Abstract

Sürdürülebilirlik raporlaması, işletmelerin çevresel, sosyal ve yönetişim (Environmental, Social and Governance – ESG) temelli risk ve fırsatlarını finansal performansla ilişkili biçimde açıklamalarını sağlayan kurumsal raporlama alanı olarak giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Bu dönüşümün en önemli kilometre taşlarından biri, International Sustainability Standards Board (ISSB) – Uluslararası Sürdürülebilirlik Standartları Kurulu tarafından Haziran 2023’te yayımlanan IFRS S1 General Requirements for Disclosure of Sustainability-related Financial Information (IFRS S1) – Sürdürülebilirlikle İlgili Finansal Bilgilerin Açıklanmasına İlişkin Genel Gereklilikler Standardı ile IFRS S2 Climate-related Disclosures (IFRS S2) – İklimle İlgili Açıklamalar Standardı’dır. IFRS S1 sürdürülebilirlikle ilgili finansal bilgilerin açıklanmasına ilişkin genel gereklilikleri, IFRS S2 ise iklimle ilgili açıklamalara özgü hükümleri düzenlemektedir. Türkiye’de bu küresel çerçeve, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK) tarafından 29 Aralık 2023 tarihinde yayımlanan Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (TSRS) ile ulusal mevzuata aktarılmıştır. Bu çalışma, ampirik veri toplamaya dayanmayan kavramsal bir incelemedir. Çalışmanın amacı, TSRS 1 ve TSRS 2’nin IFRS S1 ve IFRS S2 ile yapısal ve işlevsel uyumunu değerlendirmek; mevcut literatürdeki eğilimleri ve boşlukları analiz etmek; Türkiye’de uygulamanın güçlendirilmesine yönelik bir yol haritası önermektir. İnceleme sonucunda, TSRS’nin normatif çerçeve bakımından IFRS S1 ve IFRS S2 ile yüksek düzeyde uyumlu olduğu; ancak uygulama başarısının veri altyapısı, önemlilik değerlendirmesi, değer zinciri bilgisi, senaryo analizi, güvence mekanizmaları ve mesleki kapasite gelişimi gibi alanlardaki kurumsal olgunluğa bağlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Literatür ayrıca, Türkiye bağlamında çalışmaların büyük ölçüde betimleyici ve düzenleme tanıtıcı nitelikte kaldığını; hazırlık düzeyi, raporlama kalitesi, güvence, sektör farkları ve finansal etkiler gibi alanlarda daha derin araştırmalara ihtiyaç bulunduğunu göstermektedir.

Abstract

Sustainability reporting has evolved into a strategic field of corporate reporting that enables firms to disclose environmental, social and governance-related risks and opportunities in connection with financial performance. One of the most significant milestones in this transformation is the issuance of IFRS S1 and IFRS S2 by the International Sustainability Standards Board in June 2023. IFRS S1 sets out the general requirements for the disclosure of sustainability-related financial information, while IFRS S2 establishes specific disclosure requirements for climate-related matters. In Türkiye, this global framework was incorporated into the national regulatory setting through the Turkish Sustainability Reporting Standards published by the Public Oversight, Accounting and Auditing Standards Authority on 29 December 2023. This study is a conceptual paper and does not rely on quantitative or qualitative field research. Its main objective is to evaluate the structural and functional alignment of TSRS 1 and TSRS 2 with IFRS S1 and IFRS S2, analyse major trends and gaps in the existing literature, and propose a roadmap for implementation in Türkiye. The findings suggest that TSRS is highly aligned with IFRS S1 and IFRS S2 at the normative level; however, effective implementation depends on institutional maturity in areas such as data infrastructure, materiality assessment, value chain information, scenario analysis, assurance mechanisms, and professional capacity building. The literature also indicates that the current body of research in Türkiye remains largely descriptive and regulation-oriented, leaving substantial room for further inquiry into readiness levels, disclosure quality, assurance practices, sectoral differences and financial effects of implementation.

Structured Abstract:

Introduction and purpose of the study: Sustainability reporting has undergone a significant transformation in recent years, becoming an integrated reporting area that encompasses not only the financial performance of businesses but also their environmental, social, and governance (ESG) dimensions. Traditionally developed within the framework of voluntary disclosures, this area has evolved into a more regulated structure due to the increasing need for more systematic, comparable, and reliable information in investor decision-making processes. One of the most important milestones in this transformation is the IFRS S1 and IFRS S2 standards published by the International Sustainability Standards Board (ISSB) in 2023. These standards provide a global framework for disclosing financial information related to sustainability, thus more strongly linking sustainability reporting to the financial reporting system.

In Turkey, this global transformation has been incorporated into national legislation through the Turkish Sustainability Reporting Standards (TSRS, due to its Turkish abbreviation) published by the Public Oversight, Accounting and Auditing Standards Authority. The entry into force of TSRS has made sustainability reporting mandatory for certain businesses, marking a significant step in the institutionalization of this field in Turkey.

The main objective of this study is to conceptually analyze the relationship between TSRS and IFRS S1 and IFRS S2, not only in terms of normative compliance but also in the context of implementation capacity and the reporting ecosystem. Within this scope, the study aims to systematically identify research trends and gaps in the literature and to propose a holistic roadmap for improving sustainability reporting in Turkey.

Theoretical Framework: The theoretical framework of this study is built upon an approach that considers the multi-layered nature of sustainability reporting. Within this framework, sustainability reporting is treated as an ecosystem shaped by the interaction of global standards, national regulations, corporate practices, and market mechanisms. While IFRS S1 and IFRS S2 standards constitute the fundamental reference framework at the global level, TSRS represents the regulatory mechanism that enables the Implementation of this framework in Turkey.

In the theoretical model, sustainability reporting performance is explained through the interaction of two fundamental dimensions: the internal development dimension and the external capacity dimension. The internal dimension refers to the organizational maturity processes of businesses regarding sustainability reporting, while the external dimension encompasses elements such as sustainability risk intensity, data infrastructure, and regulatory/market pressures. This approach treats sustainability reporting not merely as a technical explanation process, but as a dynamic structure shaped within the framework of organizational transformation and market interaction.

Method: This study is a qualitative research that does not rely on empirical data collection. The research employs document review and comparative conceptual analysis methods. The literature review was conducted via Google Scholar to access academic publications related to sustainability reporting, and studies primarily covering the period 2015–2024 were examined.

The studies included in the analysis were selected based on criteria such as sustainability reporting, ESG disclosures, and relevance to IFRS S1/S2 and TSRS. In addition, regulatory documents published by the IFRS Foundation, KGK (Turkish Consumer Protection Board), and IOSCO were also included in the analysis. The selected studies were thematically classified and evaluated under headings such as the normative structure of sustainability reporting, implementation capacity, data infrastructure, assurance mechanisms, and sectoral differences.

Based on the findings, an integrated conceptual model was developed to explain the level of TSRS implementation, and a comparative analysis was conducted across sectors within the framework of this model.

Findings and discussion: The study findings indicate that TSRS is highly aligned with IFRS S1 and IFRS S2 at the normative level. However, significant differences were found at the implementation level, and sustainability reporting performance largely depends on institutional maturity and implementation capacity.

Within the framework of the developed model, the transition process of businesses to sustainability reporting has been addressed in a five-stage maturity structure. These stages represent a development process ranging from awareness to strategic integration. However, in terms of external capacity, sustainability risk intensity, data infrastructure, and regulatory/market pressures stand out as determining factors.

Sectoral analysis results show that the banking and energy sectors in Turkey have the highest level of preparedness in terms of sustainability reporting. In contrast, the tourism and some service sectors appear to have lower implementation potential. This indicates that sustainability reporting develops according to different dynamics across sectors.

Literature review indicates that studies in Turkey largely remain at the level of introducing the regulatory framework, and that there are significant research gaps in areas such as implementation quality, assurance mechanisms, data infrastructure, and financial impacts.

Conclusion and recommendations: The study reveals that sustainability reporting in Turkey is a multi-dimensional institutionalization process shaped by the interaction of regulatory, institutional, and market-based mechanisms. While the compliance of TSRS with IFRS S1 and IFRS S2 provides a significant advantage, implementation success largely depends on the data generation capacity of businesses, their corporate governance structures, and the sophistication of their reporting infrastructure.

Accordingly, three key recommendations are developed in this study. First, it is necessary to strengthen the corporate capacity of businesses regarding sustainability reporting. Second, the development of data infrastructures that will enable the integration of sustainability data with financial reporting systems is of critical importance. Third, in order to increase the reliability of sustainability reports, it is necessary to expand independent assurance mechanisms and increase the effectiveness of market instruments.

In conclusion, sustainability reporting in Turkey is moving beyond being merely a regulatory obligation; it is becoming a strategic reporting area that impacts businesses' long-term value creation capacity. This transformation signals a fundamental shift in corporate reporting practices by enabling a stronger integration of sustainability knowledge into investment decisions.

Yapılandırılmış Özet:

Giriş ve Çalışmanın Amacı: Sürdürülebilirlik raporlaması, son yıllarda işletmelerin yalnızca finansal performanslarını değil, aynı zamanda çevresel, sosyal ve yönetişim (Environmental, Social and Governance – ESG) boyutlarını da kapsayan bütünleşik bir yapıya doğru önemli bir dönüşüm geçirmiştir. Geleneksel olarak gönüllü açıklamalar çerçevesinde gelişen bu alan, yatırımcıların karar süreçlerinde daha sistematik, karşılaştırılabilir ve güvenilir bilgiye duyulan ihtiyacın artmasıyla birlikte daha kurallı bir yapıya evrilmiştir. Bu dönüşümün en önemli dönüm noktalarından biri, Uluslararası Sürdürülebilirlik Standartları Kurulu (ISSB) tarafından 2023 yılında yayımlanan IFRS S1 ve IFRS S2 standartlarıdır. Söz konusu standartlar, sürdürülebilirlikle ilgili finansal bilgilerin açıklanmasına yönelik küresel bir çerçeve sunarak, sürdürülebilirlik raporlamasını finansal raporlama sistemi ile daha güçlü biçimde ilişkilendirmiştir.

Türkiye’de bu küresel dönüşüm, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK) tarafından yayımlanan Türkiye Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (TSRS) ile ulusal mevzuata aktarılmıştır. TSRS’nin yürürlüğe girmesi, sürdürülebilirlik raporlamasını belirli işletmeler için zorunlu hale getirerek Türkiye’de söz konusu alanın kurumsallaşmasında kritik bir eşik oluşturmuştur.

Bu çalışmanın temel amacı, TSRS’nin IFRS S1 ve IFRS S2 ile olan ilişkisini yalnızca normatif uyum açısından değil, aynı zamanda uygulama kapasitesi ve raporlama ekosistemi bağlamında kavramsal olarak analiz etmektir. Bu kapsamda çalışma, literatürdeki araştırma eğilimlerini ve boşlukları sistematik biçimde ortaya koymayı ve Türkiye’de sürdürülebilirlik raporlamasının geliştirilmesine yönelik bütüncül bir yol haritası önermeyi hedeflemektedir.

Kuramsal Çerçeve: Çalışmanın kuramsal çerçevesi, sürdürülebilirlik raporlamasının çok katmanlı yapısını esas alan bir yaklaşım üzerine inşa edilmiştir. Bu doğrultuda sürdürülebilirlik raporlaması, küresel standartlar, ulusal düzenlemeler, kurumsal uygulamalar ve piyasa mekanizmalarının etkileşimiyle şekillenen bir ekosistem olarak ele alınmaktadır. IFRS S1 ve IFRS S2 standartları küresel düzeyde sürdürülebilirlik raporlamasının temel referans çerçevesini oluştururken, TSRS bu çerçevenin Türkiye’de uygulanmasını sağlayan düzenleyici mekanizmayı temsil etmektedir.

Kuramsal modelde sürdürülebilirlik raporlama performansı, iki temel boyutun etkileşimi ile açıklanmaktadır: içsel gelişim boyutu ve dışsal kapasite boyutu. İçsel boyut, işletmelerin sürdürülebilirlik raporlamasına ilişkin kurumsal olgunluk süreçlerini ifade ederken; dışsal boyut, sürdürülebilirlik risk yoğunluğu, veri altyapısı ve düzenleyici/piyasa baskıları gibi unsurları kapsamaktadır. Bu yaklaşım, sürdürülebilirlik raporlamasını yalnızca teknik bir bilgi açıklama süreci olarak değil, aynı zamanda kurumsal dönüşüm ve piyasa etkileşimi ekseninde şekillenen dinamik bir yapı olarak değerlendirmektedir.

Yöntem: Bu çalışma, ampirik veri toplamaya dayanmayan kavramsal nitelikte bir araştırmadır. Araştırmada veri toplama ve değerlendirme yöntemi olarak doküman incelemesi ve karşılaştırmalı kavramsal analiz yaklaşımı benimsenmiştir. Literatür taraması, sürdürülebilirlik raporlamasına ilişkin akademik yayınlara erişim sağlamak amacıyla Google Scholar üzerinden gerçekleştirilmiş ve sürdürülebilirlik raporlamasında küresel dönüşümün hız kazandığı dönemi yansıtacak şekilde ağırlıklı olarak 2015–2024 dönemini kapsayan çalışmalar incelenmiştir.

Analize dahil edilen çalışmalar; sürdürülebilirlik raporlaması, ESG açıklamaları, IFRS S1/S2 ve TSRS ile doğrudan ilişkili olması kriterlerine göre seçilmiştir. Akademik literatürün yanı sıra IFRS Foundation, KGK ve Uluslararası Menkul Kıymetler Komisyonları Örgütü (International Organization of Securities Commissions – IOSCO) tarafından yayımlanan resmi ve düzenleyici belgeler de inceleme kapsamına alınmıştır. Seçilen kaynaklar tematik olarak sınıflandırılmış; sürdürülebilirlik raporlamasının normatif yapısı, uygulama kapasitesi, veri altyapısı, güvence mekanizmaları ve sektörel farklılıklar gibi temel başlıklar altında değerlendirilmiştir.

Elde edilen bulgular doğrultusunda, Türkiye’deki TSRS uygulama düzeyini ve kurumsal olgunluk yapısını açıklamaya yönelik bütünleşik bir kavramsal model geliştirilmiş; sektörler arası farklılıklar bu model çerçevesinde karşılaştırmalı bir perspektifle değerlendirilmiştir.

Bulgular ve Tartışma: Çalışma bulguları, TSRS’nin IFRS S1 ve IFRS S2 ile normatif düzeyde büyük ölçüde uyumlu olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, uygulama düzeyinde önemli farklılıklar bulunduğu ve sürdürülebilirlik raporlama performansının büyük ölçüde kurumsal olgunluk ve uygulama kapasitesine bağlı olarak şekillendiği anlaşılmaktadır.

Geliştirilen kavramsal model çerçevesinde, işletmelerin sürdürülebilirlik raporlamasına geçiş süreci beş aşamalı bir olgunluk yapısı içinde ele alınmıştır. Bu aşamalar, kurumsal farkındalıktan stratejik entegrasyona kadar uzanan bir gelişim sürecini temsil etmektedir. Bununla birlikte dışsal kapasite boyutunda sürdürülebilirlik risk yoğunluğu, veri altyapısı ile düzenleyici ve piyasa baskıları belirleyici faktörler olarak öne çıkmaktadır.

Sektörel analiz sonuçları, Türkiye’de bankacılık ve enerji sektörlerinin sürdürülebilirlik raporlaması açısından en yüksek hazırlık düzeyine sahip olduğunu göstermektedir. Buna karşılık turizm ve bazı hizmet sektörlerinde uygulama kapasitesi ve kurumsal olgunluk düzeyinin daha sınırlı olduğu anlaşılmaktadır. Bu durum, sürdürülebilirlik raporlamasının sektörler arasında yapısal dinamiklere bağlı olarak farklı hızlarda geliştiğini ortaya koymaktadır.

Literatür değerlendirmesi, Türkiye’deki mevcut çalışmaların büyük ölçüde düzenleyici çerçeveyi açıklama ve tanıtma düzeyinde kaldığını, buna karşılık uygulama kalitesi, güvence mekanizmaları, veri altyapısı ve finansal etkiler gibi alanlarda önemli araştırma boşlukları bulunduğunu göstermektedir.

Sonuç ve Öneriler: Çalışma, sürdürülebilirlik raporlamasının Türkiye’de düzenleyici, kurumsal ve piyasa temelli mekanizmaların etkileşimiyle şekillenen çok boyutlu bir kurumsallaşma süreci olduğunu ortaya koymaktadır. TSRS’nin IFRS S1 ve IFRS S2 ile uyumlu olması önemli bir avantaj sağlamakla birlikte, uygulama başarısı büyük ölçüde işletmelerin veri üretme kapasitesi, kurumsal yönetişim yapıları ve raporlama altyapılarının gelişmişliğine bağlıdır.

Bu doğrultuda çalışmada uygulamaya yönelik üç temel öneri geliştirilmektedir. İlk olarak, işletmelerin sürdürülebilirlik raporlamasına ilişkin kurumsal kapasitelerinin güçlendirilmesi gerekmektedir. İkinci olarak, sürdürülebilirlik verilerinin finansal raporlama sistemleri ile entegrasyonunu sağlayacak veri altyapılarının geliştirilmesi kritik öneme sahiptir. Üçüncü olarak ise raporlanan sürdürülebilirlik bilgilerinin güvenilirliğini artırmak amacıyla bağımsız güvence mekanizmalarının yaygınlaştırılması ve piyasa araçlarının etkinliğinin artırılması gerekmektedir.

Sonuç olarak, sürdürülebilirlik raporlaması Türkiye’de yalnızca bir düzenleyici yükümlülük olmaktan çıkmakta; işletmelerin uzun vadeli değer yaratma kapasitesini etkileyen stratejik bir raporlama alanı haline gelmektedir. Bu dönüşüm, sürdürülebilirlik bilgisinin yatırım kararları ile daha güçlü biçimde bütünleşmesini sağlayarak kurumsal raporlama anlayışında köklü bir değişime işaret etmektedir.

ملخص منظم:

مقدمة وأهداف الدراسة: شهدت تقارير الاستدامة تحولاً جذرياً في السنوات الأخيرة، لتصبح مجالاً متكاملاً يشمل الأداء المالي للشركات، فضلاً عن أبعادها البيئية والاجتماعية والحوكمة. وقد تطور هذا المجال، الذي كان يُعتمد تقليدياً على الإفصاحات الطوعية، ليصبح أكثر تنظيماً نظراً لتزايد الحاجة إلى معلومات أكثر منهجية وقابلة للمقارنة وموثوقية في عمليات اتخاذ القرارات الاستثمارية. ومن أهم المحطات في هذا التحول معيارا IFRS S1 وIFRS S2 اللذان أصدرهما المجلس الدولي لمعايير الاستدامة (ISSB) عام 2023. يوفر هذان المعياران إطاراً عالمياً للإفصاح عن المعلومات المالية المتعلقة بالاستدامة، مما يعزز الربط بين تقارير الاستدامة ونظام التقارير المالية.

في تركيا، تم دمج هذا التحول العالمي في التشريعات الوطنية من خلال معايير إعداد التقارير عن الاستدامة التركية (TSRS) الصادرة عن هيئة الرقابة العامة ومعايير المحاسبة والتدقيق. وقد جعل دخول هذه المعايير حيز التنفيذ إعداد تقارير الاستدامة إلزامياً لبعض الشركات، مما يمثل خطوة هامة في ترسيخ هذا المجال في تركيا.

يهدف هذا البحث بشكل أساسي إلى تحليل العلاقة بين نظام الإبلاغ عن الاستدامة في تركيا (TSRS، بسبب اختصارها التركي) ومعياري IFRS S1 وIFRS S2 تحليلاً مفاهيمياً، ليس فقط من حيث الامتثال للمعايير، بل أيضاً في سياق القدرة على التنفيذ وبيئة إعداد التقارير. وفي هذا السياق، يسعى البحث إلى تحديد اتجاهات البحث والفجوات في الأدبيات بشكل منهجي، واقتراح خارطة طريق شاملة لتحسين إعداد تقارير الاستدامة في تركيا.

الإطار النظري: يستند الإطار النظري لهذه الدراسة إلى منهجية تأخذ في الاعتبار الطبيعة متعددة المستويات لتقارير الاستدامة. ضمن هذا الإطار، تُعامل تقارير الاستدامة كنظام بيئي يتشكل من خلال تفاعل المعايير العالمية واللوائح الوطنية وممارسات الشركات وآليات السوق. في حين أن معياري IFRS S1 وIFRS S2 يشكلان الإطار المرجعي الأساسي على المستوى العالمي، فإن TSRS يمثل الآلية التنظيمية التي تُمكّن من تطبيق هذا الإطار في تركيا.

في النموذج النظري، يُفسَّر أداء تقارير الاستدامة من خلال تفاعل بُعدين أساسيين: بُعد التطوير الداخلي وبُعد القدرات الخارجية. يشير البُعد الداخلي إلى عمليات النضج التنظيمي للشركات فيما يتعلق بتقارير الاستدامة، بينما يشمل البُعد الخارجي عناصر مثل كثافة مخاطر الاستدامة، والبنية التحتية للبيانات، والضغوط التنظيمية والسوقية. لا يتعامل هذا النهج مع تقارير الاستدامة كمجرد عملية تفسير فنية، بل كهيكل ديناميكي يتشكل ضمن إطار التحول التنظيمي والتفاعل مع السوق.

المنهجية: هذه الدراسة بحث نوعي لا يعتمد على جمع البيانات التجريبية. استخدم البحث أساليب مراجعة الوثائق والتحليل المفاهيمي المقارن. أُجريت مراجعة الأدبيات عبر محرك بحث جوجل سكولار للوصول إلى المنشورات الأكاديمية المتعلقة بتقارير الاستدامة، وتم فحص الدراسات التي تغطي الفترة من 2015 إلى 2024 بشكل أساسي.

تم اختيار الدراسات المشمولة في التحليل بناءً على معايير مثل تقارير الاستدامة، والإفصاحات المتعلقة بالحوكمة البيئية والاجتماعية والمؤسسية، ومدى ملاءمتها لمعايير التقارير المالية الدولية (IFRS S1/S2) ومعايير التقارير المالية التركية (TSRS). كما شمل التحليل الوثائق التنظيمية الصادرة عن مؤسسة معايير التقارير المالية الدولية، وهيئة حماية المستهلك التركية (KGK)، والمنظمة الدولية لهيئات الأوراق المالية (IOSCO). وصُنفت الدراسات المختارة موضوعيًا وقُيّمت تحت عناوين مثل الهيكل المعياري لتقارير الاستدامة، وقدرة التنفيذ، والبنية التحتية للبيانات، وآليات ضمان الجودة، والاختلافات القطاعية.

وبناءً على النتائج، تم تطوير نموذج مفاهيمي متكامل لشرح مستوى تنفيذ نظام إدارة المخاطر التقنية، وتم إجراء تحليل مقارن عبر القطاعات في إطار هذا النموذج.

النتائج والمناقشة: تشير نتائج الدراسة إلى أن نظام تقارير الاستدامة (TSRS) متوافق إلى حد كبير مع المعيارين الدوليين لإعداد التقارير المالية S1 و S2 على المستوى المعياري. ومع ذلك، فقد وُجدت اختلافات جوهرية على مستوى التطبيق، وتبين أن أداء تقارير الاستدامة يعتمد بشكل كبير على نضج المؤسسات وقدرتها على التنفيذ.

في إطار النموذج المُطوَّر، تمّت معالجة عملية انتقال الشركات إلى إعداد تقارير الاستدامة ضمن هيكل نضج من خمس مراحل. تمثل هذه المراحل عملية تطوير تتراوح من الوعي إلى التكامل الاستراتيجي. ومع ذلك، تبرز القدرة الخارجية، وشدة مخاطر الاستدامة، والبنية التحتية للبيانات، والضغوط التنظيمية/السوقية كعوامل حاسمة.

تُظهر نتائج التحليل القطاعي أن قطاعي البنوك والطاقة في تركيا يتمتعان بأعلى مستوى من الجاهزية فيما يتعلق بإعداد تقارير الاستدامة. في المقابل، يبدو أن قطاعي السياحة وبعض قطاعات الخدمات يتمتعان بإمكانات أقل في هذا المجال. ويكشف هذا الوضع أن إعداد تقارير الاستدامة يتطور وفق ديناميكيات مختلفة بين القطاعات.

تشير مراجعة الأدبيات إلى أن الدراسات في تركيا لا تزال إلى حد كبير في مستوى تقديم الإطار التنظيمي، وأن هناك فجوات بحثية كبيرة في مجالات مثل جودة التنفيذ، وآليات الضمان، والبنية التحتية للبيانات، والآثار المالية.

الخلاصة والتوصيات: تكشف هذه الدراسة أن إعداد تقارير الاستدامة في تركيا عملية مؤسسية متعددة الأبعاد تتشكل من خلال تفاعل الآليات التنظيمية والمؤسسية والسوقية. ورغم أن امتثال نظام التقارير المالية للاستدامة في تركيا لمعياري IFRS S1 وIFRS S2 يوفر ميزة كبيرة، إلا أن نجاح التطبيق يعتمد بشكل كبير على قدرة الشركات على توليد البيانات، وهياكل حوكمتها، ومدى تطور بنيتها التحتية لإعداد التقارير.

وبناءً على ذلك، تُقدّم هذه الدراسة ثلاث توصيات رئيسية. أولاً، من الضروري تعزيز قدرات الشركات فيما يتعلق بإعداد تقارير الاستدامة. ثانياً، يُعدّ تطوير بنى تحتية للبيانات تُمكّن من دمج بيانات الاستدامة مع أنظمة التقارير المالية أمراً بالغ الأهمية. ثالثاً، لزيادة موثوقية تقارير الاستدامة، من الضروري توسيع آليات ضمان الجودة المستقلة وتعزيز فعالية أدوات السوق.

ختاماً، يتجاوز إعداد تقارير الاستدامة في تركيا كونه مجرد التزام تنظيمي، ليصبح مجالاً استراتيجياً يؤثر على قدرة الشركات على خلق قيمة طويلة الأجل. ويشير هذا التحول إلى تغيير جذري في ممارسات إعداد التقارير المؤسسية، إذ يُتيح دمج معارف الاستدامة بشكل أفضل في قرارات الاستثمار.

Résumé Structuré :

Introduction et objectif de l'étude: Le reporting de durabilité a connu une transformation majeure ces dernières années, devenant un domaine de reporting intégré qui englobe non seulement la performance financière des entreprises, mais aussi leurs dimensions environnementales, sociales et de gouvernance (ESG). Traditionnellement développé dans le cadre de la publication volontaire d'informations, ce domaine a évolué vers une structure plus réglementée en raison du besoin croissant d'informations plus systématiques, comparables et fiables pour les investisseurs dans leurs processus de décision. L'une des étapes les plus importantes de cette transformation est la publication des normes IFRS S1 et IFRS S2 par l'International Sustainability Standards Board (ISSB) en 2023. Ces normes fournissent un cadre mondial pour la publication d'informations financières relatives à la durabilité, renforçant ainsi le lien entre le reporting de durabilité et le système d'information financière.

En Turquie, cette transformation mondiale a été intégrée à la législation nationale par le biais des Normes turques de reporting en matière de développement durable (TSRS, en raison de son abréviation turque), publiées par l'Autorité de surveillance publique, de comptabilité et d'audit. L'entrée en vigueur des TSRS a rendu obligatoire le reporting en matière de développement durable pour certaines entreprises, marquant une étape importante dans l'institutionnalisation de ce domaine en Turquie.

L’objectif principal de cette étude est d’analyser conceptuellement la relation entre le TSRS et les normes IFRS S1 et IFRS S2, non seulement en termes de conformité normative, mais aussi dans le contexte des capacités de mise en œuvre et de l’écosystème de reporting. Dans ce cadre, l’étude vise à identifier systématiquement les tendances et les lacunes de la recherche dans la littérature et à proposer une feuille de route globale pour améliorer le reporting de durabilité en Turquie.

Cadre théorique: Le cadre théorique de cette étude repose sur une approche qui prend en compte la nature multidimensionnelle du reporting de durabilité. Dans ce cadre, le reporting de durabilité est appréhendé comme un écosystème façonné par l’interaction des normes internationales, des réglementations nationales, des pratiques des entreprises et des mécanismes de marché. Si les normes IFRS S1 et IFRS S2 constituent le cadre de référence fondamental au niveau mondial, le TSRS représente le mécanisme réglementaire qui permet l’Implementation de ce cadre en Turquie.

Dans le modèle théorique, la performance du reporting de développement durable s'explique par l'interaction de deux dimensions fondamentales: le développement interne et les capacités externes. La dimension interne renvoie aux processus de maturité organisationnelle des entreprises en matière de reporting de développement durable, tandis que la dimension externe englobe des éléments tels que l'intensité des risques liés au développement durable, l'infrastructure de données et les pressions réglementaires et de marché. Cette approche considère le reporting de développement durable non pas comme un simple processus d'explication technique, mais comme une structure dynamique qui se construit dans le cadre de la transformation organisationnelle et des interactions avec le marché.

Méthode: Cette étude qualitative ne repose pas sur la collecte de données empiriques. Elle a utilisé l’analyse documentaire et l’analyse conceptuelle comparative. La recherche bibliographique a été menée via Google Scholar afin d’accéder aux publications académiques relatives au reporting de développement durable. Les études portant principalement sur la période 2015-2024 ont été examinées.

Les études incluses dans l'analyse ont été sélectionnées selon des critères tels que le reporting de développement durable, les informations ESG et leur pertinence par rapport aux normes IFRS S1/S2 et TSRS. Des documents réglementaires publiés par la Fondation IFRS, la KGK (Autorité turque de protection des consommateurs) et l'OICV ont également été pris en compte. Les études sélectionnées ont été classées thématiquement et évaluées selon des axes tels que le cadre normatif du reporting de développement durable, les capacités de mise en œuvre, l'infrastructure de données, les mécanismes d'assurance et les spécificités sectorielles.

Sur la base de ces résultats, un modèle conceptuel intégré a été élaboré pour expliquer le niveau de mise en œuvre du TSRS, et une analyse comparative a été menée entre les secteurs dans le cadre de ce modèle.

Résultats et discussion: Les résultats de l’étude indiquent que le TSRS est très conforme aux normes IFRS S1 et IFRS S2 sur le plan normatif. Toutefois, des différences importantes ont été constatées au niveau de la mise en œuvre, et la performance du reporting de durabilité s’est avérée largement dépendante de la maturité institutionnelle et des capacités de mise en œuvre.

Dans le cadre du modèle développé, le processus de transition des entreprises vers le reporting de durabilité est abordé selon une structure de maturité en cinq étapes. Ces étapes représentent un processus de développement allant de la prise de conscience à l'intégration stratégique. Cependant, en termes de capacité externe, l'intensité des risques liés à la durabilité, l'infrastructure de données et les pressions réglementaires et de marché se révèlent être des facteurs déterminants.

L'analyse sectorielle révèle que les secteurs bancaire et énergétique turcs sont les plus préparés en matière de reporting de développement durable. À l'inverse, le tourisme et certains secteurs de services semblent présenter un potentiel de mise en œuvre plus faible. Cette situation illustre que le reporting de développement durable évolue selon des dynamiques différentes d'un secteur à l'autre.

L'analyse de la littérature montre que les études menées en Turquie restent en grande partie au stade de l'introduction du cadre réglementaire et qu'il existe d'importantes lacunes en matière de recherche dans des domaines tels que la qualité de la mise en œuvre, les mécanismes d'assurance, l'infrastructure de données et les impacts financiers.

Conclusion et recommandations: Cette étude révèle que le reporting de durabilité en Turquie est un processus d’institutionnalisation multidimensionnel, façonné par l’interaction de mécanismes réglementaires, institutionnels et de marché. Si la conformité du TSRS aux normes IFRS S1 et IFRS S2 constitue un atout majeur, la réussite de sa mise en œuvre dépend largement de la capacité des entreprises à produire des données, de leurs structures de gouvernance et de la sophistication de leur infrastructure de reporting.

En conséquence, cette étude formule trois recommandations clés. Premièrement, il est nécessaire de renforcer les capacités des entreprises en matière de reporting de développement durable. Deuxièmement, le développement d'infrastructures de données permettant l'intégration des données de développement durable aux systèmes d'information financière est primordial. Troisièmement, afin d'accroître la fiabilité des rapports de développement durable, il est nécessaire de développer les mécanismes d'assurance indépendants et d'améliorer l'efficacité des instruments de marché.

En conclusion, en Turquie, le reporting de développement durable ne se limite plus à une simple obligation réglementaire ; il devient un axe stratégique de reporting qui influence la capacité des entreprises à créer de la valeur à long terme. Cette transformation marque un tournant fondamental dans les pratiques de reporting des entreprises, en permettant une meilleure intégration des connaissances en matière de développement durable dans les décisions d’investissement.

Resumen Estructurado:

Introducción y objetivo del estudio: La presentación de informes de sostenibilidad ha experimentado una transformación significativa en los últimos años, convirtiéndose en un área de información integrada que abarca no solo el desempeño financiero de las empresas, sino también sus dimensiones ambientales, sociales y de gobernanza (ASG). Tradicionalmente desarrollada dentro del marco de la divulgación voluntaria, esta área ha evolucionado hacia una estructura más regulada debido a la creciente necesidad de información más sistemática, comparable y confiable en los procesos de toma de decisiones de los inversores. Uno de los hitos más importantes en esta transformación son las normas NIIF S1 y NIIF S2 publicadas por el Consejo Internacional de Normas de Sostenibilidad (ISSB) en 2023. Estas normas proporcionan un marco global para la divulgación de información financiera relacionada con la sostenibilidad, vinculando así más estrechamente la presentación de informes de sostenibilidad con el sistema de información financiera.

En Turquía, esta transformación global se ha incorporado a la legislación nacional mediante las Normas Turcas de Informes de Sostenibilidad (TSRS, por sus siglas en turco), publicadas por la Autoridad de Normas de Auditoría y Contabilidad Pública. La entrada en vigor de las TSRS ha hecho obligatoria la presentación de informes de sostenibilidad para determinadas empresas, lo que supone un paso importante en la institucionalización de este ámbito en Turquía.

El objetivo principal de este estudio es analizar conceptualmente la relación entre las NIIF y las NIIF S1 y S2, no solo en términos de cumplimiento normativo, sino también en el contexto de la capacidad de implementación y el ecosistema de presentación de informes. En este sentido, el estudio busca identificar sistemáticamente las tendencias y las lagunas en la literatura de investigación y proponer una hoja de ruta integral para mejorar la presentación de informes de sostenibilidad en Turquía.

Marco teórico: El marco teórico de este estudio se fundamenta en un enfoque que considera la naturaleza multifacética de la elaboración de informes de sostenibilidad. Dentro de este marco, la elaboración de informes de sostenibilidad se concibe como un ecosistema configurado por la interacción de estándares globales, regulaciones nacionales, prácticas corporativas y mecanismos de mercado. Si bien las normas NIIF S1 y NIIF S2 constituyen el marco de referencia fundamental a nivel global, el TSRS representa el mecanismo regulatorio que permite la aplicación de este marco en Turquía.

En el modelo teórico, el desempeño de los informes de sostenibilidad se explica mediante la interacción de dos dimensiones fundamentales: la dimensión de desarrollo interno y la dimensión de capacidad externa. La dimensión interna se refiere a los procesos de madurez organizacional de las empresas en relación con los informes de sostenibilidad, mientras que la dimensión externa abarca elementos como la intensidad del riesgo de sostenibilidad, la infraestructura de datos y las presiones regulatorias y del mercado. Este enfoque considera los informes de sostenibilidad no solo como un proceso de explicación técnica, sino como una estructura dinámica que se configura dentro del marco de la transformación organizacional y la interacción con el mercado.

Metodología: Este estudio es una investigación cualitativa que no se basa en la recopilación de datos empíricos. La investigación empleó métodos de revisión documental y análisis conceptual comparativo. Se realizó una revisión bibliográfica a través de Google Scholar para acceder a publicaciones académicas relacionadas con la elaboración de informes de sostenibilidad, y se examinaron estudios que abarcan principalmente el período 2015-2024.

Los estudios incluidos en el análisis se seleccionaron según criterios como la presentación de informes de sostenibilidad, la divulgación de información ESG y su relevancia para las NIIF S1/S2 y las TSRS. Además, se incluyeron en el análisis documentos normativos publicados por la Fundación IFRS, la KGK (Junta Turca de Protección al Consumidor) y la IOSCO. Los estudios seleccionados se clasificaron temáticamente y se evaluaron bajo epígrafes como la estructura normativa de los informes de sostenibilidad, la capacidad de implementación, la infraestructura de datos, los mecanismos de aseguramiento y las diferencias sectoriales.

A partir de los resultados, se desarrolló un modelo conceptual integrado para explicar el nivel de implementación del TSRS, y se realizó un análisis comparativo entre sectores dentro del marco de este modelo.

Resultados y discusión: Los resultados del estudio indican que el TSRS está altamente alineado con las NIIF S1 y S2 a nivel normativo. Sin embargo, se encontraron diferencias significativas a nivel de implementación, y se determinó que el desempeño de los informes de sostenibilidad depende en gran medida de la madurez institucional y la capacidad de implementación.

En el marco del modelo desarrollado, el proceso de transición de las empresas hacia la elaboración de informes de sostenibilidad se ha abordado mediante una estructura de madurez de cinco etapas. Estas etapas representan un proceso de desarrollo que abarca desde la sensibilización hasta la integración estratégica. Sin embargo, en términos de capacidad externa, la intensidad del riesgo de sostenibilidad, la infraestructura de datos y las presiones regulatorias y del mercado destacan como factores determinantes.

Los resultados del análisis sectorial muestran que los sectores bancario y energético de Turquía presentan el mayor nivel de preparación en materia de informes de sostenibilidad. Por el contrario, el turismo y algunos sectores de servicios parecen tener un menor potencial de implementación. Esta situación revela que la elaboración de informes de sostenibilidad se desarrolla según dinámicas diferentes en cada sector.

La revisión de la literatura indica que los estudios en Turquía se mantienen en gran medida en el nivel de introducción del marco regulatorio, y que existen importantes lagunas de investigación en áreas como la calidad de la implementación, los mecanismos de garantía, la infraestructura de datos y los impactos financieros.

Conclusión y recomendaciones: Este estudio revela que la elaboración de informes de sostenibilidad en Turquía es un proceso de institucionalización multidimensional, moldeado por la interacción de mecanismos regulatorios, institucionales y de mercado. Si bien el cumplimiento de las NIIF S1 y S2 por parte de las NIIF SRS SRS ofrece una ventaja significativa, el éxito de su implementación depende en gran medida de la capacidad de generación de datos de las empresas, sus estructuras de gobierno corporativo y la sofisticación de su infraestructura de informes.

En consecuencia, este estudio propone tres recomendaciones clave. En primer lugar, es necesario fortalecer la capacidad corporativa de las empresas en materia de informes de sostenibilidad. En segundo lugar, el desarrollo de infraestructuras de datos que permitan la integración de la información de sostenibilidad con los sistemas de información financiera es fundamental. En tercer lugar, para aumentar la fiabilidad de los informes de sostenibilidad, es necesario ampliar los mecanismos de garantía independientes e incrementar la eficacia de los instrumentos de mercado.

En conclusión, la presentación de informes de sostenibilidad en Turquía está dejando de ser una mera obligación regulatoria para convertirse en un área estratégica que impacta la capacidad de las empresas para generar valor a largo plazo. Esta transformación marca un cambio fundamental en las prácticas de información corporativa, al permitir una mayor integración del conocimiento sobre sostenibilidad en las decisiones de inversión.

結構化摘要：

研究引言及目的：近年來，永續發展報告經歷了顯著的變革，已發展成為一個綜合性的報告領域，不僅涵蓋企業的財務績效，還包括其環境、社會和治理（ESG）維度。該領域傳統上以自願揭露為框架，但由於投資者在決策過程中對更系統化、可比較和可靠的資訊的需求日益增長，已逐漸演變為一個更加規範化的體系。這項變革中最重要的里程碑之一是國際永續發展準則理事會（ISSB）於2023年發布的IFRS S1和IFRS S2準則。這些準則為揭露與永續發展相關的財務資訊提供了一個全球框架，從而將永續發展報告與財務報告體系更緊密地連結起來。

在土耳其，這項全球轉型已透過公共監督、會計和審計標準管理局發布的《土耳其永續發展報告標準》（TSRS）納入國家立法。 TSRS的生效使某些企業必須提交永續發展報告，標誌著土耳其在該領域的製度化進程邁出了重要一步。

本研究的主要目標是從概念上分析土耳其永續發展報告準則（TSRS）與國際財務報告準則S1和S2之間的關係，不僅關注規範性合規性，還關注實施能力和報告生態系統。在此框架下，本研究旨在系統地識別文獻中的研究趨勢和空白，並提出一個改進土耳其永續發展報告的整體路線圖。

理論架構：本研究的理論架構建立在考慮永續發展報告多層次性的方法之上。在該框架下，永續發展報告被視為一個生態系統，由全球標準、國家法規、企業實踐和市場機制相互作用而形成。雖然 IFRS S1 和 IFRS S2 標準構成了全球層面的基本參考框架，但 TSRS 代表了在土耳其實施該框架的監管機制。

在這個理論模型中，永續發展報告績效是透過兩個基本維度的相互作用來解釋的：內部發展維度和外部能力維度。內部維度指的是企業在永續發展報告方面的組織成熟度，而外部維度則涵蓋了永續發展風險強度、資料基礎設施以及監管/市場壓力等因素。這種方法將永續發展報告視為一個動態結構，而非只是一個技術性的詮釋過程，而是一個在組織轉型和市場互動框架下形成的動態結構。

方法：本研究採用質性研究方法，不依賴實證資料蒐集。研究運用了文獻綜述和比較概念分析方法。文獻綜述透過Google學術搜尋取得與永續發展報告相關的學術出版物，主要檢視了2015年至2024年期間的研究。

納入分析的研究是根據永續發展報告、ESG資訊揭露以及與IFRS S1/S2和TSRS的相關性等標準篩選出來的。此外，IFRS基金會、土耳其消費者保護委員會（KGK）和國際證監會組織（IOSCO）發布的監管文件也被納入分析。所選研究按主題分類，並從永續發展報告的規範結構、實施能力、資料基礎設施、保證機制和產業差異等角度進行評估。

根據研究結果，我們建立了一個綜合概念模型來解釋 TSRS 的實施水平，並在此模型的框架內對各部門進行了比較分析。

研究結果與討論：研究結果表明，TSRS在規範層面與IFRS S1和IFRS S2高度一致。然而，在實施層面上存在顯著差異，永續發展報告的績效在很大程度上取決於機構的成熟度和實施能力。

在已建構的模型架構內，企業向永續發展報告轉型的過程被置於一個五階段成熟度結構中進行闡述。這些階段代表了一個從意識覺醒到策略整合的發展過程。然而，就外部能力而言，永續發展風險強度、數據基礎設施以及監管/市場壓力是決定性因素。

產業分析結果顯示，土耳其銀行業和能源業在永續發展報告方面準備最為充分。相較之下，旅遊業和部分服務業的實施潛力似乎較低。這種情況表明，不同產業的永續發展報告發展呈現出不同的動態。

文獻綜述表明，土耳其的研究大多仍停留在引入監管框架的層面，在實施品質、保障機制、數據基礎設施和財務影響等領域存在顯著的研究空白。

結論與建議：本研究表明，土耳其的永續發展報告是一個多維度的製度化過程，受到監管、制度和市場機制相互作用的影響。儘管土耳其永續發展報告（TSRS）符合國際財務報告準則S1和S2具有顯著優勢，但實施的成功在很大程度上取決於企業的資料產生能力、公司治理結構以及報告基礎設施的完善程度。

因此，本研究提出了三項關鍵建議。首先，必須加強企業在永續發展報告方面的能力建構。其次，建立能夠將永續發展數據與財務報告系統整合的數據基礎設施至關重要。第三，為了提高永續發展報告的可靠性，必須拓展獨立的鑑證機制，並提升市場工具的效能。

總之，土耳其的永續發展報告正超越單純的監管義務，逐漸成為一個影響企業長期價值創造能力的策略性報告領域。這一轉變標誌著企業報告實踐的根本性變革，使得永續發展知識能夠更有效地融入投資決策。

Структурированное резюме:

Введение и цель исследования: Отчетность в области устойчивого развития претерпела значительные изменения в последние годы, превратившись в интегрированную область отчетности, которая охватывает не только финансовые показатели предприятий, но и их экологические, социальные и управленческие (ESG) аспекты. Традиционно развиваясь в рамках добровольного раскрытия информации, эта область эволюционировала в более регулируемую структуру в связи с растущей потребностью в более систематической, сопоставимой и надежной информации в процессах принятия решений инвесторами. Одним из важнейших этапов этой трансформации являются стандарты IFRS S1 и IFRS S2, опубликованные Международным советом по стандартам устойчивого развития (ISSB) в 2023 году. Эти стандарты обеспечивают глобальную основу для раскрытия финансовой информации, связанной с устойчивым развитием, тем самым более тесно связывая отчетность в области устойчивого развития с системой финансовой отчетности.

В Турции эта глобальная трансформация была закреплена в национальном законодательстве посредством Турецких стандартов отчетности в области устойчивого развития (TSRS), опубликованных Управлением по государственному надзору, бухгалтерскому учету и аудиту. Вступление в силу TSRS сделало отчетность в области устойчивого развития обязательной для определенных предприятий, что стало важным шагом в институционализации этой области в Турции.

Основная цель данного исследования — концептуальный анализ взаимосвязи между TSRS и IFRS S1 и IFRS S2, не только с точки зрения соответствия нормативным требованиям, но и в контексте возможностей внедрения и экосистемы отчетности. В рамках этого исследования ставится задача систематически выявить исследовательские тенденции и пробелы в литературе, а также предложить целостную дорожную карту для улучшения отчетности в области устойчивого развития в Турции.

Теоретическая основа: Теоретическая основа данного исследования построена на подходе, учитывающем многоуровневый характер отчетности в области устойчивого развития. В рамках этой основы отчетность в области устойчивого развития рассматривается как экосистема, формируемая взаимодействием глобальных стандартов, национальных нормативных актов, корпоративной практики и рыночных механизмов. В то время как стандарты IFRS S1 и IFRS S2 составляют фундаментальную основу на глобальном уровне, TSRS представляет собой нормативный механизм, позволяющий применять эту основу в Турции.

В теоретической модели эффективность отчетности в области устойчивого развития объясняется взаимодействием двух фундаментальных измерений: внутреннего измерения развития и внешнего измерения потенциала. Внутреннее измерение относится к процессам организационной зрелости предприятий в отношении отчетности в области устойчивого развития, в то время как внешнее измерение включает такие элементы, как интенсивность рисков в области устойчивого развития, инфраструктура данных и регуляторное/рыночное давление. Такой подход рассматривает отчетность в области устойчивого развития не просто как технический процесс объяснения, а как динамическую структуру, формирующуюся в рамках организационной трансформации и рыночного взаимодействия.

Метод: Данное исследование носит качественный характер и не опирается на сбор эмпирических данных. В исследовании использовались методы анализа документов и сравнительного концептуального анализа. Обзор литературы проводился с помощью Google Scholar для доступа к академическим публикациям, посвященным отчетности в области устойчивого развития, и были изучены исследования, охватывающие преимущественно период 2015–2024 годов.

В анализ были включены исследования, отобранные на основе таких критериев, как отчетность в области устойчивого развития, раскрытие информации об ESG-факторах и соответствие стандартам IFRS S1/S2 и TSRS. Кроме того, в анализ были включены нормативные документы, опубликованные Фондом IFRS, KGK (Турецким советом по защите прав потребителей) и IOSCO. Отобранные исследования были тематически классифицированы и оценены по таким критериям, как нормативная структура отчетности в области устойчивого развития, потенциал внедрения, инфраструктура данных, механизмы обеспечения достоверности и отраслевые различия.

На основе полученных данных была разработана интегрированная концептуальная модель для объяснения уровня внедрения системы TSRS, а также проведен сравнительный анализ по секторам в рамках этой модели.

Результаты и обсуждение: Результаты исследования показывают, что TSRS в значительной степени соответствует IFRS S1 и IFRS S2 на нормативном уровне. Однако были выявлены существенные различия на уровне внедрения, и было установлено, что эффективность отчетности в области устойчивого развития в значительной степени зависит от институциональной зрелости и потенциала внедрения.

В рамках разработанной модели процесс перехода предприятий к отчетности в области устойчивого развития рассматривается в пятиэтапной структуре зрелости. Эти этапы представляют собой процесс развития, начиная от осведомленности и заканчивая стратегической интеграцией. Однако с точки зрения внешних возможностей, определяющими факторами выделяются интенсивность рисков в области устойчивого развития, инфраструктура данных и регуляторное/рыночное давление.

Результаты отраслевого анализа показывают, что банковский и энергетический секторы Турции демонстрируют самый высокий уровень готовности в плане отчетности по устойчивому развитию. В отличие от них, туризм и некоторые секторы услуг, по-видимому, имеют меньший потенциал для внедрения. Эта ситуация свидетельствует о том, что отчетность по устойчивому развитию развивается в разных секторах с различной динамикой.

Обзор литературы показывает, что исследования в Турции в основном остаются на уровне внедрения нормативно-правовой базы, и что существуют значительные пробелы в исследованиях в таких областях, как качество внедрения, механизмы обеспечения, инфраструктура данных и финансовые последствия.

Заключение и рекомендации: Данное исследование показывает, что отчетность в области устойчивого развития в Турции представляет собой многомерный процесс институционализации, формируемый взаимодействием регулирующих, институциональных и рыночных механизмов. Хотя соответствие TSRS стандартам IFRS S1 и IFRS S2 дает значительные преимущества, успех внедрения во многом зависит от способности предприятий генерировать данные, их структур корпоративного управления и уровня развития их инфраструктуры отчетности.

Таким образом, в данном исследовании разработаны три ключевые рекомендации. Во-первых, необходимо укрепить корпоративный потенциал предприятий в области отчетности по устойчивому развитию. Во-вторых, критически важным является развитие инфраструктуры данных, которая позволит интегрировать данные об устойчивом развитии с системами финансовой отчетности. В-третьих, для повышения надежности отчетов об устойчивом развитии необходимо расширить механизмы независимой проверки и повысить эффективность рыночных инструментов.

В заключение, отчетность в области устойчивого развития в Турции перестает быть просто нормативной обязанностью и становится стратегической областью отчетности, влияющей на способность бизнеса создавать долгосрочную ценность. Эта трансформация свидетельствует о фундаментальном сдвиге в практике корпоративной отчетности, позволяя более эффективно интегрировать знания об устойчивом развитии в инвестиционные решения.

स्ट्रक्चर्ड समरी:

स्टडी का इंट्रोडक्शन और मकसद: हाल के सालों में सस्टेनेबिलिटी रिपोर्टिंग में बड़ा बदलाव आया है, यह एक इंटीग्रेटेड रिपोर्टिंग एरिया बन गया है जिसमें न सिर्फ बिज़नेस की फाइनेंशियल परफॉर्मेंस बल्कि उनके एनवायरनमेंटल, सोशल और गवर्नेंस (ESG) डाइमेंशन भी शामिल हैं। ट्रेडिशनली वॉलंटरी डिस्क्लोजर के फ्रेमवर्क में डेवलप हुआ यह एरिया, इन्वेस्टर्स के डिसीजन-मेकिंग प्रोसेस में ज़्यादा सिस्टमैटिक, कम्पेयरेबल और भरोसेमंद जानकारी की बढ़ती ज़रूरत के कारण ज़्यादा रेगुलेटेड स्ट्रक्चर में बदल गया है। इस बदलाव में सबसे ज़रूरी माइलस्टोन में से एक IFRS S1 और IFRS S2 स्टैंडर्ड हैं जिन्हें इंटरनेशनल सस्टेनेबिलिटी स्टैंडर्ड्स बोर्ड (ISSB) ने 2023 में पब्लिश किया था। ये स्टैंडर्ड सस्टेनेबिलिटी से जुड़ी फाइनेंशियल जानकारी डिस्क्लोज करने के लिए एक ग्लोबल फ्रेमवर्क देते हैं, इस तरह सस्टेनेबिलिटी रिपोर्टिंग को फाइनेंशियल रिपोर्टिंग सिस्टम से ज़्यादा मज़बूती से जोड़ते हैं।

तुर्की में, इस ग्लोबल बदलाव को पब्लिक ओवरसाइट, अकाउंटिंग और ऑडिटिंग स्टैंडर्ड्स अथॉरिटी द्वारा पब्लिश किए गए टर्किश सस्टेनेबिलिटी रिपोर्टिंग स्टैंडर्ड्स (TSRS) के ज़रिए नेशनल कानून में शामिल किया गया है। TSRS के लागू होने से कुछ बिज़नेस के लिए सस्टेनेबिलिटी रिपोर्टिंग ज़रूरी हो गई है, जो तुर्की में इस फील्ड के इंस्टीट्यूशनलाइज़ेशन में एक बड़ा कदम है।

इस स्टडी का मुख्य मकसद TSRS और IFRS S1 और IFRS S2 के बीच के रिश्ते को कॉन्सेप्चुअली एनालाइज़ करना है, न सिर्फ़ नॉर्मेटिव कम्प्लायंस के मामले में बल्कि इम्प्लीमेंटेशन कैपेसिटी और रिपोर्टिंग इकोसिस्टम के संदर्भ में भी। इस दायरे में, स्टडी का मकसद लिटरेचर में रिसर्च ट्रेंड्स और गैप्स को सिस्टमैटिकली पहचानना और टर्की में सस्टेनेबिलिटी रिपोर्टिंग को बेहतर बनाने के लिए एक होलिस्टिक रोडमैप प्रपोज़ करना है।

थ्योरेटिकल फ्रेमवर्क: इस स्टडी का थ्योरेटिकल फ्रेमवर्क एक ऐसे तरीके पर बना है जो सस्टेनेबिलिटी रिपोर्टिंग के मल्टी-लेयर्ड नेचर पर विचार करता है। इस फ्रेमवर्क के अंदर, सस्टेनेबिलिटी रिपोर्टिंग को एक इकोसिस्टम के रूप में माना जाता है जो ग्लोबल स्टैंडर्ड्स, नेशनल रेगुलेशन, कॉर्पोरेट प्रैक्टिस और मार्केट मैकेनिज्म के इंटरैक्शन से बनता है। जबकि IFRS S1 और IFRS S2 स्टैंडर्ड ग्लोबल लेवल पर फंडामेंटल रेफरेंस फ्रेमवर्क बनाते हैं, TSRS वह रेगुलेटरी मैकेनिज्म है जो टर्की में इस फ्रेमवर्क के एप्लिकेशन को इनेबल करता है।

थ्योरेटिकल मॉडल में, सस्टेनेबिलिटी रिपोर्टिंग परफॉर्मेंस को दो बेसिक डाइमेंशन के इंटरैक्शन से समझाया जाता है: इंटरनल डेवलपमेंट डाइमेंशन और एक्सटर्नल कैपेसिटी डाइमेंशन। इंटरनल डाइमेंशन का मतलब है सस्टेनेबिलिटी रिपोर्टिंग के बारे में बिज़नेस के ऑर्गेनाइज़ेशनल मैच्योरिटी प्रोसेस, जबकि एक्सटर्नल डाइमेंशन में सस्टेनेबिलिटी रिस्क इंटेंसिटी, डेटा इंफ्रास्ट्रक्चर और रेगुलेटरी/मार्केट प्रेशर जैसे एलिमेंट शामिल हैं। यह अप्रोच सस्टेनेबिलिटी रिपोर्टिंग को सिर्फ़ एक टेक्निकल एक्सप्लेनेशन प्रोसेस के तौर पर नहीं, बल्कि ऑर्गेनाइज़ेशनल ट्रांसफॉर्मेशन और मार्केट इंटरैक्शन के फ्रेमवर्क के अंदर बने एक डायनामिक स्ट्रक्चर के तौर पर देखता है।

तरीका: यह स्टडी एक क्वालिटेटिव रिसर्च है जो एंपिरिकल डेटा कलेक्शन पर निर्भर नहीं है। रिसर्च में डॉक्यूमेंट रिव्यू और कम्पेरेटिव कॉन्सेप्चुअल एनालिसिस के तरीकों का इस्तेमाल किया गया। सस्टेनेबिलिटी रिपोर्टिंग से जुड़े एकेडमिक पब्लिकेशन तक पहुंचने के लिए गूगल स्कॉलर के ज़रिए लिटरेचर रिव्यू किया गया, और मुख्य रूप से 2015–2024 के समय को कवर करने वाली स्टडीज़ की जांच की गई।

एनालिसिस में शामिल स्टडीज़ को सस्टेनेबिलिटी रिपोर्टिंग, ESG डिस्क्लोज़र, और IFRS S1/S2 और TSRS से रिलेवेंस जैसे क्राइटेरिया के आधार पर चुना गया था। इसके अलावा, IFRS फाउंडेशन, KGK (टर्किश कंज्यूमर प्रोटेक्शन बोर्ड), और IOSCO द्वारा पब्लिश किए गए रेगुलेटरी डॉक्यूमेंट्स को भी एनालिसिस में शामिल किया गया था। चुनी गई स्टडीज़ को थीम के हिसाब से क्लासिफाई किया गया और सस्टेनेबिलिटी रिपोर्टिंग का नॉर्मेटिव स्ट्रक्चर, इम्प्लीमेंटेशन कैपेसिटी, डेटा इंफ्रास्ट्रक्चर, एश्योरेंस मैकेनिज्म, और सेक्टरल डिफरेंस जैसे हेडिंग्स के तहत इवैल्यूएट किया गया।

नतीजों के आधार पर, TSRS इम्प्लीमेंटेशन के लेवल को समझाने के लिए एक इंटीग्रेटेड कॉन्सेप्चुअल मॉडल बनाया गया, और इस मॉडल के फ्रेमवर्क के अंदर अलग-अलग सेक्टर्स का कम्पेरेटिव एनालिसिस किया गया।

नतीजे और चर्चा: स्टडी के नतीजे बताते हैं कि TSRS नॉर्मेटिव लेवल पर IFRS S1 और IFRS S2 के साथ काफी हद तक अलाइन है। हालांकि, इम्प्लीमेंटेशन लेवल पर काफी अंतर पाए गए, और सस्टेनेबिलिटी रिपोर्टिंग परफॉर्मेंस काफी हद तक इंस्टीट्यूशनल मैच्योरिटी और इम्प्लीमेंटेशन कैपेसिटी पर निर्भर पाया गया।

डेवलप किए गए मॉडल के फ्रेमवर्क में, बिज़नेस के सस्टेनेबिलिटी रिपोर्टिंग में ट्रांज़िशन प्रोसेस को पाँच-स्टेज वाले मैच्योरिटी स्ट्रक्चर में एड्रेस किया गया है। ये स्टेज अवेयरनेस से लेकर स्ट्रेटेजिक इंटीग्रेशन तक के डेवलपमेंट प्रोसेस को दिखाते हैं। हालाँकि, एक्सटर्नल कैपेसिटी के मामले में, सस्टेनेबिलिटी रिस्क इंटेंसिटी, डेटा इंफ्रास्ट्रक्चर, और रेगुलेटरी/मार्केट प्रेशर डिटरमाइनिंग फैक्टर्स के तौर पर सामने आते हैं।

सेक्टोरल एनालिसिस के नतीजों से पता चलता है कि तुर्की में बैंकिंग और एनर्जी सेक्टर में सस्टेनेबिलिटी रिपोर्टिंग के मामले में सबसे ज़्यादा तैयारी है। इसके उलट, टूरिज्म और कुछ सर्विस सेक्टर में इसे लागू करने की क्षमता कम लगती है। इस स्थिति से पता चलता है कि सस्टेनेबिलिटी रिपोर्टिंग अलग-अलग सेक्टर में अलग-अलग डायनामिक्स के हिसाब से डेवलप होती है।

लिटरेचर रिव्यू से पता चलता है कि तुर्की में स्टडीज़ ज़्यादातर रेगुलेटरी फ्रेमवर्क को शुरू करने के लेवल पर ही हैं, और इम्प्लीमेंटेशन क्वालिटी, एश्योरेंस मैकेनिज्म, डेटा इंफ्रास्ट्रक्चर और फाइनेंशियल इम्पैक्ट जैसे एरिया में रिसर्च में काफी गैप हैं।

निष्कर्ष और सुझाव: इस स्टडी से पता चलता है कि तुर्की में सस्टेनेबिलिटी रिपोर्टिंग एक मल्टी-डाइमेंशनल इंस्टीट्यूशनलाइज़ेशन प्रोसेस है जो रेगुलेटरी, इंस्टीट्यूशनल और मार्केट-बेस्ड मैकेनिज्म के इंटरैक्शन से बनता है। हालांकि TSRS का IFRS S1 और IFRS S2 के साथ कम्प्लायंस एक बड़ा फायदा देता है, लेकिन इसे लागू करने में सफलता काफी हद तक बिज़नेस की डेटा जेनरेशन कैपेसिटी, उनके कॉर्पोरेट गवर्नेंस स्ट्रक्चर और उनके रिपोर्टिंग इंफ्रास्ट्रक्चर की सोफिस्टिकेशन पर निर्भर करती है।

इसलिए, इस स्टडी में तीन खास सुझाव दिए गए हैं। पहला, सस्टेनेबिलिटी रिपोर्टिंग के मामले में बिज़नेस की कॉर्पोरेट कैपेसिटी को मज़बूत करना ज़रूरी है। दूसरा, ऐसे डेटा इंफ्रास्ट्रक्चर का डेवलपमेंट जो सस्टेनेबिलिटी डेटा को फाइनेंशियल रिपोर्टिंग सिस्टम के साथ इंटीग्रेट कर सके, बहुत ज़रूरी है। तीसरा, सस्टेनेबिलिटी रिपोर्ट की रिलायबिलिटी बढ़ाने के लिए, इंडिपेंडेंट एश्योरेंस मैकेनिज्म को बढ़ाना और मार्केट इंस्ट्रूमेंट्स का असर बढ़ाना ज़रूरी है।

कुल मिलाकर, तुर्की में सस्टेनेबिलिटी रिपोर्टिंग सिर्फ़ एक रेगुलेटरी ज़िम्मेदारी से आगे बढ़ रही है; यह एक स्ट्रेटेजिक रिपोर्टिंग एरिया बन रहा है जो बिज़नेस की लॉन्ग-टर्म वैल्यू क्रिएशन कैपेसिटी पर असर डालता है। यह बदलाव इन्वेस्टमेंट के फ़ैसलों में सस्टेनेबिलिटी की जानकारी को और मज़बूती से जोड़कर कॉर्पोरेट रिपोर्टिंग के तरीकों में एक बड़ा बदलाव दिखाता है।