Abstract

Bu araştırma, genç erişkin üniversite öğrencilerinde alkol kullanım özellikleri ile nikotin bağımlılığı düzeylerini incelemeyi ve bu örüntülerin cinsiyet, travmatik yaşam olayı, psikolojik destek alma ve ailede madde kullanımı öyküsü ile ilişkisini belirlemeyi amaçlamaktadır. Kesitsel nitelikteki araştırmanın örneklemini, 2024–2025 öğretim yılında Trabzon Üniversitesi’nin farklı fakültelerinde öğrenim gören 400 öğrenci oluşturmaktadır. Veriler, Kişisel Bilgi Formu (Alkol kullanım özellikleri vb.) ve Fagerström Nikotin Bağımlılığı Testi (FNBT) aracılığıyla toplanmıştır. Analizlerde tanımlayıcı istatistikler, bağımsız örneklem t-testi, Pearson ki-kare testi, Fisher’in kesin testi ve ikili lojistik regresyon analizi kullanılmıştır. Bulgular, katılımcıların %29,0’unun sigara kullandığını ve %10,5’inin aktif olarak alkol kullandığını göstermiştir. Sigara kullanan öğrencilerde FNBT puan ortalaması 3,32±2,00 olup, FNBT verisi bulunan katılımcıların %13,9’u yüksek ya da çok yüksek düzeyde nikotin bağımlılığı göstermiştir. Erkek sigara kullanıcılarının FNBT puanları kadınlara göre anlamlı biçimde daha yüksektir (p=,026). Ayrıca sigara kullanımı travmatik yaşam olayı, ailede boşanma öyküsü ve ailede madde kullanımı öyküsü ile; alkol kullanımı ise cinsiyet ve ailede boşanma öyküsü ile anlamlı düzeyde ilişkilidir. Lojistik regresyon analizine göre travmatik yaşam olayı sigara kullanımını, erkek cinsiyet ise alkol kullanımını anlamlı biçimde yordamaktadır (p<,05). Bulgular, yükseköğretim kurumlarında gençlerin bağımlılık risklerini azaltmaya yönelik önleyici hizmetlerin travma bilgili ruh sağlığı desteği ve koruyucu sosyal politika mekanizmalarıyla bütünleştirilmesinin önemini ortaya koymaktadır.

Abstract

This study examined alcohol use characteristics and nicotine dependence levels among young adult university students and their associations with gender, traumatic life events, psychological support, and family history of substance use. The sample of this cross-sectional study consisted of 400 students enrolled in different faculties at Trabzon University during the 2024–2025 academic year. Data were collected using a Personal Information Form and the Fagerström Test for Nicotine Dependence (FTND). Descriptive statistics, independent samples t-test, Pearson’s chi-square test, Fisher’s exact test, and binary logistic regression analysis were used. Findings showed that %29.0 of participants smoked and %10.5 were current alcohol users. Among smokers, the mean FTND score was 3.32±2.00, and 13.9% of those with available FTND data had high or very high nicotine dependence. Male smokers had significantly higher FTND scores than female smokers (p=.026). Cigarette use was significantly associated with traumatic life events, parental divorce history, and family history of substance use, whereas alcohol use was significantly associated with gender and parental divorce history. Logistic regression showed that traumatic life events predicted cigarette use, while male gender predicted alcohol use (p<.05). These findings underscore the importance of integrating preventive services with trauma-informed mental health support in higher education.

Structured Abstract:

Young adulthood, particularly the university period, represents a critical developmental transition characterized by increased autonomy and exposure to psychosocial stressors such as academic expectations and social adaptation difficulties. During this phase, health risk behaviors like tobacco and alcohol use are not merely individual choices but are profoundly shaped by multi-layered factors, including the social environment, family patterns, gender norms, and access to psychosocial support services. Tobacco use remains a leading cause of preventable diseases globally, while alcohol consumption poses significant health and social consequences. In Turkey, the prevalence and determinants of substance use among university students vary significantly. The conceptual framework of this study is grounded in the biopsychosocial model of addiction and the trauma-informed approach. The transition to university life introduces young adults to environments where substance use may be normalized as a coping mechanism. Previous research indicates that variables such as gender, family history of substance use, and psychological distress are significant predictors of substance use behaviors. Specifically, the trauma-informed approach suggests that adverse childhood experiences and traumatic life events are linked to the initiation and maintenance of smoking and alcohol consumption, often serving as dysfunctional emotional regulation strategies. Furthermore, social learning theory posits that a family history of substance use provides a modeling context that normalizes these behaviors. While international and national studies highlight these associations, there is a distinct gap in the Turkish context regarding the holistic evaluation of both alcohol use and the severity of nicotine dependence within the same sample, particularly emphasizing trauma and family dynamics. This integrated approach shifts the focus from viewing substance use merely as an individual behavioral issue to understanding it as a symptom of broader psychosocial vulnerabilities.

This study aims to examine the characteristics of alcohol use and the levels of nicotine dependence among young adult university students. Specifically, it seeks to determine how these substance use patterns are associated with gender, traumatic life events, psychological support history, and family history of substance use. Addressing this gap is essential for developing comprehensive, trauma-informed, and gender-sensitive preventive policies.

This research was designed as a cross-sectional descriptive study. The population consisted of undergraduate students enrolled at Trabzon University during the 2024–2025 academic year. A convenience sampling method was employed, resulting in a sample of 400 volunteer participants (65.8% female, 34.3% male), predominantly aged between 18 and 22 years (81.5%). Data were collected face-to-face using a two-part questionnaire. The first part was a structured Personal Information Form developed by the researchers, which gathered data on sociodemographic characteristics, smoking and alcohol use habits, family history of substance use, parental divorce, psychological support history, and traumatic life events. The second part was the Fagerström Test for Nicotine Dependence (FTND), a reliable six-item clinical tool used to measure the severity of physical dependence on nicotine. The study was approved by the Trabzon University Social and Human Sciences Scientific Research and Publication Ethics Committee, and informed consent was obtained from all participants. Data analysis was conducted using IBM SPSS Statistics 25.0. Descriptive statistics were used to summarize categorical and continuous variables. The independent samples t-test was utilized for group comparisons. The relationships between categorical variables were analyzed using Pearson’s chi-square test and Fisher’s exact test. Furthermore, binary logistic regression analysis was performed to identify the significant predictors of smoking and alcohol use.

The findings revealed that 29.0% of the participants were current smokers, and 10.5% were active alcohol users. Among the smokers, the mean FTND score was 3.32±2.00, indicating a generally low-to-moderate level of nicotine dependence. However, 13.9% of those with available FTND data exhibited high or very high nicotine dependence, underscoring the need for targeted clinical interventions. A significant gender difference was observed; male smokers had significantly higher FTND scores (Mean=3.51) compared to females (Mean=2.55) (p=.026), and active alcohol use was also significantly more prevalent among males (p=.002). These gender disparities align with existing literature and highlight the influence of cultural norms and masculinities on substance use behaviors in Turkey. Chi-square analyses indicated that smoking was significantly associated with a history of traumatic life events (p=.034), parental divorce (p=.035), and family history of substance use (p=.020). Alcohol use was significantly associated with gender and parental divorce (p=.030). In the binary logistic regression models, experiencing a traumatic life event emerged as the only significant independent predictor of smoking, increasing the likelihood of smoking by approximately 1.56 times (p=.049). Conversely, male gender was the sole significant predictor of alcohol use, increasing the likelihood by 3.07 times (p=.005). The history of receiving psychological support did not show a statistically significant predictive value in the models. The strong association between trauma and smoking supports the theoretical premise that nicotine may be utilized as a maladaptive coping mechanism for emotional dysregulation following traumatic experiences.

This study concludes that smoking and alcohol use among university students are complex behaviors deeply intertwined with psychosocial vulnerabilities rather than isolated individual choices. The findings highlight three main points: approximately one-third of the students smoke, with a notable subset requiring clinical intervention for severe dependence; alcohol use is relatively low but highly gendered; and traumatic life events and male gender are independent predictors for smoking and alcohol use, respectively. These results emphasize that university-based preventive efforts must evolve beyond standard informational campaigns. It is recommended that campus health and counseling services implement routine screenings using tools like the FTND, particularly targeting high-risk groups such as male students, while not neglecting female smokers. Furthermore, the strong predictive role of trauma necessitates the integration of trauma-informed care into university psychosocial support systems, providing students with adaptive coping strategies to replace substance use. Risk assessment protocols during university orientation should also incorporate family history evaluations to identify vulnerable students early. Future research should employ longitudinal designs to clarify the causal pathways between trauma, psychological variables, and substance use.

Yapılandırılmış Özet:

Genç yetişkinlik, özellikle üniversite dönemi, artan özerklik ve akademik beklentiler ile sosyal uyum güçlükleri gibi psikososyal stres etkenlerine maruz kalma ile karakterize edilen kritik bir gelişimsel geçiş sürecini temsil etmektedir. Bu dönemde tütün ve alkol kullanımı gibi sağlık risk davranışları, yalnızca bireysel tercihler olmayıp; sosyal çevre, aile örüntüleri, toplumsal cinsiyet normları ve psikososyal destek hizmetlerine erişim gibi çok katmanlı faktörler tarafından derinden şekillendirilmektedir. Tütün kullanımı küresel ölçekte önlenebilir hastalıkların başlıca nedeni olmaya devam ederken, alkol tüketimi de ciddi sağlık ve sosyal sonuçlar doğurmaktadır. Türkiye'de üniversite öğrencileri arasında madde kullanımının yaygınlığı ve belirleyicileri önemli farklılıklar göstermektedir.

Bu çalışmanın kavramsal çerçevesi, bağımlılığın biyopsikososyal modeli ve travma bilgili yaklaşım üzerine temellenmektedir. Üniversite yaşamına geçiş, genç yetişkinleri madde kullanımının bir başa çıkma mekanizması olarak normalleşebileceği ortamlara sokmaktadır. Önceki araştırmalar, cinsiyet, aile içi madde kullanım öyküsü ve psikolojik sıkıntının madde kullanım davranışlarının anlamlı yordayıcıları olduğuna işaret etmektedir. Travma bilgili yaklaşım özelinde, olumsuz çocukluk deneyimleri ve travmatik yaşam olaylarının; işlevsel olmayan duygusal düzenleme stratejileri olarak sıklıkla sigara ve alkol kullanımının başlaması ve sürdürülmesiyle ilişkili olduğu görülmektedir. Bunun yanı sıra sosyal öğrenme kuramı, ailede madde kullanım öyküsünün bu davranışları olağanlaştıran bir model ortamı oluşturduğunu öne sürmektedir. Uluslararası ve ulusal çalışmalar bu ilişkilere dikkat çekse de Türkiye bağlamında, özellikle travma ve aile dinamiklerini ön plana çıkaran, alkol kullanımı ile nikotin bağımlılığı şiddetinin aynı örneklemde bütüncül olarak ele alındığı çalışmalar oldukça sınırlıdır. Bu bütünleşik yaklaşım, madde kullanımını salt bireysel bir davranış sorunu olarak görmekten uzaklaşarak onu daha geniş psikososyal kırılganlıkların bir belirtisi olarak anlamlandırmayı mümkün kılmaktadır.

Bu çalışma, genç yetişkin üniversite öğrencilerinde alkol kullanım özelliklerini ve nikotin bağımlılığı düzeylerini incelemeyi amaçlamaktadır. Daha özelde, bu madde kullanım örüntülerinin cinsiyet, travmatik yaşam olayları, psikolojik destek alma öyküsü ve ailede madde kullanım öyküsüyle nasıl ilişkilendiğini belirlemeye odaklanmaktadır. Bu boşluğun giderilmesi, kapsamlı, travma bilgili ve cinsiyete duyarlı koruyucu politikaların geliştirilmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Bu araştırma kesitsel tanımlayıcı bir çalışma olarak tasarlanmıştır. Evren, 2024–2025 eğitim-öğretim yılında Trabzon Üniversitesi'nde lisans eğitimi gören öğrencilerden oluşmaktadır. Kolayda örnekleme yöntemiyle 400 gönüllü katılımcıya (%65,8 kadın, %34,3 erkek) ulaşılmış olup katılımcıların büyük çoğunluğu 18–22 yaş aralığındadır (%81,5). Veriler, iki bölümden oluşan bir anket aracılığıyla yüz yüze toplanmıştır. Birinci bölüm, araştırmacılar tarafından geliştirilen yapılandırılmış bir Kişisel Bilgi Formu'ndan oluşmakta olup sosyodemografik özellikler, sigara ve alkol kullanım alışkanlıkları, ailede madde kullanım öyküsü, ebeveyn boşanması, psikolojik destek alma öyküsü ve travmatik yaşam olaylarına ilişkin verileri kapsamaktadır. İkinci bölümde ise nikotin fiziksel bağımlılığın şiddetini ölçmeye yönelik güvenilir altı maddelik klinik bir araç olan Fagerström Nikotin Bağımlılığı Testi (FNBT) kullanılmıştır.

Çalışma, Trabzon Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu tarafından onaylanmış; tüm katılımcılardan bilgilendirilmiş onam alınmıştır. Veri analizi IBM SPSS Statistics 25.0 programıyla gerçekleştirilmiştir. Kategorik ve sürekli değişkenler betimsel istatistiklerle özetlenmiş; grup karşılaştırmalarında bağımsız örneklem t-testi kullanılmıştır. Kategorik değişkenler arasındaki ilişkilerin analizinde ki-kare testi uygulanmıştır. Sigara ve alkol kullanımının anlamlı yordayıcılarını belirlemek amacıyla ise ikili lojistik regresyon analizi gerçekleştirilmiştir.

Bulgular, katılımcıların %29,0'ının aktif sigara içici, %10,5'inin ise aktif alkol kullanıcısı olduğunu ortaya koymuştur. Sigara içenler arasında ortalama FNBT puanı 3,32±2,00 olup genel olarak düşük-orta düzey nikotin bağımlılığına işaret etmektedir. Bununla birlikte, FNBT verisi mevcut olanların %13,9'u yüksek veya çok yüksek nikotin bağımlılığı sergilemiş; bu durum hedefli klinik müdahalelerin gerekliliğini gözler önüne sermiştir. Anlamlı bir cinsiyet farkı saptanmış; erkek sigara içicilerin FNBT puanları (Ort.=3,51), kadınlara (Ort.=2,55) kıyasla istatistiksel olarak daha yüksek bulunmuş (p=,026) ve aktif alkol kullanımı da erkekler arasında anlamlı biçimde daha yaygın olduğu görülmüştür (p=,002). Bu cinsiyet farklılıkları mevcut literatürle örtüşmekte ve Türkiye'de kültürel normlar ile erillik anlayışının madde kullanım davranışları üzerindeki etkisini vurgulamaktadır.

Ki-kare analizleri, sigara kullanımının travmatik yaşam olayları öyküsüyle (p=,034), ebeveyn boşanmasıyla (p=,035) ve ailede madde kullanım öyküsüyle (p=,020) anlamlı biçimde ilişkili olduğunu göstermiştir. Alkol kullanımı ise cinsiyet ve ebeveyn boşanmasıyla (p=,030) anlamlı ilişki sergilemiştir. İkili lojistik regresyon modellerinde, travmatik yaşam olayı yaşamış olmak sigara kullanımının tek anlamlı bağımsız yordayıcısı olarak öne çıkmış ve sigara içme olasılığını yaklaşık 1,56 kat artırmıştır (p=,049). Buna karşılık, erkek cinsiyet alkol kullanımının tek anlamlı yordayıcısı olarak belirlenmiş ve bu olasılığı 3,07 kat artırdığı saptanmıştır (p=,005). Psikolojik destek alma öyküsünün ise modellerde istatistiksel olarak anlamlı bir yordayıcı değer taşımadığı görülmüştür. Travma ile sigara kullanımı arasındaki güçlü ilişki, nikotinin travma sonrası duygusal düzensizlik için işlevsel olmayan bir başa çıkma mekanizması olarak kullanılabileceği teorik savını desteklemektedir.

Bu çalışma, üniversite öğrencilerinde sigara ve alkol kullanımının bireysel tercihlerden ziyade psikososyal kırılganlıklarla derinden iç içe geçmiş karmaşık davranışlar olduğu sonucuna ulaşmaktadır. Bulgular üç temel noktayı öne çıkarmaktadır: öğrencilerin yaklaşık üçte biri sigara içmekte olup küçük bir alt grupta ağır bağımlılık için klinik müdahale gerekmektedir; alkol kullanımı görece düşük olmakla birlikte belirgin biçimde cinsiyete özgü bir örüntü sergilemektedir; travmatik yaşam olayları ve erkek cinsiyet ise sırasıyla sigara ve alkol kullanımının bağımsız yordayıcıları olarak öne çıkmaktadır.

Bu sonuçlar, üniversite temelli koruyucu çalışmaların standart bilgilendirme kampanyalarının ötesine geçmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Kampüs sağlığı ve psikolojik danışmanlık hizmetlerinin; erkek öğrenciler gibi yüksek riskli gruplara öncelik tanıyarak, ancak kadın sigara içicileri de göz ardı etmeden, FNBT gibi araçlarla rutin tarama uygulamaları hayata geçirmesi önerilmektedir. Bunun yanı sıra travmanın güçlü yordayıcı rolü, üniversite psikososyal destek sistemlerine travma bilgili bakışın entegre edilmesini ve öğrencilere madde kullanımı yerine geçecek uyumlu başa çıkma stratejilerinin kazandırılmasını zorunlu kılmaktadır. Üniversite oryantasyon sürecinde yürütülecek risk değerlendirme protokolleri, savunmasız öğrencileri erken aşamada tespit edebilmek amacıyla aile öyküsü değerlendirmelerini de kapsamalıdır. Gelecekteki araştırmalarda, travma, psikolojik değişkenler ve madde kullanımı arasındaki nedensellik ilişkilerini açıklığa kavuşturmak için boylamsal desenler benimsenmelidir.

ملخص منظم:

تمثل مرحلة الشباب المبكر، ولا سيما الفترة الجامعية، مرحلة انتقالية حاسمة في النمو تتسم بزيادة الاستقلالية والتعرض لضغوط نفسية واجتماعية مثل التوقعات الأكاديمية وصعوبات التكيف الاجتماعي. وخلال هذه المرحلة، لا تُعد السلوكيات التي تشكل خطراً على الصحة، مثل تعاطي التبغ والكحول، مجرد خيارات فردية فحسب، بل تتأثر تأثراً عميقاً بعوامل متعددة الأبعاد، بما في ذلك البيئة الاجتماعية، وأنماط الأسرة، والمعايير الجنسانية، وإمكانية الحصول على خدمات الدعم النفسي والاجتماعي. لا يزال تعاطي التبغ أحد الأسباب الرئيسية للأمراض التي يمكن الوقاية منها على الصعيد العالمي، في حين أن استهلاك الكحول ينطوي على عواقب صحية واجتماعية خطيرة. وفي تركيا، تتباين معدلات انتشار تعاطي المواد المخدرة بين طلاب الجامعات والعوامل المحددة لها تبايناً كبيراً. ويستند الإطار المفاهيمي لهذه الدراسة إلى النموذج البيولوجي-النفسي-الاجتماعي للإدمان والنهج الذي يأخذ الصدمات النفسية في الاعتبار. يُعرّف الانتقال إلى الحياة الجامعية الشباب على بيئات قد يُعتبر فيها تعاطي المواد المخدرة أمرًا طبيعيًا كآلية للتكيف. تشير الأبحاث السابقة إلى أن متغيرات مثل الجنس، والتاريخ العائلي لتعاطي المواد المخدرة، والضغط النفسي، هي مؤشرات تنبؤية مهمة لسلوكيات تعاطي المواد المخدرة. وعلى وجه التحديد، يشير النهج الذي يأخذ الصدمات النفسية في الاعتبار إلى أن التجارب السلبية في مرحلة الطفولة والأحداث الحياتية الصادمة ترتبط ببدء التدخين واستهلاك الكحول واستمرارهما، وغالبًا ما تكون بمثابة استراتيجيات غير سليمة للتنظيم العاطفي. علاوة على ذلك، تفترض نظرية التعلم الاجتماعي أن وجود تاريخ عائلي لتعاطي المواد المخدرة يوفر سياقًا نموذجيًا يجعل هذه السلوكيات أمرًا عاديًا. وفي حين تسلط الدراسات الدولية والوطنية الضوء على هذه الارتباطات، توجد فجوة واضحة في السياق التركي فيما يتعلق بالتقييم الشامل لكل من تعاطي الكحول وشدة الاعتماد على النيكوتين ضمن العينة نفسها، مع التركيز بشكل خاص على الصدمات وديناميات الأسرة. ويحول هذا النهج المتكامل التركيز من النظر إلى تعاطي المواد المخدرة كمجرد مسألة سلوكية فردية إلى فهمه كأحد أعراض نقاط الضعف النفسية والاجتماعية الأوسع نطاقًا.

تهدف هذه الدراسة إلى فحص خصائص تعاطي الكحول ومستويات الاعتماد على النيكوتين بين طلاب الجامعة الشباب. وعلى وجه التحديد، تسعى الدراسة إلى تحديد كيفية ارتباط أنماط تعاطي هذه المواد بالجنس، والأحداث الحياتية الصادمة، وتاريخ الدعم النفسي، والتاريخ العائلي لتعاطي المواد المخدرة. ويعد معالجة هذه الفجوة أمرًا ضروريًا لوضع سياسات وقائية شاملة ومراعية للصدمات ومراعية للمنظور الجنساني.

صُممت هذه الدراسة لتكون دراسة وصفية مستعرضة. وتألف العينة من طلاب المرحلة الجامعية المسجلين في جامعة طرابزون خلال العام الدراسي 2024–2025. واستُخدمت طريقة أخذ العينات حسب الملاءمة، مما أسفر عن عينة من 400 مشارك متطوع (65.8% من الإناث، 34.3% من الذكور)، تتراوح أعمارهم في الغالب بين 18 و22 عامًا (81.5%). تم جمع البيانات وجهاً لوجه باستخدام استبيان من جزأين. كان الجزء الأول عبارة عن «نموذج معلومات شخصية» منظم وضعه الباحثون، جمع بيانات عن الخصائص الاجتماعية والديموغرافية، وعادات التدخين وتعاطي الكحول، والتاريخ العائلي لتعاطي المواد المخدرة، وطلاق الوالدين، وتاريخ الدعم النفسي، والأحداث الحياتية الصادمة. أما الجزء الثاني فكان اختبار فاجرستروم لاعتماد النيكوتين (FTND)، وهو أداة سريرية موثوقة مكونة من ستة بنود تُستخدم لقياس شدة الاعتماد الجسدي على النيكوتين. وقد وافقت لجنة أخلاقيات البحث العلمي والنشر في كلية العلوم الاجتماعية والإنسانية بجامعة طرابزون على الدراسة، وتم الحصول على الموافقة المستنيرة من جميع المشاركين. أُجري تحليل البيانات باستخدام برنامج IBM SPSS Statistics 25.0. واستُخدمت الإحصاءات الوصفية لتلخيص المتغيرات الفئوية والمتغيرات المستمرة. واستُخدم اختبار t للعينات المستقلة لإجراء المقارنات بين المجموعات. وتم تحليل العلاقات بين المتغيرات الفئوية باستخدام اختبار كاي-مربع لبيرسون واختبار فيشر الدقيق. علاوة على ذلك، أُجري تحليل الانحدار اللوجستي الثنائي لتحديد العوامل التنبؤية المهمة للتدخين وتعاطي الكحول.

كشفت النتائج أن 29.0% من المشاركين كانوا مدخنين حاليين، و10.5% كانوا من مستهلكي الكحول النشطين. بين المدخنين، بلغ متوسط درجة مقياس FTND 3.32±2.00، مما يشير إلى مستوى منخفض إلى متوسط بشكل عام من الاعتماد على النيكوتين. ومع ذلك، أظهر 13.9% ممن تتوفر بيانات FTND الخاصة بهم اعتمادًا عاليًا أو عاليًا جدًّا على النيكوتين، مما يؤكد الحاجة إلى تدخلات سريرية موجهة. ولوحظ اختلاف كبير بين الجنسين؛ حيث سجل المدخنون الذكور درجات أعلى بشكل ملحوظ في مقياس FTND (المتوسط = 3.51) مقارنة بالإناث (المتوسط = 2.55) (p = 0.026)، كما كان تعاطي الكحول بشكل نشط أكثر انتشارًا بشكل ملحوظ بين الذكور (p = 0.002). وتتوافق هذه التفاوتات بين الجنسين مع الأدبيات الحالية وتسلط الضوء على تأثير المعايير الثقافية ومفاهيم الذكورة على سلوكيات تعاطي المواد المخدرة في تركيا. وأشارت تحليلات كاي-مربع إلى أن التدخين يرتبط ارتباطًا ذي دلالة إحصائية بتاريخ من الأحداث الحياتية الصادمة (p=0.034)، وطلاق الوالدين (p=0.035)، والتاريخ العائلي لتعاطي المواد المخدرة (p=0.020). كان تعاطي الكحول مرتبطًا بشكل ملحوظ بالجنس وطلاق الوالدين (p=.030). وفي نماذج الانحدار اللوجستي الثنائي، برزت تجربة حدث حياتي صادم باعتبارها المتنبئ المستقل الوحيد ذي الدلالة الإحصائية للتدخين، حيث زادت احتمالية التدخين بنحو 1.56 مرة (p=.049). وعلى العكس من ذلك، كان الجنس الذكوري هو المتنبئ الوحيد ذي الدلالة الإحصائية لتعاطي الكحول، حيث زاد الاحتمال بمقدار 3.07 مرات (p=.005). لم يُظهر تاريخ تلقي الدعم النفسي قيمة تنبؤية ذات دلالة إحصائية في النماذج. ويدعم الارتباط القوي بين الصدمة والتدخين الفرضية النظرية القائلة بأن النيكوتين قد يُستخدم كآلية تكيف غير سليمة للتعامل مع الاضطراب العاطفي الذي يعقب التجارب الصادمة.

تخلص هذه الدراسة إلى أن التدخين وتعاطي الكحول بين طلاب الجامعات هما سلوكان معقدان متشابكان بعمق مع نقاط الضعف النفسية والاجتماعية، وليس مجرد خيارات فردية منعزلة. تسلط النتائج الضوء على ثلاث نقاط رئيسية: ما يقرب من ثلث الطلاب يدخنون، مع وجود مجموعة فرعية ملحوظة تتطلب تدخلاً سريرياً بسبب الإدمان الشديد؛ وتعاطي الكحول منخفض نسبياً ولكنه مرتبط ارتباطاً وثيقاً بالجنس؛ وتعد الأحداث الحياتية الصادمة والجنس الذكوري مؤشرين مستقلين للتدخين وتعاطي الكحول، على التوالي. تؤكد هذه النتائج على ضرورة أن تتطور الجهود الوقائية الجامعية لتتجاوز الحملات الإعلامية القياسية. ويُوصى بأن تقوم خدمات الصحة والاستشارة في الحرم الجامعي بإجراء فحوصات روتينية باستخدام أدوات مثل مقياس FTND، مع التركيز بشكل خاص على المجموعات المعرضة لخطر كبير مثل الطلاب الذكور، دون إهمال المدخنات من الإناث. علاوة على ذلك، فإن الدور التنبئي القوي للصدمة النفسية يستلزم دمج الرعاية المراعية للصدمات النفسية في أنظمة الدعم النفسي والاجتماعي بالجامعة، لتزويد الطلاب باستراتيجيات تكيف بديلة عن تعاطي المواد المخدرة. كما ينبغي أن تتضمن بروتوكولات تقييم المخاطر خلال فترة التوجيه الجامعي تقييمات للتاريخ العائلي من أجل تحديد الطلاب المعرضين للخطر في مرحلة مبكرة. وينبغي أن تستخدم الأبحاث المستقبلية تصميمات طولية لتوضيح المسارات السببية بين الصدمة، والمتغيرات النفسية، وتعاطي المواد المخدرة.

Résumé structuré :

Le début de l’âge adulte, en particulier la période universitaire, représente une transition développementale cruciale caractérisée par une autonomie accrue et une exposition à des facteurs de stress psychosociaux tels que les attentes académiques et les difficultés d’adaptation sociale. Au cours de cette phase, les comportements à risque pour la santé, comme la consommation de tabac et d’alcool, ne relèvent pas uniquement de choix individuels, mais sont profondément influencés par des facteurs à plusieurs niveaux, notamment l’environnement social, les modèles familiaux, les normes de genre et l’accès aux services de soutien psychosocial. Le tabagisme reste l’une des principales causes de maladies évitables à l’échelle mondiale, tandis que la consommation d’alcool entraîne des conséquences sanitaires et sociales importantes. En Turquie, la prévalence et les déterminants de la consommation de substances chez les étudiants universitaires varient considérablement. Le cadre conceptuel de cette étude s’appuie sur le modèle biopsychosocial de la dépendance et sur l’approche tenant compte des traumatismes. Le passage à la vie universitaire plonge les jeunes adultes dans des environnements où la consommation de substances peut être normalisée en tant que mécanisme d’adaptation. Des recherches antérieures indiquent que des variables telles que le genre, les antécédents familiaux de consommation de substances et la détresse psychologique constituent des prédicteurs significatifs des comportements liés à la consommation de substances. Plus précisément, l’approche tenant compte des traumatismes suggère que les expériences négatives vécues pendant l’enfance et les événements traumatisants de la vie sont liés au début et au maintien du tabagisme et de la consommation d’alcool, servant souvent de stratégies dysfonctionnelles de régulation émotionnelle. De plus, la théorie de l’apprentissage social postule qu’un antécédent familial de consommation de substances offre un contexte de modélisation qui normalise ces comportements. Alors que des études internationales et nationales mettent en évidence ces associations, il existe une lacune manifeste dans le contexte turc concernant l’évaluation holistique à la fois de la consommation d’alcool et de la gravité de la dépendance à la nicotine au sein d’un même échantillon, en mettant particulièrement l’accent sur les traumatismes et les dynamiques familiales. Cette approche intégrée déplace l’attention : il ne s’agit plus de considérer la consommation de substances comme un simple problème comportemental individuel, mais de la comprendre comme un symptôme de vulnérabilités psychosociales plus larges.

Cette étude vise à examiner les caractéristiques de la consommation d’alcool et les niveaux de dépendance à la nicotine chez les jeunes étudiants universitaires. Plus précisément, elle cherche à déterminer comment ces schémas de consommation de substances sont associés au genre, aux événements traumatisants de la vie, aux antécédents de soutien psychologique et aux antécédents familiaux de consommation de substances. Combler cette lacune est essentiel pour élaborer des politiques de prévention globales, tenant compte des traumatismes et sensibles au genre.

Cette recherche a été conçue comme une étude descriptive transversale. La population était constituée d’étudiants de premier cycle inscrits à l’université de Trabzon au cours de l’année universitaire 2024–2025. Une méthode d’échantillonnage par commodité a été utilisée, ce qui a permis de constituer un échantillon de 400 participants volontaires (65,8 % de femmes, 34,3 % d’hommes), âgés pour la plupart de 18 à 22 ans (81,5 %). Les données ont été recueillies en face à face à l’aide d’un questionnaire en deux parties. La première partie consistait en un formulaire d’informations personnelles structuré, élaboré par les chercheurs, qui recueillait des données sur les caractéristiques sociodémographiques, les habitudes de tabagisme et de consommation d’alcool, les antécédents familiaux de consommation de substances, le divorce des parents, les antécédents de soutien psychologique et les événements traumatisants de la vie. La deuxième partie consistait en le test de Fagerström pour la dépendance à la nicotine (FTND), un outil clinique fiable en six items utilisé pour mesurer le degré de dépendance physique à la nicotine. L’étude a été approuvée par le Comité d’éthique de la recherche scientifique et de la publication en sciences sociales et humaines de l’université de Trabzon, et le consentement éclairé a été obtenu auprès de tous les participants. L’analyse des données a été réalisée à l’aide du logiciel IBM SPSS Statistics 25.0. Des statistiques descriptives ont été utilisées pour résumer les variables catégorielles et continues. Le test t pour échantillons indépendants a été utilisé pour les comparaisons entre groupes. Les relations entre les variables catégorielles ont été analysées à l’aide du test du chi carré de Pearson et du test exact de Fisher. De plus, une analyse de régression logistique binaire a été effectuée afin d’identifier les facteurs prédictifs significatifs du tabagisme et de la consommation d’alcool.

Les résultats ont révélé que 29,0 % des participants étaient des fumeurs actuels et que 10,5 % étaient des consommateurs actifs d’alcool. Parmi les fumeurs, le score FTND moyen était de 3,32 ± 2,00, indiquant un niveau de dépendance à la nicotine généralement faible à modéré. Cependant, 13,9 % des personnes pour lesquelles des données FTND étaient disponibles présentaient une dépendance à la nicotine élevée ou très élevée, soulignant la nécessité d’interventions cliniques ciblées. Une différence significative entre les sexes a été observée ; les fumeurs masculins présentaient des scores FTND significativement plus élevés (moyenne = 3,51) que les femmes (moyenne = 2,55) (p = 0,026), et la consommation active d’alcool était également significativement plus fréquente chez les hommes (p = 0,002). Ces disparités entre les sexes concordent avec la littérature existante et mettent en évidence l’influence des normes culturelles et des conceptions de la masculinité sur les comportements de consommation de substances en Turquie. Les analyses du chi carré ont indiqué que le tabagisme était significativement associé à des antécédents d’événements traumatisants (p = 0,034), au divorce des parents (p = 0,035) et à des antécédents familiaux de consommation de substances (p = 0,020). La consommation d’alcool était significativement associée au sexe et au divorce des parents (p = 0,030). Dans les modèles de régression logistique binaire, le fait d’avoir vécu un événement de vie traumatisant est apparu comme le seul prédicteur indépendant significatif du tabagisme, multipliant par environ 1,56 la probabilité de fumer (p = 0,049). À l’inverse, le sexe masculin était le seul prédicteur significatif de la consommation d’alcool, multipliant cette probabilité par 3,07 (p = 0,005). Les antécédents de recours à un soutien psychologique n’ont pas montré de valeur prédictive statistiquement significative dans les modèles. La forte association entre le traumatisme et le tabagisme corrobore l’hypothèse théorique selon laquelle la nicotine pourrait être utilisée comme mécanisme d’adaptation inadapté face à une dérégulation émotionnelle consécutive à des expériences traumatisantes.

Cette étude conclut que le tabagisme et la consommation d’alcool chez les étudiants universitaires sont des comportements complexes, étroitement liés à des vulnérabilités psychosociales, plutôt que des choix individuels isolés. Les résultats mettent en évidence trois points principaux : environ un tiers des étudiants fument, dont une partie notable nécessite une intervention clinique en raison d’une dépendance sévère ; la consommation d’alcool est relativement faible mais fortement liée au genre ; et les événements de vie traumatisants ainsi que le fait d’être de sexe masculin constituent respectivement des facteurs prédictifs indépendants du tabagisme et de la consommation d’alcool. Ces résultats soulignent que les efforts de prévention menés en milieu universitaire doivent aller au-delà des campagnes d’information standard. Il est recommandé que les services de santé et de conseil sur les campus mettent en place des dépistages systématiques à l’aide d’outils tels que le FTND, en ciblant particulièrement les groupes à haut risque tels que les étudiants de sexe masculin, sans pour autant négliger les étudiantes fumeuses. De plus, le rôle prédictif important du traumatisme nécessite l’intégration de soins tenant compte des traumatismes dans les systèmes de soutien psychosocial universitaires, afin de fournir aux étudiants des stratégies d’adaptation pour remplacer la consommation de substances. Les protocoles d’évaluation des risques mis en place lors de la semaine d’intégration universitaire devraient également inclure l’évaluation des antécédents familiaux afin d’identifier précocement les étudiants vulnérables. Les recherches futures devraient recourir à des études longitudinales afin de clarifier les liens de causalité entre les traumatismes, les variables psychologiques et la consommation de substances.

Resumen estructurado:

La edad adulta temprana, en particular el periodo universitario, representa una transición crucial en el desarrollo, caracterizada por una mayor autonomía y la exposición a factores de estrés psicosocial, como las expectativas académicas y las dificultades de adaptación social. Durante esta fase, las conductas de riesgo para la salud, como el consumo de tabaco y alcohol, no son meras decisiones individuales, sino que están profundamente condicionadas por factores de múltiples niveles, entre los que se incluyen el entorno social, los patrones familiares, las normas de género y el acceso a servicios de apoyo psicosocial. El consumo de tabaco sigue siendo una de las principales causas de enfermedades prevenibles a nivel mundial, mientras que el consumo de alcohol conlleva importantes consecuencias sanitarias y sociales. En Turquía, la prevalencia y los determinantes del consumo de sustancias entre los estudiantes universitarios varían significativamente. El marco conceptual de este estudio se basa en el modelo biopsicosocial de la adicción y en el enfoque basado en el trauma. La transición a la vida universitaria introduce a los jóvenes adultos en entornos en los que el consumo de sustancias puede normalizarse como mecanismo de afrontamiento. Investigaciones previas indican que variables como el género, los antecedentes familiares de consumo de sustancias y el malestar psicológico son predictores significativos de los comportamientos de consumo de sustancias. Concretamente, el enfoque basado en el trauma sugiere que las experiencias adversas en la infancia y los acontecimientos traumáticos de la vida están relacionados con el inicio y el mantenimiento del tabaquismo y el consumo de alcohol, que a menudo actúan como estrategias disfuncionales de regulación emocional. Además, la teoría del aprendizaje social postula que los antecedentes familiares de consumo de sustancias proporcionan un contexto de modelado que normaliza estas conductas. Si bien los estudios internacionales y nacionales destacan estas asociaciones, existe una clara laguna en el contexto turco en lo que respecta a la evaluación holística tanto del consumo de alcohol como de la gravedad de la dependencia de la nicotina en una misma muestra, haciendo especial hincapié en el trauma y las dinámicas familiares. Este enfoque integrado desplaza el foco de considerar el consumo de sustancias meramente como un problema de conducta individual a entenderlo como un síntoma de vulnerabilidades psicosociales más amplias.

El presente estudio tiene como objetivo examinar las características del consumo de alcohol y los niveles de dependencia de la nicotina entre los jóvenes adultos universitarios. En concreto, pretende determinar cómo estos patrones de consumo de sustancias se asocian con el género, los acontecimientos traumáticos de la vida, los antecedentes de apoyo psicológico y los antecedentes familiares de consumo de sustancias. Abordar esta laguna es esencial para desarrollar políticas preventivas integrales, que tengan en cuenta el trauma y sean sensibles al género.

Esta investigación se diseñó como un estudio descriptivo transversal. La población estuvo compuesta por estudiantes de grado matriculados en la Universidad de Trabzon durante el curso académico 2024-2025. Se empleó un método de muestreo por conveniencia, lo que dio lugar a una muestra de 400 participantes voluntarios (65,8 % mujeres, 34,3 % hombres), en su mayoría de entre 18 y 22 años (81,5 %). Los datos se recopilaron de forma presencial mediante un cuestionario dividido en dos partes. La primera parte consistía en un formulario de información personal estructurado, elaborado por los investigadores, que recopilaba datos sobre características sociodemográficas, hábitos de consumo de tabaco y alcohol, antecedentes familiares de consumo de sustancias, divorcio de los padres, antecedentes de apoyo psicológico y acontecimientos vitales traumáticos. La segunda parte consistió en el Test de Fagerström para la Dependencia de la Nicotina (FTND), una herramienta clínica fiable de seis ítems utilizada para medir la gravedad de la dependencia física de la nicotina. El estudio fue aprobado por el Comité de Ética en Investigación Científica y Publicaciones de Ciencias Sociales y Humanas de la Universidad de Trabzon, y se obtuvo el consentimiento informado de todos los participantes. El análisis de los datos se llevó a cabo utilizando IBM SPSS Statistics 25.0. Se emplearon estadísticas descriptivas para resumir las variables categóricas y continuas. Para las comparaciones entre grupos se utilizó la prueba t para muestras independientes. Las relaciones entre las variables categóricas se analizaron mediante la prueba de chi-cuadrado de Pearson y la prueba exacta de Fisher. Además, se realizó un análisis de regresión logística binaria para identificar los predictores significativos del tabaquismo y el consumo de alcohol.

Los resultados revelaron que el 29,0 % de los participantes eran fumadores actuales y el 10,5 % consumían alcohol de forma habitual. Entre los fumadores, la puntuación media en la escala FTND fue de 3,32 ± 2,00, lo que indica un nivel de dependencia de la nicotina generalmente bajo a moderado. Sin embargo, el 13,9 % de aquellos con datos disponibles de la escala FTND presentaba una dependencia de la nicotina alta o muy alta, lo que subraya la necesidad de intervenciones clínicas específicas. Se observó una diferencia significativa entre sexos: los fumadores varones presentaban puntuaciones en la escala FTND significativamente más altas (media = 3,51) en comparación con las mujeres (media = 2,55) (p = 0,026), y el consumo activo de alcohol también era significativamente más frecuente entre los varones (p = 0,002). Estas disparidades de género concuerdan con la bibliografía existente y ponen de relieve la influencia de las normas culturales y las masculinidades en los comportamientos de consumo de sustancias en Turquía. Los análisis de chi-cuadrado indicaron que el tabaquismo se asociaba de forma significativa con antecedentes de acontecimientos vitales traumáticos (p = 0,034), el divorcio de los padres (p = 0,035) y antecedentes familiares de consumo de sustancias (p = 0,020). El consumo de alcohol se asoció significativamente con el género y el divorcio de los padres (p = 0,030). En los modelos de regresión logística binaria, haber experimentado un acontecimiento vital traumático se reveló como el único predictor independiente significativo del tabaquismo, aumentando la probabilidad de fumar aproximadamente 1,56 veces (p = 0,049). Por el contrario, el género masculino fue el único predictor significativo del consumo de alcohol, aumentando la probabilidad 3,07 veces (p = 0,005). Los antecedentes de haber recibido apoyo psicológico no mostraron un valor predictivo estadísticamente significativo en los modelos. La fuerte asociación entre el trauma y el tabaquismo respalda la premisa teórica de que la nicotina puede utilizarse como un mecanismo de afrontamiento desadaptativo para la desregulación emocional tras experiencias traumáticas.

Este estudio concluye que el tabaquismo y el consumo de alcohol entre los estudiantes universitarios son conductas complejas profundamente entrelazadas con vulnerabilidades psicosociales, más que elecciones individuales aisladas. Los resultados destacan tres puntos principales: aproximadamente un tercio de los estudiantes fuma, con un subgrupo notable que requiere intervención clínica por dependencia grave; el consumo de alcohol es relativamente bajo, pero presenta marcadas diferencias de género; y los acontecimientos traumáticos de la vida y el género masculino son predictores independientes del tabaquismo y del consumo de alcohol, respectivamente. Estos resultados subrayan que las iniciativas preventivas en el ámbito universitario deben ir más allá de las campañas informativas estándar. Se recomienda que los servicios de salud y asesoramiento del campus implementen cribados rutinarios utilizando herramientas como el FTND, dirigidos especialmente a grupos de alto riesgo, como los estudiantes varones, sin descuidar a las mujeres fumadoras. Además, el fuerte papel predictivo del trauma exige la integración de una atención informada sobre el trauma en los sistemas de apoyo psicosocial de la universidad, proporcionando a los estudiantes estrategias de afrontamiento adaptativas que sustituyan al consumo de sustancias. Los protocolos de evaluación de riesgos durante la orientación universitaria también deberían incorporar evaluaciones de los antecedentes familiares para identificar precozmente a los estudiantes vulnerables. Las investigaciones futuras deberían emplear diseños longitudinales para aclarar las relaciones causales entre el trauma, las variables psicológicas y el consumo de sustancias.

结构化摘要：

青年期，尤其是大学阶段，是一个关键的发展过渡期，其特征是自主性增强，同时面临学术期望和社会适应困难等心理社会压力源。在此阶段，吸烟和饮酒等健康风险行为不仅是个人选择，还受到多层次因素的深刻影响，包括社会环境、家庭模式、性别规范以及获得心理社会支持服务的机会。吸烟仍是全球可预防疾病的主要原因之一，而饮酒则会带来严重的健康和社会后果。在土耳其，大学生中物质滥用的流行率及其决定因素存在显著差异。本研究的概念框架基于成瘾的生物-心理-社会模型和创伤知情方法。步入大学生活后，年轻成人所处的环境中，物质使用可能作为一种应对机制而被视为常态。先前研究表明，性别、家庭物质使用史及心理困扰等变量是物质使用行为的重要预测因素。具体而言，创伤知情方法指出，不良童年经历和创伤性生活事件与吸烟及饮酒行为的开始和持续存在关联，这些行为往往充当了功能失调的情绪调节策略。此外，社会学习理论认为，家庭中存在物质滥用史会提供一种模仿情境，从而使这些行为被视为常态。尽管国际和国内研究均突出了这些关联，但在土耳其语境下，针对同一样本中酒精使用与尼古丁依赖严重程度的综合评估仍存在明显缺口，尤其在强调创伤和家庭动态方面。这种综合方法将关注点从单纯将物质滥用视为个体行为问题，转向将其理解为更广泛心理社会脆弱性的症状。

本研究旨在考察年轻大学生的饮酒特征及尼古丁依赖程度。具体而言，本研究旨在确定这些物质使用模式与性别、创伤性生活事件、心理支持史以及家庭物质使用史之间的关联。填补这一研究空白对于制定全面、基于创伤认知且具有性别敏感性的预防政策至关重要。

本研究采用横断面描述性研究设计。研究对象为2024–2025学年度就读于特拉布宗大学的本科生。采用便利抽样法，最终获得400名自愿参与者（女性占65.8%，男性占34.3%），其中81.5%的年龄在18至22岁之间。数据通过面对面方式，使用一份分为两部分的问卷进行收集。第一部分是由研究者设计的结构化“个人信息表”，用于收集社会人口学特征、吸烟和饮酒习惯、家庭物质滥用史、父母离异情况、心理支持史以及创伤性生活事件等数据。第二部分为法格斯特罗姆尼古丁依赖量表（FTND），这是一种可靠的六项临床评估工具，用于测量对尼古丁的生理依赖程度。本研究已获得特拉布宗大学社会与人文科学科研及出版伦理委员会的批准，并从所有参与者处获得了知情同意。数据分析采用IBM SPSS Statistics 25.0软件进行。使用描述性统计方法对分类变量和连续变量进行汇总。组间比较采用独立样本t检验。分类变量之间的关系采用皮尔逊卡方检验和费舍尔确切检验进行分析。此外，还进行了二元逻辑回归分析，以确定吸烟和饮酒行为的显著预测因素。

研究结果显示，29.0%的参与者为现吸烟者，10.5%为活跃饮酒者。在吸烟者中，FTND评分的均值为3.32±2.00，表明其尼古丁依赖程度总体处于低至中度水平。然而，在拥有FTND数据的受试者中，有13.9%表现出高或极高的尼古丁依赖程度，这凸显了实施针对性临床干预的必要性。研究观察到显著的性别差异：男性吸烟者的FTND评分（均值=3.51）显著高于女性（均值=2.55）（p=0.026），且男性中活跃饮酒者的比例也显著更高（p=0.002）。这些性别差异与现有文献一致，凸显了文化规范和男性气质对土耳其物质使用行为的影响。卡方分析表明，吸烟与创伤性生活事件史（p=0.034）、父母离异（p=0.035）以及家庭物质使用史（p=0.020）存在显著关联。饮酒行为与性别及父母离异显著相关（p=0.030）。在二元逻辑回归模型中，经历创伤性生活事件被证实是吸烟的唯一显著独立预测因子，使吸烟的可能性增加约1.56倍（p=0.049）。相反，男性性别是饮酒行为的唯一显著预测因子，使饮酒的可能性增加3.07倍（p=0.005）。在这些模型中，曾接受心理支持的经历未显示出具有统计学意义的预测价值。创伤与吸烟之间的强烈关联支持了以下理论假设：尼古丁可能被用作应对创伤经历后情绪失调的一种不适应性应对机制。

本研究得出结论：大学生的吸烟和饮酒行为是与心理社会脆弱性深度交织的复杂行为，而非孤立的个人选择。研究结果突出了三个要点：约三分之一的大学生吸烟，其中一部分学生因严重依赖而需要临床干预；饮酒率相对较低，但存在明显的性别差异；创伤性生活事件和男性性别分别是吸烟和饮酒的独立预测因素。这些结果强调，高校的预防工作必须超越常规的信息宣传活动。建议校园健康与咨询服务部门采用FTND等工具实施常规筛查，特别针对男性学生等高危群体，同时也不应忽视女性吸烟者。此外，鉴于创伤的强预测作用，有必要将创伤知情护理融入高校心理社会支持体系，为学生提供适应性应对策略以替代物质滥用。大学新生入学指导期间的风险评估方案还应纳入家族史评估，以尽早识别易受伤害的学生。未来研究应采用纵向研究设计，以阐明创伤、心理变量与物质滥用之间的因果路径。

Структурированное резюме:

Молодость, в особенности период обучения в университете, представляет собой критический этап развития, характеризующийся ростом самостоятельности и воздействием психосоциальных стрессоров, таких как академические ожидания и трудности социальной адаптации. На этом этапе поведение, представляющее риск для здоровья, например употребление табака и алкоголя, является не просто индивидуальным выбором, а в значительной степени определяется многослойными факторами, включая социальную среду, семейные модели, гендерные нормы и доступ к услугам психосоциальной поддержки. Курение по-прежнему остается одной из ведущих причин предотвратимых заболеваний во всем мире, в то время как употребление алкоголя влечет за собой серьезные последствия для здоровья и социальной сферы. В Турции распространенность и детерминанты употребления психоактивных веществ среди студентов университетов значительно варьируются. Концептуальная основа данного исследования опирается на биопсихосоциальную модель зависимости и подход, учитывающий травматический опыт. Переход к университетской жизни знакомит молодых людей со средой, в которой употребление психоактивных веществ может восприниматься как нормальный механизм преодоления трудностей. Предыдущие исследования показывают, что такие переменные, как пол, семейная история употребления психоактивных веществ и психологический дистресс, являются значимыми предикторами поведения, связанного с употреблением психоактивных веществ. В частности, подход, учитывающий травматический опыт, предполагает, что неблагоприятные переживания в детстве и травматические жизненные события связаны с началом и продолжением курения и употребления алкоголя, часто выступая в качестве дисфункциональных стратегий эмоциональной регуляции. Кроме того, теория социального обучения постулирует, что семейная история употребления психоактивных веществ создает контекст моделирования, который нормализует данное поведение. Хотя международные и национальные исследования подчеркивают эти связи, в турецком контексте существует явный пробел в отношении комплексной оценки как употребления алкоголя, так и степени никотиновой зависимости в рамках одной и той же выборки, с особым акцентом на травму и семейную динамику. Такой интегрированный подход переносит акцент с рассмотрения употребления психоактивных веществ исключительно как индивидуальной поведенческой проблемы на понимание его как симптома более широких психосоциальных уязвимостей.

Цель данного исследования — изучить особенности употребления алкоголя и уровни никотиновой зависимости среди молодых взрослых студентов университета. В частности, оно направлено на определение того, как эти модели употребления психоактивных веществ связаны с полом, травматическими жизненными событиями, историей получения психологической поддержки и семейной историей употребления психоактивных веществ. Устранение этого пробела имеет решающее значение для разработки комплексных, учитывающих травматический опыт и гендерные аспекты профилактических стратегий.

Данное исследование было спланировано как кросс-секционное описательное исследование. Исследуемая популяция состояла из студентов бакалавриата, обучавшихся в Университете Трабзона в 2024–2025 учебном году. Был применен метод удобной выборки, в результате чего была сформирована выборка из 400 добровольных участников (65,8 % — женщины, 34,3 % — мужчины), преимущественно в возрасте от 18 до 22 лет (81,5 %). Сбор данных осуществлялся в ходе личных бесед с использованием двухчастной анкеты. Первая часть представляла собой структурированную анкету с личными данными, разработанную исследователями, в которой собирались данные о социально-демографических характеристиках, привычках курения и употребления алкоголя, семейном анамнезе употребления психоактивных веществ, разводе родителей, истории получения психологической поддержки и травмирующих жизненных событиях. Вторая часть представляла собой тест Фагерстрома на никотиновую зависимость (FTND) — надежный клинический инструмент из шести пунктов, используемый для оценки степени физической зависимости от никотина. Исследование было одобрено Комитетом по этике научных исследований и публикаций в области социальных и гуманитарных наук Университета Трабзона, и от всех участников было получено информированное согласие. Анализ данных проводился с использованием программы IBM SPSS Statistics 25.0. Для обобщения категориальных и непрерывных переменных использовалась описательная статистика. Для сравнения групп применялся t-критерий для независимых выборок. Взаимосвязи между категориальными переменными анализировались с помощью критерия хи-квадрат Пирсона и точного критерия Фишера. Кроме того, был проведен анализ бинарной логистической регрессии с целью выявления значимых предикторов курения и употребления алкоголя.

Результаты показали, что 29,0 % участников были курящими в настоящее время, а 10,5 % — активными потребителями алкоголя. Среди курящих средний балл по шкале FTND составил 3,32 ± 2,00, что указывает на в целом низкий или умеренный уровень никотиновой зависимости. Однако 13,9 % участников, по которым имелись данные по шкале FTND, демонстрировали высокую или очень высокую никотиновую зависимость, что подчеркивает необходимость целенаправленных клинических вмешательств. Было отмечено значимое гендерное различие: у курящих мужчин показатели по шкале FTND были значительно выше (среднее значение = 3,51) по сравнению с женщинами (среднее значение = 2,55) (p = 0,026), а активное употребление алкоголя также было значительно более распространенным среди мужчин (p = 0,002). Эти гендерные различия согласуются с имеющимися данными литературы и подчеркивают влияние культурных норм и представлений о мужественности на поведение, связанное с употреблением психоактивных веществ, в Турции. Анализ по критерию хи-квадрат показал, что курение было значимо связано с наличием в анамнезе травмирующих жизненных событий (p = 0,034), разводом родителей (p = 0,035) и семейной историей употребления психоактивных веществ (p = 0,020). Употребление алкоголя было значимо связано с полом и разводом родителей (p = 0,030). В моделях бинарной логистической регрессии пережитое травматическое событие в жизни оказалось единственным значимым независимым предиктором курения, увеличивая вероятность курения примерно в 1,56 раза (p = 0,049). Напротив, мужской пол был единственным значимым предиктором употребления алкоголя, увеличивая вероятность в 3,07 раза (p = 0,005). Наличие в анамнезе получения психологической поддержки не продемонстрировало статистически значимой прогностической ценности в этих моделях. Сильная связь между травмой и курением подтверждает теоретическое предположение о том, что никотин может использоваться в качестве неадаптивного механизма преодоления эмоциональной дисрегуляции, возникающей после травматических переживаний.

В данном исследовании сделан вывод о том, что курение и употребление алкоголя среди студентов университетов представляют собой сложные формы поведения, глубоко взаимосвязанные с психосоциальной уязвимостью, а не изолированные индивидуальные выборы. Полученные результаты выделяют три основных момента: примерно треть студентов курят, причем значительная часть из них нуждается в клиническом вмешательстве в связи с тяжелой зависимостью; уровень употребления алкоголя относительно низок, но имеет ярко выраженную гендерную специфику; а травматические жизненные события и мужской пол являются независимыми предикторами курения и употребления алкоголя, соответственно. Эти результаты подчеркивают, что профилактические меры в университетах должны выходить за рамки стандартных информационных кампаний. Рекомендуется, чтобы университетские службы здравоохранения и психологической помощи проводили плановые скрининги с использованием таких инструментов, как FTND, уделяя особое внимание группам высокого риска, таким как студенты-мужчины, не пренебрегая при этом студентками-курильщицами. Кроме того, сильная прогностическая роль травматического опыта требует интеграции подхода, учитывающего травматический опыт, в системы психосоциальной поддержки университетов, предоставляя студентам адаптивные стратегии преодоления трудностей в качестве альтернативы употреблению психоактивных веществ. Протоколы оценки риска в ходе вводных мероприятий в университете также должны включать анализ семейного анамнеза для раннего выявления уязвимых студентов. В будущих исследованиях следует использовать продольные дизайны для выяснения причинно-следственных связей между травмой, психологическими переменными и употреблением психоактивных веществ.

संरचित सारांश:

युवा वयस्कता, विशेष रूप से विश्वविद्यालय काल, एक महत्वपूर्ण विकासात्मक संक्रमण का प्रतिनिधित्व करता है, जो बढ़ी हुई स्वायत्तता और शैक्षणिक अपेक्षाओं तथा सामाजिक अनुकूलन की कठिनाइयों जैसे मनोसामाजिक तनावों के संपर्क से चिह्नित है। इस चरण के दौरान, तंबाकू और शराब के उपयोग जैसे स्वास्थ्य जोखिम व्यवहार केवल व्यक्तिगत पसंद नहीं हैं, बल्कि सामाजिक वातावरण, पारिवारिक पैटर्न, लिंग मानदंडों और मनोसामाजिक सहायता सेवाओं तक पहुंच सहित बहु-स्तरीय कारकों से गहराई से प्रभावित होते हैं।

तंबाकू का उपयोग विश्व स्तर पर रोकथाम योग्य बीमारियों का एक प्रमुख कारण बना हुआ है, जबकि शराब का सेवन महत्वपूर्ण स्वास्थ्य और सामाजिक परिणाम उत्पन्न करता है। तुर्की में, विश्वविद्यालय के छात्रों के बीच पदार्थ उपयोग की प्रचलन और निर्धारक काफी भिन्न हैं। इस अध्ययन का वैचारिक ढांचा व्यसन के बायोसाइकोसोशल मॉडल और ट्रॉमा-सूचित दृष्टिकोण पर आधारित है। विश्वविद्यालयीन जीवन में प्रवेश युवा वयस्कों को ऐसे वातावरण से परिचित कराता है जहाँ पदार्थों के उपयोग को एक मुकाबला करने की रणनीति के रूप में सामान्यीकृत किया जा सकता है। पिछली शोध से पता चलता है कि लिंग, परिवार में पदार्थ उपयोग का इतिहास, और मनोवैज्ञानिक संकट जैसी चर (variables) पदार्थ उपयोग के व्यवहार के महत्वपूर्ण पूर्वानुमानकर्ता हैं। विशेष रूप से, आघात-सूचित दृष्टिकोण यह बताता है कि प्रतिकूल बाल्यकालीन अनुभव और आघातपूर्ण जीवन घटनाएँ धूम्रपान और शराब के सेवन की शुरुआत और रखरखाव से जुड़ी होती हैं, जो अक्सर अव्यवस्थित भावनात्मक विनियमन रणनीतियों के रूप में काम करती हैं। इसके अलावा, सामाजिक अधिगम सिद्धांत यह मानता है कि मादक पदार्थों के उपयोग का पारिवारिक इतिहास एक मॉडलिंग संदर्भ प्रदान करता है जो इन व्यवहारों को सामान्य बनाता है। हालांकि अंतर्राष्ट्रीय और राष्ट्रीय अध्ययन इन संबंधों पर प्रकाश डालते हैं, तुर्की के संदर्भ में एक ही नमूने के भीतर शराब के उपयोग और निकोटीन निर्भरता की गंभीरता दोनों के समग्र मूल्यांकन के संबंध में एक स्पष्ट अंतर है, विशेष रूप से आघात और पारिवारिक गतिशीलता पर जोर देते हुए। यह एकीकृत दृष्टिकोण मादक पदार्थों के उपयोग को केवल एक व्यक्तिगत व्यवहार संबंधी मुद्दे के रूप में देखने से हटाकर इसे व्यापक मनोसामाजिक कमजोरियों के लक्षण के रूप में समझने पर केंद्रित करता है।

इस अध्ययन का उद्देश्य युवा वयस्क विश्वविद्यालय के छात्रों के बीच शराब के उपयोग की विशेषताओं और निकोटीन निर्भरता के स्तरों की जांच करना है। विशेष रूप से, यह यह निर्धारित करना चाहता है कि ये पदार्थ उपयोग के पैटर्न लिंग, आघातपूर्ण जीवन घटनाओं, मनोवैज्ञानिक सहायता के इतिहास, और पदार्थ उपयोग के पारिवारिक इतिहास से कैसे संबंधित हैं। इस कमी को दूर करना व्यापक, आघात-सूचित, और लिंग-संवेदनशील निवारक नीतियां विकसित करने के लिए आवश्यक है।

यह शोध एक क्रॉस-सेक्शनल वर्णनात्मक अध्ययन के रूप में तैयार किया गया था। जनसंख्या में 2024-2025 शैक्षणिक वर्ष के दौरान त्राबज़ोन विश्वविद्यालय में नामांकित स्नातक छात्र शामिल थे। सुविधा नमूना विधि का उपयोग किया गया, जिसके परिणामस्वरूप 400 स्वयंसेवी प्रतिभागियों (65.8% महिला, 34.3% पुरुष) का एक नमूना तैयार हुआ, जिनकी आयु मुख्य रूप से 18 से 22 वर्ष (81.5%) के बीच थी। दो-भागों वाले प्रश्नावली का उपयोग करके आमने-सामने डेटा एकत्र किया गया। पहला भाग शोधकर्ताओं द्वारा विकसित एक संरचित व्यक्तिगत सूचना प्रपत्र था, जिसने सामाजिक-जनसांख्यिकीय विशेषताओं, धूम्रपान और शराब के उपयोग की आदतों, मादक पदार्थों के उपयोग के पारिवारिक इतिहास, माता-पिता के तलाक, मनोवैज्ञानिक सहायता के इतिहास और आघातकारी जीवन घटनाओं पर डेटा एकत्र किया। दूसरा भाग निकोटीन निर्भरता के लिए फैगरस्ट्रॉम परीक्षण (FTND) था, जो निकोटीन पर शारीरिक निर्भरता की गंभीरता को मापने के लिए उपयोग किया जाने वाला एक विश्वसनीय छह-आइटम वाला नैदानिक उपकरण है। इस अध्ययन को त्राबज़ोन विश्वविद्यालय की सामाजिक और मानविकी विज्ञान वैज्ञानिक अनुसंधान और प्रकाशन नैतिकता समिति द्वारा अनुमोदित किया गया था, और सभी प्रतिभागियों से सूचित सहमति प्राप्त की गई थी। डेटा विश्लेषण IBM SPSS स्टैटिस्टिक्स 25.0 का उपयोग करके किया गया था। वर्गीकृत और निरंतर चरों का सारांश प्रस्तुत करने के लिए वर्णनात्मक सांख्यिकी का उपयोग किया गया था। समूह की तुलना के लिए स्वतंत्र नमूना t-परीक्षण का उपयोग किया गया था। वर्गीकृत चरों के बीच संबंधों का विश्लेषण पियर्सन के काई-वर्ग परीक्षण और फिशर के सटीक परीक्षण का उपयोग करके किया गया था। इसके अलावा, धूम्रपान और शराब के उपयोग के महत्वपूर्ण पूर्वानुमानकों की पहचान करने के लिए द्विआधारी लॉजिस्टिक प्रतिगमन विश्लेषण किया गया।

निष्कर्षों से पता चला कि 29.0% प्रतिभागी वर्तमान धूम्रपान करने वाले थे, और 10.5% सक्रिय शराब उपयोगकर्ता थे। धूम्रपान करने वालों में, औसत FTND स्कोर 3.32±2.00 था, जो निकोटीन निर्भरता के सामान्य रूप से कम-से-मध्यम स्तर को इंगित करता है। हालांकि, FTND डेटा उपलब्ध होने वालों में से 13.9% ने उच्च या बहुत उच्च निकोटीन निर्भरता प्रदर्शित की, जो लक्षित नैदानिक हस्तक्षेपों की आवश्यकता पर जोर देता है।

एक महत्वपूर्ण लिंग अंतर देखा गया; पुरुष धूम्रपान करने वालों के FTND स्कोर (औसत=3.51) महिलाओं (औसत=2.55) की तुलना में काफी अधिक थे (p=.026), और सक्रिय शराब का उपयोग भी पुरुषों में काफी अधिक प्रचलित था (p=.002)। ये लिंग असमानताएँ मौजूदा साहित्य के अनुरूप हैं और तुर्की में पदार्थ उपयोग के व्यवहार पर सांस्कृतिक मानदंडों और पौरुषत्व के प्रभाव को उजागर करती हैं। काई-स्क्वायर विश्लेषणों से पता चला कि धूम्रपान का इतिहास, माता-पिता का तलाक (p=.035), और परिवार में पदार्थ उपयोग का इतिहास (p=.020) के साथ महत्वपूर्ण रूप से संबंध था। शराब के उपयोग का संबंध लिंग और माता-पिता के तलाक (p=.030) से महत्वपूर्ण रूप से जुड़ा हुआ था। द्विआधारी लॉजिस्टिक रिग्रेशन मॉडल में, एक आघातपूर्ण जीवन घटना का अनुभव धूम्रपान के एकमात्र महत्वपूर्ण स्वतंत्र पूर्वानुमानकर्ता के रूप में उभरा, जिसने धूम्रपान की संभावना को लगभग 1.56 गुना बढ़ा दिया (p=.049)। इसके विपरीत, पुरुष लिंग शराब के उपयोग का एकमात्र महत्वपूर्ण पूर्वानुमानकर्ता था, जिसने संभावना को 3.07 गुना बढ़ा दिया (p=.005)। मॉडलों में मनोवैज्ञानिक सहायता प्राप्त करने के इतिहास ने सांख्यिकीय रूप से महत्वपूर्ण भविष्यसूचक मूल्य नहीं दिखाया। आघात और धूम्रपान के बीच मजबूत संबंध इस सैद्धांतिक आधार का समर्थन करता है कि आघातपूर्ण अनुभवों के बाद भावनात्मक अव्यवस्था के लिए निकोटीन का उपयोग एक अनुकूलहीन मुकाबला तंत्र के रूप में किया जा सकता है।

यह अध्ययन निष्कर्ष निकालता है कि विश्वविद्यालय के छात्रों में धूम्रपान और शराब का सेवन जटिल व्यवहार हैं जो अलग-थलग व्यक्तिगत विकल्पों के बजाय मनोसामाजिक कमजोरियों से गहराई से जुड़े हुए हैं। निष्कर्ष तीन मुख्य बिंदुओं पर प्रकाश डालते हैं: लगभग एक-तिहाई छात्र धूम्रपान करते हैं, जिनमें से एक उल्लेखनीय उपसमूह को गंभीर निर्भरता के लिए नैदानिक हस्तक्षेप की आवश्यकता है; शराब का उपयोग अपेक्षाकृत कम है लेकिन अत्यधिक लिंग-आधारित है; और दर्दनाक जीवन घटनाएं और पुरुष लिंग क्रमशः धूम्रपान और शराब के सेवन के लिए स्वतंत्र पूर्वानुमानक हैं। ये परिणाम इस बात पर जोर देते हैं कि विश्वविद्यालय-आधारित निवारक प्रयासों को मानक सूचना अभियानों से आगे विकसित होना चाहिए। यह अनुशंसा की जाती है कि कैंपस स्वास्थ्य और परामर्श सेवाएं एफटीएनडी (FTND) जैसे उपकरणों का उपयोग करके नियमित जांच करें, विशेष रूप से पुरुष छात्रों जैसे उच्च-जोखिम वाले समूहों को लक्षित करते हुए, साथ ही महिला धूम्रपान करने वालों की उपेक्षा न करें। इसके अलावा, आघात की मजबूत भविष्यवाणी करने वाली भूमिका विश्वविद्यालय की मनोसामाजिक सहायता प्रणालियों में आघात-सूचित देखभाल के एकीकरण की आवश्यकता को दर्शाती है, जिससे छात्रों को पदार्थ उपयोग को बदलने के लिए अनुकूली मुकाबला करने की रणनीतियाँ प्रदान की जा सकें। विश्वविद्यालय अभिमुखीकरण के दौरान जोखिम मूल्यांकन प्रोटोकॉल में कमजोर छात्रों की शीघ्र पहचान के लिए पारिवारिक इतिहास के मूल्यांकन को भी शामिल किया जाना चाहिए। भविष्य के शोध में आघात, मनोवैज्ञानिक चरों और पदार्थ उपयोग के बीच कारण संबंधों को स्पष्ट करने के लिए दीर्घकालिक डिज़ाइन का उपयोग किया जाना चाहिए।