الثقافات في مؤسسات التعليم العالي. وقد جرى تحليل الاختلافات في الاتجاهات نحو العمل التي تتناولها الدراسة بالاستناد إلى نموذج ترومبينارس وهامبدن-تيرنر للأبعاد الثقافية.

اعتمدت الدراسة المنهج النوعي، الذي يتيح تفسير الأسباب الذاتية والتصورات والخبرات الكامنة وراء الواقع الاجتماعي والأفعال الإنسانية ضمن سياقاتها الخاصة. واختيرت دراسة الحالة تصميمًا للبحث، لما تتيحه من فحص معمّق لجماعة اجتماعية محدودة وبيئة مؤسسية محددة. وجُمعت بيانات الدراسة من المدرّسين الأتراك والأجانب العاملين في مدرسة اللغات الأجنبية، وفقًا لموافقة لجنة أخلاقيات العلوم الاجتماعية والإنسانية بجامعة بانديرما أون يدي أيلول، رقم (2023-10). وتكوّنت عينة الدراسة من 18 مدرّسًا، جرى اختيارهم باستخدام أسلوب المعاينة القائمة على المحكّات، وهو أحد أساليب المعاينة القصدية. ولتقييم المتغيّرين الجيلي والثقافي بصورة متزامنة، قُسّمت العينة إلى ثلاث مجموعات تحليلية:

  1. المجموعة الأولى: ستة مدرّسين أجانب، ينتمي خمسة منهم إلى الجيل واي (Y)، وينتمي واحد إلى الجيل إكس (X)، وهم من الولايات المتحدة والمملكة المتحدة وروسيا وإيطاليا وتونس وباكستان.
  2. المجموعة الثانية: ستة مدرّسين أتراك ينتمون إلى الجيل إكس (X).
  3. المجموعة الثالثة: ستة مدرّسين أتراك ينتمون إلى الجيل واي (Y).

استُخدم لجمع البيانات «دليل مقابلة شبه منظّمة» أُعدّ باللغتين التركية والإنجليزية استنادًا إلى مراجعة الأدبيات الوطنية والدولية. وأُجريت المقابلات وجهًا لوجه في الحُرُم الجامعية التي يعمل فيها المشاركون، خلال الفترة من 16 إلى 20 يونيو 2025. وسُجّلت المقابلات صوتيًا بموافقة المشاركين، وبلغ متوسط مدة المقابلة الواحدة 20 دقيقة. وتُرجمت المقابلات التي أُجريت باللغة الإنجليزية إلى التركية مع الالتزام بالأمانة للنص الأصلي. واستُخدم التحليل الوصفي في تحليل البيانات، ونُظّمت الرموز والفئات ضمن مصفوفات موضوعاتية باستخدام برنامج مايكروسوفت وورد. ونظرًا إلى وجود مشارك أجنبي واحد فقط من الجيل إكس (X)، عُرض المدرّسون الأجانب في الجداول تحت عنوان موحّد، مع مراعاة انتمائهم الجيلي في التحليل المقارن عند تفسير النتائج.

كشفت نتائج الدراسة عن درجة مرتفعة من التوافق بين اتجاهات المشاركين المنتمين إلى أجيال وثقافات مختلفة نحو العمل، من جهة، والخصائص الجيلية لأجيالهم والرموز الثقافية للمجتمعات التي نشؤوا فيها، من جهة أخرى. كما أظهرت التحليلات وجود تفاعل داخلي قوي بين أبعاد المعنى المُسنَد إلى العمل، والالتزام بالعمل، والانضباط في العمل.

المعنى المُسنَد إلى العمل: تبيّن أن السياق الثقافي يؤدي دورًا حاسمًا في كيفية تفسير العمل وإضفاء المعنى عليه. وأظهرت النتائج أن المدرّسين الأجانب المنحدرين من ثقافات فردانية يؤطّرون العمل حول «تحقيق الذات والاستقلالية والتطوّر الشخصي»، في حين يُسند المدرّسون الأتراك إلى العمل رسالة ذات طابع جماعي واجتماعي أكثر وضوحًا.

الاتجاه نحو الالتزام بالعمل: أظهر التحليل، الذي أُجري في إطار نموذج ماير وألين ثلاثي المكوّنات للالتزام، أن «الالتزام العاطفي»، المتمثّل في الاستمتاع بالعمل والرضا المهني، كان المكوّن الغالب لدى المدرّسين الأتراك والأجانب المنتمين إلى الجيل واي (Y). وفي المقابل، اتّجه المدرّسون الأتراك المنتمون إلى الجيل إكس (X) بدرجة أكبر نحو «الالتزام المعياري»، المتمثّل في الولاء للمؤسسة والوفاء لها والمسؤولية الأخلاقية، و«الالتزام الاستمراري»، المتمثّل في السعي إلى الأمن الاقتصادي والحفاظ على الوضع القائم.

مقاربة الانضباط في العمل: فيما يتعلّق بالامتثال للقواعد المؤسسية والمعايير الاجتماعية، تبيّن أن المدرّسين الأتراك المنتمين إلى الجيل إكس (X) يتبنّون تصورًا للانضباط يركّز على طاعة السلطة الهرمية والامتثال التام للوائح، بما يشمل الالتزام بالمواعيد والتقيّد بالإجراءات. في حين أظهر المدرّسون الأتراك المنتمون إلى الجيل واي (Y)، وكذلك المدرّسون الأجانب، ميلًا أكبر إلى أنماط العمل المرنة، والتواصل الأفقي، ومقاربة الانضباط الذاتي الموجّهة نحو المخرجات، والمتمثّلة في إنجاز المهام في مواعيدها المحدّدة.

أكدت الدراسة أن الاتجاهات المهنية للمدرّسين في مؤسسات التعليم العالي لا تقتصر على كونها تفضيلات فردية، بل تتشكّل بصورة ديناميكية بفعل الزمن التاريخي، المتمثّل في الانتماء الجيلي، والبنية الاجتماعية والثقافية. ولإدارة التعاقب الجيلي والتنوّع الثقافي للقوى العاملة داخل المؤسسات بفاعلية، توصي الدراسة بتقليل مستويات التسلسل الهرمي، وتصميم عمليات لإدارة الأداء تتّسم بالمرونة والتوجّه نحو المخرجات، وإدماج الخلفيات الثقافية المتنوعة في آليات تعزيز الانتماء المؤسسي.

الكلمات المفتاحية: اقتصاد العمل، الاتجاهات نحو العمل، الأجيال، المدرّسون، التعليم العالي.

Résumé structuré :

L’attitude à l’égard du travail, conçue comme une synthèse analytique des valeurs, des croyances et des représentations des individus relatives au concept de travail, se construit à l’intersection de facteurs individuels, organisationnels et sociétaux qui régissent les conduites dans la vie professionnelle. Le tissu culturel, historique et social propre à chaque société influence directement les représentations individuelles du travail, le sentiment d’appartenance organisationnelle ainsi que la nature des rapports à la hiérarchie et à l’autorité. Chaque société possède ainsi une conception particulière des attitudes à l’égard du travail, ce qui engendre des variations significatives entre les sociétés. Outre l’hétérogénéité culturelle, la dimension temporelle constitue un autre facteur déterminant de leur transformation. Les attitudes à l’égard du travail présentent une structure en constante évolution, parallèlement aux mutations du contexte mondial. À mesure que le temps passe, que le paradigme sociétal se transforme et que de nouvelles générations intègrent le marché du travail, les attentes structurelles des organisations et les jugements de valeur professionnels des salariés évoluent conjointement. Au cours du processus de socialisation, les individus intériorisent le cadre normatif général et définissent leurs rôles professionnels en conséquence. Ainsi, dans les cultures fortement individualistes, le travail est associé à la réussite personnelle et à l’accomplissement de soi, tandis que, dans les cultures collectivistes, il est envisagé comme un effort visant à contribuer au bien commun. De même, dans les structures caractérisées par une forte distance hiérarchique, une hiérarchie rigide entre supérieurs et subordonnés est acceptée, alors que les environnements à faible distance hiérarchique privilégient la communication horizontale et un climat égalitaire. Dans cette perspective, il est admis que les enseignants étrangers développent des attitudes professionnelles spécifiques à partir des normes académiques et sociales de leur pays d’origine, tandis que les enseignants turcs élaborent les leurs dans le cadre de la culture institutionnelle turque, des dynamiques des secteurs public et privé, de la structure bureaucratique et des systèmes de valeurs locaux.

Cette étude vise à comprendre de manière approfondie les attitudes d’enseignants issus de différents milieux socioculturels et groupes d’âge à l’égard de leur environnement de travail, dans une perspective comparative interculturelle et intergénérationnelle. Elle cherche à mettre en évidence la manière dont des paramètres fondamentaux, tels que le sens attribué au travail, le degré d’engagement envers celui-ci et la discipline au travail, sont façonnés à la fois par l’époque historique dans laquelle les individus évoluent, c’est-à-dire le contexte générationnel, et par l’environnement social auquel ils appartiennent, c’est-à-dire le contexte culturel. La comparaison de différents groupes nationaux et des générations X et Y revêt une importance majeure, tant pour comprendre l’influence des facteurs culturels et générationnels sur la vie professionnelle que pour apporter des contributions scientifiques et pratiques aux stratégies de gestion d’une main-d’œuvre multiculturelle dans les établissements d’enseignement supérieur. Les différences d’attitudes à l’égard du travail examinées dans cette étude ont été analysées à l’aide du modèle des dimensions culturelles de Trompenaars et Hampden-Turner.

L’étude adopte une méthodologie qualitative permettant d’interpréter, dans leurs contextes respectifs, les raisons subjectives, les perceptions et les expériences qui sous-tendent la réalité sociale et les conduites humaines. L’étude de cas a été retenue comme dispositif de recherche, dans la mesure où elle permet un examen approfondi d’un groupe social restreint et d’un environnement institutionnel délimité. Les données ont été recueillies auprès d’enseignants turcs et étrangers exerçant au sein de l’École des langues étrangères, conformément à l’approbation no 2023-10 du Comité d’éthique en sciences sociales et humaines de l’Université de Bandırma Onyedi Eylül. L’échantillon comprend 18 enseignants, sélectionnés selon un échantillonnage par critères, qui constitue une modalité de l’échantillonnage raisonné. Afin d’examiner simultanément les variables générationnelles et culturelles, l’échantillon a été réparti en trois groupes analytiques :

  1. Premier groupe : six enseignants étrangers, dont cinq appartenant à la génération Y et un à la génération X, originaires des États-Unis, du Royaume-Uni, de Russie, d’Italie, de Tunisie et du Pakistan.
  2. Deuxième groupe : six enseignants turcs appartenant à la génération X.
  3. Troisième groupe : six enseignants turcs appartenant à la génération Y.

Les données ont été recueillies au moyen d’un guide d’entretien semi-directif élaboré en turc et en anglais à partir d’une revue de la littérature nationale et internationale. Les entretiens ont été réalisés en présentiel sur les campus des participants, du 16 au 20 juin 2025. Ils ont fait l’objet d’un enregistrement audio avec le consentement des participants et ont duré, en moyenne, 20 minutes chacun. Les entretiens conduits en anglais ont été traduits en turc dans le respect du contenu original. Les données ont été soumises à une analyse descriptive ; les codes et les catégories ont été organisés en matrices thématiques dans Microsoft Word. Étant donné qu’un seul participant étranger appartenait à la génération X, les enseignants étrangers ont été regroupés sous une même rubrique dans les tableaux, tout en tenant compte de leur appartenance générationnelle dans l’analyse comparative lors de l’interprétation des résultats.

Les résultats ont mis en évidence une forte concordance entre les attitudes à l’égard du travail des participants issus de différentes générations et cultures, d’une part, et les caractéristiques de leurs générations respectives ainsi que les codes culturels des sociétés dans lesquelles ils ont grandi, d’autre part. Les analyses ont également révélé une forte interaction interne entre les dimensions du sens attribué au travail, de l’engagement envers le travail et de la discipline au travail.

Sens attribué au travail : Le contexte culturel joue un rôle déterminant dans la manière dont le travail est interprété. Les enseignants étrangers issus de cultures individualistes conçoivent le travail autour de « l’accomplissement de soi, de l’indépendance et du développement personnel », tandis que les enseignants turcs lui attribuent une mission davantage collective et sociale.

Attitude à l’égard de l’engagement envers le travail : L’analyse conduite dans le cadre du modèle de l’engagement à trois composantes de Meyer et Allen a montré que, chez les enseignants turcs comme chez les enseignants étrangers appartenant à la génération Y, « l’engagement affectif », exprimé par le plaisir au travail et la satisfaction professionnelle, prédomine. En revanche, chez les enseignants turcs de la génération X, « l’engagement normatif », associé à la loyauté institutionnelle, à la fidélité et à la responsabilité morale, ainsi que « l’engagement de continuité », lié à la recherche de sécurité économique et à la préservation de la situation établie, occupent une place plus prépondérante.

Approche de la discipline au travail : En ce qui concerne le respect des règles institutionnelles et des normes sociales, les enseignants turcs de la génération X présentent une conception de la discipline centrée sur l’obéissance à l’autorité hiérarchique et la stricte conformité aux règlements, notamment en matière de ponctualité et de respect des procédures. Les enseignants turcs de la génération Y et les enseignants étrangers se montrent, quant à eux, davantage favorables à des modalités de travail flexibles, à la communication horizontale et à une approche de l’autodiscipline axée sur les résultats, entendue comme l’accomplissement des tâches dans les délais impartis.

L’étude confirme que les attitudes professionnelles des enseignants dans les établissements d’enseignement supérieur ne relèvent pas uniquement de préférences individuelles, mais se construisent de manière dynamique sous l’influence du temps chronologique, appréhendé à travers la génération, et de la structure socioculturelle. Afin de gérer efficacement les transitions générationnelles et la diversité culturelle de la main-d’œuvre au sein des établissements, il est recommandé de réduire le nombre de niveaux hiérarchiques, de concevoir des processus de gestion de la performance flexibles et axés sur les résultats, et d’intégrer la diversité des origines culturelles aux mécanismes favorisant l’appartenance institutionnelle.

 

Mots-clés : Économie du travail, attitudes à l’égard du travail, générations, enseignants, enseignement supérieur.

Resumen estructurado:

La actitud hacia el trabajo, entendida como una síntesis analítica de los valores, las creencias y las concepciones de los individuos acerca del trabajo, se configura en la intersección de factores individuales, organizacionales y sociales que regulan las conductas en la vida profesional. El entramado cultural, histórico y social específico de cada sociedad influye directamente en las perspectivas individuales sobre el trabajo, el sentido de pertenencia organizacional y la naturaleza de las relaciones con la jerarquía y la autoridad. En consecuencia, cada sociedad posee una concepción particular de las actitudes hacia el trabajo, lo que genera diferencias significativas entre sociedades. Además de la heterogeneidad cultural, la dimensión temporal constituye otro factor fundamental en la transformación de estas actitudes. Las actitudes hacia el trabajo presentan una estructura en constante evolución, en consonancia con el contexto global y los cambios en las condiciones mundiales. A medida que transcurre el tiempo, se transforma el paradigma social y distintas generaciones se incorporan a la fuerza laboral, cambian tanto las expectativas estructurales de las organizaciones como los juicios de valor profesionales de los trabajadores. Durante el proceso de socialización, los individuos interiorizan la estructura normativa general y, a partir de ella, definen sus roles profesionales. Por ejemplo, en las culturas con un elevado grado de individualismo, el trabajo se equipara con el éxito personal y la autorrealización, mientras que, en las culturas colectivistas, se concibe como un esfuerzo orientado a contribuir al bien común. Asimismo, en las estructuras caracterizadas por una elevada distancia al poder, se acepta una jerarquía rígida entre superiores y subordinados, mientras que, en los entornos con una baja distancia al poder, se prefieren la comunicación horizontal y un clima igualitario. En este contexto, se reconoce que los docentes extranjeros desarrollan actitudes profesionales específicas a partir de las normas académicas y sociales de sus países de origen, mientras que los docentes turcos lo hacen en el marco de la cultura institucional de Turquía, las dinámicas de los sectores público y privado, la estructura burocrática y los juicios de valor locales.

El objetivo de este estudio es comprender en profundidad las actitudes hacia el entorno laboral de docentes pertenecientes a distintos contextos socioculturales y grupos de edad, desde una perspectiva comparativa intercultural e intergeneracional. La investigación pretende dilucidar cómo determinados parámetros fundamentales —el significado atribuido al trabajo, los niveles de compromiso con este y la disciplina laboral— se configuran tanto por la época histórica en la que viven los individuos, es decir, el contexto generacional, como por el entorno social al que pertenecen, es decir, el contexto cultural. La comparación entre distintos grupos nacionales y entre las generaciones X e Y reviste una importancia fundamental, no solo para comprender la influencia de los factores culturales y generacionales en la vida profesional, sino también para aportar contribuciones científicas y prácticas a las estrategias de gestión de una fuerza laboral multicultural en las instituciones de educación superior. Las diferencias en las actitudes hacia el trabajo examinadas en este estudio se analizaron mediante el modelo de dimensiones culturales de Trompenaars y Hampden-Turner.

El estudio adopta una metodología cualitativa que permite interpretar, en sus respectivos contextos, las razones subjetivas, las percepciones y las experiencias subyacentes a la realidad social y a las acciones humanas. Se seleccionó el estudio de caso como diseño de investigación, dado que posibilita un examen en profundidad de un grupo social delimitado y de un entorno institucional específico. Los datos se recopilaron entre docentes turcos y extranjeros de la Escuela de Lenguas Extranjeras, de conformidad con la aprobación n.º 2023-10 del Comité de Ética en Ciencias Sociales y Humanidades de la Universidad de Bandırma Onyedi Eylül. La muestra estuvo integrada por 18 docentes, seleccionados mediante la técnica de muestreo por criterios, una modalidad de muestreo intencional. Con el fin de evaluar simultáneamente las variables generacionales y culturales, la muestra se dividió en tres grupos analíticos:

  1. Primer grupo: seis docentes extranjeros, cinco pertenecientes a la generación Y y uno a la generación X, procedentes de Estados Unidos, Reino Unido, Rusia, Italia, Túnez y Pakistán.
  2. Segundo grupo: seis docentes turcos pertenecientes a la generación X.
  3. Tercer grupo: seis docentes turcos pertenecientes a la generación Y.

Como instrumento de recopilación de datos, se utilizó una guía de entrevista semiestructurada elaborada en turco e inglés a partir de una revisión de la literatura nacional e internacional. Las entrevistas se realizaron presencialmente en los campus de los participantes entre el 16 y el 20 de junio de 2025. Se efectuaron grabaciones de audio con el consentimiento de los participantes, y cada entrevista tuvo una duración media de 20 minutos. Las entrevistas realizadas en inglés se tradujeron al turco manteniendo la fidelidad al contenido original. Los datos se sometieron a un análisis descriptivo; los códigos y las categorías se organizaron en matrices temáticas mediante Microsoft Word. Dado que solo había un participante extranjero perteneciente a la generación X, los docentes extranjeros se presentaron bajo una única categoría en las tablas, aunque su pertenencia generacional se tuvo en cuenta en el análisis comparativo durante la interpretación de los resultados.

Los hallazgos revelaron un elevado grado de correspondencia entre las actitudes hacia el trabajo de los participantes de distintas generaciones y culturas, por una parte, y las características de sus respectivas generaciones y los códigos culturales de las sociedades en las que crecieron, por otra. Asimismo, los análisis identificaron una intensa interacción interna entre las dimensiones del significado atribuido al trabajo, el compromiso con el trabajo y la disciplina laboral.

Significado atribuido al trabajo: Se observó que el contexto cultural desempeña un papel decisivo en la interpretación del trabajo. Los docentes extranjeros procedentes de culturas individualistas conciben el trabajo en torno a la «autorrealización, la independencia y el desarrollo personal», mientras que los docentes turcos le atribuyen una misión de carácter más colectivo y social.

Actitud hacia el compromiso con el trabajo: El análisis realizado en el marco del modelo de compromiso de tres componentes de Meyer y Allen mostró que, tanto entre los docentes turcos como entre los extranjeros pertenecientes a la generación Y, predomina el «compromiso afectivo», expresado en el disfrute del trabajo y la satisfacción profesional. En cambio, entre los docentes turcos de la generación X, el «compromiso normativo», asociado a la lealtad institucional, la fidelidad y la responsabilidad moral, y el «compromiso de continuidad», vinculado a la búsqueda de seguridad económica y a la preservación del orden establecido, presentan una mayor preponderancia.

Enfoque de la disciplina laboral: En lo relativo al cumplimiento de las normas institucionales y sociales, los docentes turcos de la generación X manifestaron una concepción de la disciplina centrada en la obediencia a la autoridad jerárquica y en el pleno cumplimiento de la normativa, particularmente en materia de puntualidad y observancia de los procedimientos. Por su parte, los docentes turcos de la generación Y y los docentes extranjeros mostraron una mayor inclinación hacia modalidades de trabajo flexibles, la comunicación horizontal y un enfoque de autodisciplina orientado a los resultados, entendido como la finalización de las tareas dentro de los plazos establecidos.

El estudio confirmó que las actitudes profesionales de los docentes en las instituciones de educación superior no responden únicamente a preferencias individuales, sino que se configuran dinámicamente bajo la influencia del tiempo cronológico, expresado en la pertenencia generacional, y de la estructura sociocultural. Para gestionar eficazmente tanto las transiciones generacionales como la diversidad cultural de la fuerza laboral en las instituciones, se recomienda reducir los niveles jerárquicos, diseñar procesos de gestión del desempeño flexibles y orientados a los resultados e integrar las diversas procedencias culturales en los mecanismos de pertenencia institucional.

 

Palabras clave: Economía laboral, actitudes hacia el trabajo, generaciones, docentes, educación superior.

结构式摘要:

工作态度是对个体有关工作概念的价值观、信念与看法的分析性综合,其形成受到规范职业生活中个体行为的个人、组织与社会因素的共同影响。各社会结构独特的文化、历史与社会脉络,直接影响个体对工作的认识、组织归属感,以及其与等级体系和权威之间的关系。因此,不同社会具有各自独特的工作态度观念,社会之间也由此呈现出显著差异。除文化异质性外,“时间”维度也是影响工作态度转变的关键因素。工作态度具有持续演变的结构性特征,并随着全球背景与世界形势的变化而不断发展。随着时间推移、社会范式转变以及不同世代进入劳动力市场,组织的结构性期望与员工的职业价值判断均会发生变化。个体在社会化过程中内化社会的一般规范体系,并据此界定自身的职业角色。例如,在个人主义程度较高的文化中,工作被视为个人成功与自我实现的体现;而在集体主义文化中,工作则被理解为促进共同福祉的一种努力。同样,在权力距离较大的结构中,严格的上下级等级关系通常被接受;而在权力距离较小的环境中,人们更倾向于横向沟通与平等氛围。在此背景下,可以认为,外籍教师依据其来源国的学术与社会规范形成独特的职业态度,而土耳其教师的职业态度则形成于土耳其制度文化、公共与私营部门的运行动态、官僚组织结构以及本土价值判断所构成的框架之中。

本研究旨在从跨文化与代际比较的视角,深入理解不同社会文化背景与年龄群体的教师对工作环境的态度。研究着重揭示,个体赋予工作的意义、工作承诺水平以及工作纪律等基本要素,如何同时受到其所处历史时期,即世代情境,以及其所属社会环境,即文化情境的塑造。对不同国别群体以及X世代和Y世代进行比较,不仅对于理解文化与世代因素对职业生活的影响具有重要意义,也有助于为高等教育机构多元文化员工队伍的管理策略提供科学依据与实践参考。本研究采用特ромpenaars与Hampden-Turner的文化维度模型,对所考察的工作态度差异进行分析。

本研究采用质性研究方法,以便在相应情境中解释社会现实与人类行为背后的主观原因、认知及经验。研究设计采用案例研究,以深入考察一个范围明确的社会群体及其所处的制度环境。研究依据班德尔马九月十七日大学(Bandırma Onyedi Eylül University)社会与人文科学伦理委员会第2023-10号批准,收集了外国语学院土耳其籍与外籍教师的数据。研究采用目的性抽样中的标准抽样方法,共选取18名教师作为研究样本。为同时考察世代与文化变量,样本被划分为以下三个分析组:

  1. 第一组: 6名外籍教师,其中5名属于Y世代,1名属于X世代,分别来自美国、英国、俄罗斯、意大利、突尼斯和巴基斯坦。
  2. 第二组: 6名属于X世代的土耳其教师。
  3. 第三组: 6名属于Y世代的土耳其教师。

研究使用“半结构式访谈提纲”作为数据收集工具,该提纲在梳理国内外文献的基础上,以土耳其语和英语编制。访谈于2025年6月16日至20日在参与者所在校区以面对面方式开展,并在征得参与者同意后进行录音,每次访谈平均持续20分钟。英语访谈内容在忠实于原文的前提下被译为土耳其语。数据分析采用描述性分析方法,并使用Microsoft Word将编码与类别整理为主题矩阵。由于外籍参与者中仅有1名属于X世代,研究在表格中将外籍教师归入同一类别,但在结果解释阶段的比较分析中仍纳入其世代归属。

研究结果表明,不同世代与文化背景参与者的工作态度,与其所属世代的特征及其成长社会的文化规范呈现出高度一致性。分析还发现,工作意义、工作承诺与工作纪律三个维度之间存在紧密的内在相互作用。

赋予工作的意义: 研究发现,文化情境对个体如何理解工作具有决定性作用。来自个人主义文化的外籍教师主要围绕“自我实现、独立性与个人发展”理解工作,而土耳其教师则赋予工作更为突出的集体性与社会性使命。

对工作承诺的态度: 基于Meyer与Allen的承诺三成分模型所开展的分析显示,在属于Y世代的土耳其教师与外籍教师中,以工作乐趣和职业满意度为表现的“情感承诺”占据主导地位。相比之下,在X世代土耳其教师中,以机构忠诚、忠实履责和道德责任为表现的“规范承诺”,以及以寻求经济保障和维持既有秩序为表现的“持续承诺”,呈现出更为明显的主导趋势。

工作纪律取向: 在遵守机构规章与社会规范方面,X世代土耳其教师的纪律观念侧重于服从等级权威和全面遵守规章制度,具体表现为守时与遵循程序;而Y世代土耳其教师及外籍教师则更倾向于灵活的工作模式、横向沟通,以及以产出为导向的自律方式,即按时完成工作任务。

研究证实,高等教育机构教师的职业态度并非仅由个人偏好决定,而是在时间维度,即世代因素,以及社会文化结构的共同作用下动态形成。为有效应对机构内部的代际更替并管理多元文化员工队伍,研究建议推动组织层级结构扁平化,设计灵活且以产出为导向的绩效管理流程,并将不同文化背景融入机构归属感的建构机制。

 

关键词: 劳动经济学、工作态度、世代、教师、高等教育。

Структурированная аннотация:

Отношение к труду, представляющее собой аналитический синтез ценностей, убеждений и представлений индивидов о труде, формируется на пересечении индивидуальных, организационных и общественных факторов, регулирующих поведение в профессиональной деятельности. Уникальная культурная, историческая и социальная ткань каждого общества непосредственно влияет на представления индивидов о труде, их чувство организационной принадлежности и характер взаимоотношений с иерархией и властью. Соответственно, каждому обществу присуще особое понимание отношения к труду, что обусловливает существенные межобщественные различия. Наряду с культурной неоднородностью важнейшим фактором трансформации отношения к труду выступает временно́е измерение. Отношение к труду характеризуется структурой, непрерывно изменяющейся вместе с глобальным контекстом и условиями развития мира. С течением времени, изменением общественной парадигмы и выходом на рынок труда новых поколений преобразуются как структурные ожидания организаций, так и профессиональные ценностные суждения работников. В процессе социализации индивиды интериоризируют общую нормативную систему и на этой основе определяют свои профессиональные роли. Например, в культурах с высоким уровнем индивидуализма труд отождествляется с личным успехом и самореализацией, тогда как в коллективистских культурах он понимается как деятельность, направленная на достижение общего блага. Аналогичным образом в структурах с высокой дистанцией власти принимается жёсткая иерархия отношений между руководителями и подчинёнными, в то время как в условиях низкой дистанции власти предпочтение отдаётся горизонтальной коммуникации и эгалитарной атмосфере. В данном контексте признаётся, что иностранные преподаватели формируют специфические профессиональные установки на основе академических и социальных норм стран своего происхождения, тогда как установки турецких преподавателей складываются в рамках институциональной культуры Турции, динамики государственного и частного секторов, бюрократической структуры и местных ценностных представлений.

Цель настоящего исследования заключается в углублённом понимании отношения преподавателей различных социокультурных и возрастных групп к своей рабочей среде с позиций межкультурного и межпоколенческого сравнительного анализа. Исследование направлено на выявление того, каким образом такие базовые параметры, как смысл, придаваемый труду, уровень приверженности работе и трудовая дисциплина, формируются под влиянием как исторической эпохи, в которой живут индивиды, то есть поколенческого контекста, так и социальной среды, к которой они принадлежат, то есть культурного контекста. Сопоставление различных национальных групп и поколений X и Y имеет принципиальное значение не только для понимания влияния культурных и поколенческих факторов на профессиональную жизнь, но и для внесения научного и практического вклада в разработку стратегий управления поликультурным персоналом в учреждениях высшего образования. Рассматриваемые в исследовании различия в отношении к труду были проанализированы с использованием модели культурных измерений Тромпенаарса и Хэмпден-Тёрнера.

В исследовании применяется качественная методология, позволяющая интерпретировать субъективные причины, восприятие и опыт, лежащие в основе социальной реальности и человеческих действий, в соответствующих контекстах. В качестве исследовательского дизайна было выбрано исследование случая, поскольку оно обеспечивает углублённое изучение ограниченной социальной группы и конкретной институциональной среды. Данные были собраны среди турецких и иностранных преподавателей Высшей школы иностранных языков в соответствии с одобрением Комитета по этике в области социальных и гуманитарных наук Университета Бандырма Онйеди Эйлюль № 2023-10. Выборка включала 18 преподавателей, отобранных посредством критериального отбора, являющегося одной из разновидностей целенаправленного формирования выборки. Для одновременного рассмотрения поколенческих и культурных переменных выборка была разделена на три аналитические группы:

  1. Первая группа: шесть иностранных преподавателей, из которых пять относятся к поколению Y и один — к поколению X; участники происходят из США, Великобритании, России, Италии, Туниса и Пакистана.
  2. Вторая группа: шесть турецких преподавателей, относящихся к поколению X.
  3. Третья группа: шесть турецких преподавателей, относящихся к поколению Y.

В качестве инструмента сбора данных использовался гайд полуструктурированного интервью, разработанный на турецком и английском языках на основе обзора национальной и международной научной литературы. Интервью проводились очно в кампусах участников с 16 по 20 июня 2025 года. С согласия участников осуществлялась аудиозапись; средняя продолжительность каждого интервью составляла 20 минут. Интервью, проведённые на английском языке, были переведены на турецкий с сохранением смысловой точности оригинала. Для обработки данных применялся описательный анализ; коды и категории были систематизированы в тематических матрицах в Microsoft Word. Поскольку к поколению X относился только один иностранный участник, в таблицах иностранные преподаватели были объединены в одну категорию, однако при интерпретации результатов их поколенческая принадлежность учитывалась в сравнительном анализе.

Результаты исследования выявили высокую степень соответствия между отношением к труду участников, представляющих различные поколения и культуры, с одной стороны, и характеристиками соответствующих поколений и культурными кодами обществ, в которых они выросли, с другой. Анализ также позволил установить выраженное внутреннее взаимодействие между такими измерениями, как смысл, придаваемый труду, приверженность работе и трудовая дисциплина.

Смысл, придаваемый труду: Установлено, что культурный контекст играет определяющую роль в осмыслении труда. Иностранные преподаватели из индивидуалистических культур рассматривают труд преимущественно через категории «самореализации, независимости и личностного развития», тогда как турецкие преподаватели придают ему более выраженную коллективную и социальную миссию.

Отношение к приверженности работе: Анализ, проведённый в рамках трёхкомпонентной модели приверженности Мейера и Аллен, показал, что как у турецких, так и у иностранных преподавателей поколения Y преобладает «аффективная приверженность», проявляющаяся в удовольствии от работы и профессиональной удовлетворённости. Напротив, у турецких преподавателей поколения X более выражены «нормативная приверженность», связанная с лояльностью учреждению, верностью и моральной ответственностью, и «приверженность продолжению деятельности», обусловленная стремлением к экономической защищённости и сохранению сложившегося порядка.

Подход к трудовой дисциплине: В отношении соблюдения институциональных правил и социальных норм установлено, что турецкие преподаватели поколения X придерживаются представления о дисциплине, ориентированного на подчинение иерархической власти и полное соблюдение регламентов, включая пунктуальность и следование установленным процедурам. В то же время турецкие преподаватели поколения Y и иностранные преподаватели в большей степени склонны к гибким моделям организации труда, горизонтальной коммуникации и самодисциплине, ориентированной на результат, то есть на своевременное выполнение задач.

Исследование подтвердило, что профессиональные установки преподавателей учреждений высшего образования не сводятся исключительно к индивидуальным предпочтениям, а динамически формируются под воздействием хронологического времени, выраженного в поколенческой принадлежности, и социокультурной структуры. Для эффективного управления как сменой поколений, так и культурным многообразием персонала в учреждениях рекомендуется сокращать число иерархических уровней, разрабатывать гибкие и ориентированные на результат процессы управления эффективностью деятельности и учитывать разнообразие культурных предпосылок в механизмах формирования институциональной принадлежности.

 

Ключевые слова: экономика труда, отношение к труду, поколения, преподаватели, высшее образование.

संरचित सार:

कार्य के प्रति अभिवृत्ति—अर्थात् कार्य की अवधारणा से संबंधित व्यक्तियों के मूल्यों, विश्वासों और विचारों का विश्लेषणात्मक संश्लेषण—उन वैयक्तिक, संगठनात्मक और सामाजिक कारकों के अंतर्संबंध में निर्मित होती है, जो व्यावसायिक जीवन में आचरण को विनियमित करते हैं। प्रत्येक सामाजिक संरचना का विशिष्ट सांस्कृतिक, ऐतिहासिक और सामाजिक ताना-बाना कार्य के प्रति व्यक्तियों के दृष्टिकोण, संगठनात्मक संबद्धता की उनकी अनुभूति तथा पदानुक्रम और प्राधिकार के साथ उनके संबंधों की प्रकृति को प्रत्यक्ष रूप से प्रभावित करता है। फलस्वरूप, प्रत्येक समाज में कार्य-संबंधी अभिवृत्तियों की अपनी विशिष्ट अवधारणा होती है, जिससे विभिन्न समाजों के बीच उल्लेखनीय भिन्नताएँ उत्पन्न होती हैं। सांस्कृतिक विषमता के अतिरिक्त, कार्य-संबंधी अभिवृत्तियों के रूपांतरण को प्रभावित करने वाला एक अन्य प्रमुख कारक “समय” का आयाम है। कार्य-संबंधी अभिवृत्तियों की संरचना वैश्विक संदर्भ और परिवर्तनशील विश्व-परिस्थितियों के साथ निरंतर विकसित होती रहती है। समय बीतने, सामाजिक प्रतिमान में परिवर्तन होने और विभिन्न पीढ़ियों के कार्यबल में प्रवेश करने के साथ-साथ संगठनों की संरचनात्मक अपेक्षाएँ और कर्मचारियों के व्यावसायिक मूल्य-निर्णय, दोनों परिवर्तित होते हैं। व्यक्ति समाजीकरण की प्रक्रिया में सामान्य मानकीय संरचना को आत्मसात करते हैं और उसी के आधार पर अपनी व्यावसायिक भूमिकाओं को परिभाषित करते हैं। उदाहरणार्थ, उच्च व्यक्तिवाद वाली संस्कृतियों में कार्य को व्यक्तिगत सफलता और आत्मसाक्षात्कार के समतुल्य माना जाता है, जबकि समूहवादी संस्कृतियों में इसे सामूहिक हित में योगदान देने के प्रयास के रूप में समझा जाता है। इसी प्रकार, उच्च सत्ता-दूरी वाली संरचनाओं में वरिष्ठों और अधीनस्थों के बीच कठोर पदानुक्रम को स्वीकार किया जाता है, जबकि निम्न सत्ता-दूरी वाले परिवेशों में क्षैतिज संचार और समतामूलक वातावरण को प्राथमिकता दी जाती है। इस संदर्भ में यह स्वीकार किया जाता है कि विदेशी अध्यापक अपने मूल देशों के अकादमिक और सामाजिक मानदंडों के आधार पर विशिष्ट व्यावसायिक अभिवृत्तियाँ विकसित करते हैं, जबकि तुर्की के अध्यापकों की अभिवृत्तियाँ तुर्की की संस्थागत संस्कृति, सार्वजनिक और निजी क्षेत्रों की गतिशीलताओं, नौकरशाही संरचना तथा स्थानीय मूल्य-निर्णयों के ढाँचे में निर्मित होती हैं।

इस अध्ययन का उद्देश्य अंतरसांस्कृतिक और अंतरपीढ़ीगत तुलनात्मक दृष्टिकोण से विभिन्न सामाजिक-सांस्कृतिक पृष्ठभूमियों तथा आयु-समूहों के अध्यापकों की अपने कार्य-परिवेश के प्रति अभिवृत्तियों को गहराई से समझना है। शोध का लक्ष्य यह स्पष्ट करना है कि व्यक्तियों द्वारा कार्य को प्रदान किया जाने वाला अर्थ, कार्य के प्रति उनकी प्रतिबद्धता का स्तर और कार्य-अनुशासन जैसे मूलभूत आयाम, उनके जीवनकाल के ऐतिहासिक युग अर्थात् पीढ़ीगत संदर्भ तथा जिस सामाजिक परिवेश से वे संबद्ध हैं अर्थात् सांस्कृतिक संदर्भ, दोनों से किस प्रकार आकार ग्रहण करते हैं। विभिन्न राष्ट्रीय समूहों और पीढ़ियों—पीढ़ी X तथा पीढ़ी Y—की तुलना न केवल व्यावसायिक जीवन पर सांस्कृतिक और पीढ़ीगत कारकों के प्रभाव को समझने के लिए अत्यंत महत्त्वपूर्ण है, बल्कि उच्च शिक्षा संस्थानों में बहुसांस्कृतिक कार्यबल के प्रबंधन की रणनीतियों के लिए वैज्ञानिक और व्यावहारिक योगदान प्रदान करने की दृष्टि से भी महत्त्वपूर्ण है। इस अध्ययन में कार्य-संबंधी अभिवृत्तियों की भिन्नताओं का विश्लेषण ट्रॉम्पेनार्स और हैम्पडेन-टर्नर के सांस्कृतिक आयामों के मॉडल के आधार पर किया गया है।

अध्ययन में गुणात्मक शोध पद्धति अपनाई गई है, जो सामाजिक यथार्थ और मानवीय क्रियाओं के अंतर्निहित व्यक्तिनिष्ठ कारणों, धारणाओं और अनुभवों की उनके संबंधित संदर्भों में व्याख्या करने में सहायक होती है। शोध अभिकल्प के रूप में प्रकरण अध्ययन का चयन किया गया, क्योंकि यह एक सीमित सामाजिक समूह और संस्थागत परिवेश के गहन परीक्षण की अनुमति देता है। अध्ययन के आँकड़े बांदिरमा ओनयेदी एयलुल विश्वविद्यालय की सामाजिक एवं मानविकी विज्ञान आचार समिति की स्वीकृति संख्या 2023-10 के अनुरूप विदेशी भाषा विद्यालय में कार्यरत तुर्की और विदेशी अध्यापकों से एकत्र किए गए। अध्ययन के नमूने में कुल 18 अध्यापक शामिल थे, जिनका चयन सोद्देश्य प्रतिचयन की एक विधि, मानदंड-आधारित प्रतिचयन, द्वारा किया गया। पीढ़ीगत और सांस्कृतिक चरों का एक साथ मूल्यांकन करने के लिए नमूने को तीन विश्लेषणात्मक समूहों में विभाजित किया गया:

  1. प्रथम समूह: कुल छह विदेशी अध्यापक, जिनमें पाँच पीढ़ी Y और एक पीढ़ी X से संबंधित थे; ये संयुक्त राज्य अमेरिका, यूनाइटेड किंगडम, रूस, इटली, ट्यूनीशिया और पाकिस्तान से थे।
  2. द्वितीय समूह: पीढ़ी X से संबंधित छह तुर्की अध्यापक।
  3. तृतीय समूह: पीढ़ी Y से संबंधित छह तुर्की अध्यापक।

आँकड़ा-संग्रह के उपकरण के रूप में राष्ट्रीय और अंतरराष्ट्रीय साहित्य की समीक्षा के आधार पर तुर्की तथा अंग्रेज़ी भाषाओं में तैयार किए गए “अर्ध-संरचित साक्षात्कार प्रपत्र” का उपयोग किया गया। साक्षात्कार 16 से 20 जून 2025 के बीच प्रतिभागियों के संबंधित परिसरों में आमने-सामने आयोजित किए गए। प्रतिभागियों की सहमति से साक्षात्कारों की ध्वनि रिकॉर्डिंग की गई और प्रत्येक साक्षात्कार की औसत अवधि 20 मिनट थी। अंग्रेज़ी में आयोजित साक्षात्कारों का मूल आशय के प्रति निष्ठा बनाए रखते हुए तुर्की में अनुवाद किया गया। आँकड़ों के विश्लेषण के लिए वर्णनात्मक विश्लेषण अपनाया गया तथा कोडों और श्रेणियों को Microsoft Word में विषयगत आव्यूहों के रूप में व्यवस्थित किया गया। चूँकि विदेशी प्रतिभागियों में पीढ़ी X का केवल एक सदस्य था, इसलिए सारणियों में विदेशी अध्यापकों को एक ही शीर्षक के अंतर्गत प्रस्तुत किया गया; तथापि, निष्कर्षों की व्याख्या के दौरान तुलनात्मक विश्लेषण में उनकी पीढ़ीगत संबद्धता को ध्यान में रखा गया।

अध्ययन के निष्कर्षों से स्पष्ट हुआ कि विभिन्न पीढ़ियों और संस्कृतियों के प्रतिभागियों की कार्य-संबंधी अभिवृत्तियों में उनकी संबंधित पीढ़ियों की विशेषताओं तथा उन समाजों की सांस्कृतिक संहिताओं के साथ उच्च स्तर की संगति थी, जिनमें उनका पालन-पोषण हुआ था। विश्लेषण से कार्य को प्रदान किए गए अर्थ, कार्य के प्रति प्रतिबद्धता और कार्य-अनुशासन के आयामों के बीच सशक्त आंतरिक अंतःक्रिया भी सामने आई।

कार्य को प्रदान किया गया अर्थ: यह पाया गया कि कार्य की व्याख्या में सांस्कृतिक संदर्भ निर्णायक भूमिका निभाता है। व्यक्तिवादी संस्कृतियों से आने वाले विदेशी अध्यापक कार्य को “आत्मसाक्षात्कार, स्वतंत्रता और व्यक्तिगत विकास” के संदर्भ में देखते हैं, जबकि तुर्की अध्यापक कार्य को अपेक्षाकृत अधिक सामूहिक और सामाजिक प्रयोजन प्रदान करते हैं।

कार्य के प्रति प्रतिबद्धता संबंधी अभिवृत्ति: मेयर और एलन के त्रि-घटकीय प्रतिबद्धता मॉडल के ढाँचे में किए गए विश्लेषण से ज्ञात हुआ कि पीढ़ी Y के तुर्की और विदेशी, दोनों प्रकार के अध्यापकों में “भावात्मक प्रतिबद्धता”—अर्थात् कार्य में आनंद और व्यावसायिक संतुष्टि—प्रमुख थी। इसके विपरीत, पीढ़ी X के तुर्की अध्यापकों में “मानकीय प्रतिबद्धता”—अर्थात् संस्थागत निष्ठा, वफ़ादारी और नैतिक उत्तरदायित्व—तथा “निरंतरता प्रतिबद्धता”—अर्थात् आर्थिक सुरक्षा की आकांक्षा और स्थापित व्यवस्था को बनाए रखने की प्रवृत्ति—अधिक प्रभावी रूप में दिखाई दीं।

कार्य-अनुशासन के प्रति दृष्टिकोण: संस्थागत नियमों और सामाजिक मानदंडों के अनुपालन के संबंध में यह पाया गया कि पीढ़ी X के तुर्की अध्यापकों की अनुशासन संबंधी सोच पदानुक्रमिक प्राधिकार के प्रति आज्ञापालन और नियमों के पूर्ण अनुपालन, विशेषतः समयपालन तथा निर्धारित प्रक्रियाओं के पालन, पर केंद्रित थी। दूसरी ओर, पीढ़ी Y के तुर्की अध्यापक और विदेशी अध्यापक लचीले कार्य-मॉडलों, क्षैतिज संचार तथा परिणामोन्मुख आत्म-अनुशासन, अर्थात् कार्यों को निर्धारित समय में पूरा करने, की ओर अधिक उन्मुख थे।

अध्ययन ने पुष्टि की कि उच्च शिक्षा संस्थानों के अध्यापकों की व्यावसायिक अभिवृत्तियाँ केवल व्यक्तिगत प्राथमिकताओं का विषय नहीं हैं; वे कालगत आयाम, अर्थात् पीढ़ी, और सामाजिक-सांस्कृतिक संरचना के प्रभाव में गतिशील रूप से निर्मित होती हैं। संस्थानों में पीढ़ीगत संक्रमणों और कार्यबल की बहुसांस्कृतिक विविधता, दोनों का प्रभावी प्रबंधन सुनिश्चित करने के लिए अनुशंसा की जाती है कि पदानुक्रमिक स्तरों को कम किया जाए, लचीली और परिणामोन्मुख कार्य-निष्पादन प्रक्रियाएँ विकसित की जाएँ तथा विविध सांस्कृतिक पृष्ठभूमियों को संस्थागत संबद्धता विकसित करने वाले तंत्रों में समाहित किया जाए।

 

मुख्य शब्द: श्रम अर्थशास्त्र, कार्य-संबंधी अभिवृत्तियाँ, पीढ़ियाँ, अध्यापक, उच्च शिक्षा।

Article Statistics

Number of reads 154
Number of downloads 24

Share

Turkish Studies-Economics,Finance,Politics
E-Mail Subscription

By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.