Bu çalışma, Arapça nahiv (i‘rab) ile tefsir arasındaki bütünleyici ilişkiyi merkeze alarak Kur’ân-ı Kerîm âyetlerinin yorumunda nahiv ilmindeki yorum farklılıklarının—özellikle alternatif i‘rab çözümlemelerinin—anlamı nasıl zenginleştirdiğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Kur’ân-ı Kerîm, Arap dili ilimlerinin teşekkül ettiği ana eksen olmuş; i‘rab ise şer‘î metinleri kavramak ve delaletlerini tespit etmek için âlimlerin başvurduğu temel araçlardan biri hâline gelmiştir. Çalışma, nahiv ile tefsir arasındaki bu bütünleyici bağın görünür kılınması ve farklı i‘rab yönlendirmelerinin, anlam ufuklarını nasıl çoğalttığını açıklaması açısından önem arz etmektedir. Böylece Kur’ânî ifadenin genişliği ve zenginliği belirginleşmektedir. Araştırma, “Nahiv ilmindeki yorum farklılıkları, Kur’ân âyetlerinin tefsirini ve anlamlarının zenginleşmesini nasıl etkiler?” sorusunu merkeze almaktadır. Bu çerçevede çalışma, betimsel-analitik bir yöntem izleyerek Kur’ân-ı Kerîm’in muhtelif sû­relerinden seçilen ve birden çok i‘rab ihtimali taşıyan 22 örneği incelemiş; alternatif i‘rab çözümlemelerinin tefsirdeki çeşitliliğe nasıl yansıdığını takip etmiştir. Bulgular, i‘rabın sadece biçimsel bir uğraş olmayıp Kur’ânî söylemin maksatlarını açıklamada aslî bir semantik araç olduğunu göstermektedir. Nahiv âlimleri arasındaki yönlendirme farklılıkları, tefsirdeki zenginliğin ve anlam çokluğunun başlıca kaynaklarındandır; buna rağmen Kur’ân metni, iç tutarlılığını ve i‘câzını muhafaza etmektedir. Ayrıca araştırma, Kur’ân-ı Kerîm’i doğru biçimde anlamanın Arapçanın yapısal ve üslup imkânlarına ileri düzeyde vukûfiyeti gerektirdiğini; metnin i‘câzının âyetlerin kuruluşuna ve i‘rab hareketlerine kadar uzandığını ve bunların kimi zaman anlamda esaslı farklılıklara yol açabildiğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak çalışma, bu alanda uygulamaya ve istatistiksel yönteme dayalı araştırmaların genişletilmesini, nahiv çalışmalarının makāsıdü’ş-şerîa ile irtibatlandırılmasını ve i‘rab vecihlerinin arama yapılabilir nitelikte kataloglandırıldığı veri tabanlarının oluşturulmasını önermektedir. Bu doğrultuda, söz konusu girişimlerin çağdaş tefsirin geliştirilmesine ve zenginleştirilmesine katkı sağlayacağı değerlendirilmektedir.

This study explores the impact of grammatical diversity on enriching the interpretative meanings of Qur’anic verses by examining the intrinsic relationship between Arabic syntax (nahw) and Qur’anic exegesis (tafsīr). The Qur’an has long constituted the central axis around which Arabic linguistic sciences evolved, and iʿrāb—the system of grammatical inflection—has been one of the principal tools employed by scholars to comprehend sacred texts and determine their semantic indications. The study highlights the integrative link between syntax and interpretation, demonstrating how divergent grammatical analyses can open multiple horizons of meaning, thereby revealing the breadth and richness of Qur’anic expression.
Employing both descriptive and analytical methods, the research investigates twenty-two examples selected from various Qur’anic chapters that feature multiple grammatical possibilities, tracing how alternative iʿrāb analyses manifest in interpretative diversity. The findings show that iʿrāb is not a merely formal discipline but a fundamental semantic instrument that clarifies the intended meanings of Qur’anic discourse. Differences among grammarians in syntactic orientation are a key source of interpretative plurality and semantic depth, while the Qur’anic text itself retains its internal coherence and inimitable eloquence.
Furthermore, the study emphasizes that accurate comprehension of the Qur’an requires advanced mastery of the Arabic language’s structural and stylistic capacities. The text’s miraculous nature extends to the syntactic architecture and inflectional patterns that can at times yield essential shifts in meaning. The research concludes by recommending broader application—based and statistical studies in this field, the integration of grammatical studies with maqāṣid al-sharīʿa (the higher objectives of Islamic law), and the creation of searchable databases cataloging iʿrāb variations—all of which would contribute to the advancement and enrichment of contemporary Qur’anic interpretation.