Religion and Diet: Intrinsic Religious Motivation as a Resource for Sustainable and Healthy Nutrition

Din ve Beslenme: Sürdürülebilir ve Sağlıklı Beslenme Kaynağı Olarak İçsel Dini Motivasyon
Author:

Number of pages:
4675-4719
Language:
İngilizce
Year-Number:
2026-Volume 21 Issue 3
%>

Abstract

Sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme, yalnızca biyolojik gereksinimlerin karşılanmasına indirgenemeyen; psikolojik, kültürel, çevresel ve ahlaki boyutları bulunan çok katmanlı bir davranış alanıdır. Din ise bireyin bedenini koruma, ölçülü tüketme, israftan kaçınma ve sağlığı emanet bilinciyle sürdürme yönündeki tutumlarını şekillendirebilen önemli bir referans kaynağıdır. Mevcut literatür, sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme meselesini kavramsal ve teorik olarak ele almış ve farklı açılardan incelemiştir. Bunun yanında, dinin sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme ve yeme alışkanlıklarına dair önerdiği prensip ve öğretiler araştırmacılarca dini kaynaklara atıfta bulunularak kapsamlı bir şekilde değerlendirilmiştir. Bu teorik ve ampirik çabalara rağmen çalışmalar, beslenme alışkanlıkları ve din arasındaki ilişki ve etkileşim noktasındaki araştırmaların eksikliğine dikkat çekmektedir. Bu çerçevede araştırma, içsel dini motivasyon ile sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme davranışları arasındaki ilişkiyi ampirik olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Kesitsel desenle tasarlanan çalışmada, 18-72 yaş arasındaki yetişkin katılımcılardan elde edilen veriler kullanılmış; içsel dini motivasyon, sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme davranışları ile sosyodemografik değişkenler arasındaki ilişkiler çok değişkenli istatistiksel analizlerle test edilmiştir. Bulgular, içsel dini motivasyon ile sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme davranışları arasında olumlu bir ilişki olduğunu göstermektedir. Çok değişkenli OLS regresyon analizleri, içsel dini motivasyonun sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme davranışlarını olumlu yönde yordadığını ortaya koymuştur. Cinsiyete dayalı karşılaştırmalı analizler ise, erkeklere kıyasla içsel dini motivasyonun sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme davranışları üzerindeki yordayıcı etkisinin kadınlarda daha güçlü olduğunu göstermiştir. Bu sonuçlar, dinî yönelimin sağlıklı yaşam pratikleri ve çevresel duyarlılıkla ilişkili beslenme tercihleri üzerinde destekleyici bir rol oynayabileceğine işaret etmektedir. Bulguların kuramsal ve pratik yansımaları, çalışmanın sınırlılıkları ve gelecekte yürütülecek çalışmaların yönelebileceği konular ayrıntılı biçimde tartışılmaktadır.

Keywords

Abstract

Sustainable and healthy nutrition is a multifaceted behavioral domain that cannot be reduced to biological needs alone; it encompasses psychological, cultural, environmental, and ethical dimensions. Religion, meanwhile, serves as a significant source of guidance that can shape attitudes toward protecting the body, consuming in moderation, avoiding waste, and maintaining health with a sense of stewardship. The existing literature has addressed sustainable and healthy nutrition conceptually and theoretically, examining it from various perspectives. Additionally, researchers have comprehensively evaluated the principles and teachings proposed by religion regarding sustainable and healthy nutrition and eating habits, drawing on religious sources. Despite these theoretical and empirical efforts, studies highlight a lack of research on the relationship and interaction between dietary habits and religion. In this context, the study aims to empirically examine the relationship between intrinsic religious motivation and sustainable and healthy nutrition. Designed as a cross-sectional study, the research used data from adult participants aged 18-72 and tested associations among intrinsic religious motivation, sustainable and healthy nutrition, and sociodemographic variables using multivariate OLS regression analyses. The findings indicate a positive relationship between religiosity and sustainable and healthy dietary behaviors. Multivariate OLS regression analyses revealed that intrinsic religious motivation positively predicts sustainable and healthy dietary behaviors. Gender-based comparative analyses, however, showed that the predictive effect of religiosity on sustainable and healthy dietary behaviors is stronger among females than among males. These results suggest that religiosity would support healthy and environmentally conscious dietary preferences.  The theoretical and practical implications of the findings, the study’s limitations, and potential topics for future research are discussed in detail.

Keywords

Psychology of Religion, Intrinsic Religious Motivation, Sustainability, Healthy Diet, Eating Habits

Structured Abstract:

Sustainable and healthy nutrition is a complex behavior that involves more than just biological needs; it also encompasses psychological, cultural, environmental, and ethical aspects. Religious resources play a key role for intrinsically motivated individuals in providing guidance that influences attitudes toward body protection, moderation, waste avoidance, and health as a form of stewardship. The literature has explored sustainable and healthy nutrition from conceptual and theoretical perspectives across various disciplines. Scholars have also extensively analyzed religious principles and teachings on nutrition and dietary habits, primarily in religious texts. However, empirical research on the direct connection between dietary habits and religion remains scarce. This study aims to fill that gap by empirically examining the link between intrinsic religious motivation and healthy, sustainable eating practices. Additionally, it aims to address whether this association differs from related factors and sociodemographics.

Using a cross-sectional, correlational survey design, this study analyzed data from 476 adults aged 18–72 living in Türkiye. Data were collected through an online Turkish questionnaire administered via Google Forms between April 22 and April 30, 2026. The survey method was employed to examine participants’ sustainable and healthy nutrition practices and their relationship with intrinsic religious motivation. The data facilitated an investigation of associations among sustainable and healthy nutrition, intrinsic religious motivation, and gender, while controlling for sociodemographic factors. The questionnaire included two scales and a personal information sheet: (a) a 32-item scale developed by Zakowska and colleagues (2019) and adapted into Turkish by Köksal and colleagues (2023), covering seven dimensions without reverse coding; (b) a 10-item scale created by Hoge (1972) and adapted into Turkish by Karaca (2001) to assess intrinsic religious motivation; and (c) sociodemographic details such as age, gender, marital status, education level, socioeconomic status, residential type, diet preferences, smoking, and alcohol consumption.

A growing body of literature has explored sustainable and healthy nutrition and its related factors from various perspectives. Nonetheless, many studies have overlooked the role of religious covariates in these relationships. Limited research, particularly in Turkish literature, examines the links between religious involvement and healthy, sustainable diets and behaviors. In response, this study contributes to the field in three aspects. First, it establishes a theoretical basis for the connection between religious involvement and better nutrition. Second, the study tests hypotheses with data from adults in Türkiye. Third, this research explores whether intrinsic religious motivation is associated with sustainable and healthy eating and whether this association varies by gender, providing both theoretical and empirical insights.

Overall, the findings indicate that intrinsic religious motivation is positively associated with sustainable and healthy nutrition and functions as a significant predictor of such practices. The results also show that gender is an important factor in this relationship, as females reported higher levels of sustainable and healthy nutrition than males. More specifically, the positive association between intrinsic religious motivation and sustainable and healthy nutrition appears stronger among females, suggesting that this beneficial influence is not experienced equally across gender groups.

In this respect, the manuscript contributes to the literature by empirically examining a relatively neglected topic: the relationship between intrinsic religious motivation and sustainable and healthy nutrition, as well as the role of gender within this framework. While previous discussions have largely addressed the relationship between religion and nutrition at conceptual or theoretical levels, this study provides empirical evidence from the Turkish context. Accordingly, the findings extend both the broader literature on religion and health-related behaviors and the Turkish literature by demonstrating that intrinsic religious motivation and gender are meaningful predictors of sustainable and healthy nutrition.

In conclusion, the findings show a positive association between intrinsic religious motivation and sustainable and healthy nutrition, and that this association is stronger among females than among males. By focusing on this neglected association, the manuscript contributes to the literature on religion, nutrition, health behavior, and sustainability. Additionally, because the data were collected online via convenience sampling and drawn from highly educated individuals, the generalizability of the findings to the broader adult population in Türkiye is limited.

Future studies could investigate several topics using related research designs and methods. First, qualitative studies can provide deeper insights into the predictors of sustainable and healthy nutrition. Second, researchers can conduct empirical or intervention-based studies to explore the role of religion-based interventions in sustainable and healthy eating behaviors. Third, longitudinal or mixed-methods studies could provide richer information and greater understanding. Fourth, studies can explore this association by comparing the subdimensions of sustainable and healthy nutrition with various religious covariates. Fifth, research can focus on sustainable and healthy nutrition by comparing and contrasting samples across groups, such as Muslims, different generations, and different religions. Such studies may substantially advance this emerging interdisciplinary field.

 

Keywords: Psychology of Religion, Intrinsic Religious Motivation, Sustainability, Healthy Diet, Eating Habits.

Yapılandırılmış Özet:

Sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme, yalnızca biyolojik gereksinimlerle açıklanamayacak kadar karmaşık bir davranış alanı olup psikolojik, kültürel, çevresel ve etik boyutları da kapsamaktadır. Dinî kaynaklar, içsel dinî motivasyona sahip bireylere bedeni koruma, ölçülü tüketim, israftan kaçınma ve sağlığı korunması gereken bir emanet olarak görme konularında rehberlik edebilmektedir. Literatürde sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme, farklı disiplinler tarafından kavramsal ve kuramsal açılardan ele alınmıştır. Bunun yanı sıra beslenme ve yeme alışkanlıklarına ilişkin dinî ilke ve öğretiler, özellikle dinî metinler üzerinden kapsamlı biçimde incelenmiştir. Bununla birlikte, beslenme alışkanlıkları ile din arasındaki doğrudan ilişkiyi inceleyen ampirik araştırmaların sınırlı olduğu görülmektedir. Bu çalışma, söz konusu boşluğu doldurmak amacıyla içsel dinî motivasyon ile sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme davranışları arasındaki ilişkiyi ampirik olarak incelemektedir. Ayrıca bu ilişkinin bağlantılı değişkenlere ve sosyodemografik özelliklere göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemeyi amaçlamaktadır.

Nicel, kesitsel ve ilişkisel tarama deseninde gerçekleştirilen araştırmada, Türkiye’de yaşayan 18–72 yaş aralığındaki 476 yetişkinden elde edilen veriler analiz edilmiştir. Veriler, 22–30 Nisan 2026 tarihleri arasında Google Forms üzerinden uygulanan Türkçe çevrim içi bir anket aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmada katılımcıların sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme davranışları ile bu davranışların içsel dinî motivasyonla ilişkisini incelemek amacıyla tarama yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen veriler; sosyodemografik değişkenler kontrol altında tutularak sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme, içsel dinî motivasyon ve cinsiyet arasındaki ilişkilerin incelenmesine imkân sağlamıştır. Veri toplama aracı iki ölçek ile kişisel bilgi formundan oluşmaktadır: (a) Żakowska-Biemans ve arkadaşları (2019) tarafından geliştirilen ve Köksal ve arkadaşları (2023) tarafından Türkçeye uyarlanan, ters kodlanan madde içermeyen, yedi boyutlu ve 32 maddelik Sürdürülebilir ve Sağlıklı Beslenme Ölçeği; (b) Hoge (1972) tarafından geliştirilen ve Karaca (2001) tarafından Türkçeye uyarlanan 10 maddelik İçsel Dinî Motivasyon Ölçeği ve (c) yaş, cinsiyet, medeni durum, eğitim düzeyi, sosyoekonomik durum, yerleşim yeri, özel bir diyet uygulama durumu, sigara ve alkol kullanımı gibi sosyodemografik bilgileri içeren kişisel bilgi formu.

Giderek genişleyen literatürde sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme ile ilişkili faktörler farklı açılardan incelenmekle birlikte, bu ilişkilerde dinî değişkenlerin rolü büyük ölçüde göz ardı edilmiştir. Özellikle Türkçe literatürde dinî yönelim ile sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme davranışları arasındaki ilişkileri ele alan araştırmalar oldukça sınırlıdır. Bu çalışma literatüre üç temel açıdan katkı sağlamaktadır. İlk olarak, dinî yönelim ile daha sağlıklı ve sürdürülebilir beslenme davranışları arasındaki ilişkiye yönelik kuramsal bir temel sunmaktadır. İkinci olarak, geliştirilen hipotezleri Türkiye’de yaşayan yetişkinlerden elde edilen verilerle sınamaktadır. Üçüncü olarak ise içsel dinî motivasyonun sürdürülebilir ve sağlıklı beslenmeyle ilişkili olup olmadığını ve bu ilişkinin cinsiyete göre farklılaşıp farklılaşmadığını inceleyerek hem kuramsal hem de ampirik çıkarımlar ortaya koymaktadır.

Araştırma bulguları, içsel dinî motivasyonun sürdürülebilir ve sağlıklı beslenmeyle olumlu bir ilişkiye sahip olduğunu ve bu tür beslenme davranışlarının anlamlı bir yordayıcısı olarak işlev gördüğünü ortaya koymuştur. Bulgular ayrıca kadınların sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme düzeylerinin erkeklere kıyasla daha yüksek olduğunu ve cinsiyetin bu ilişki açısından önemli bir faktör oluşturduğunu göstermiştir. Daha özel olarak, içsel dinî motivasyon ile sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme arasındaki olumlu ilişkinin kadınlarda erkeklerden daha güçlü olduğu belirlenmiştir. Bu sonuç, içsel dinî motivasyonun sürdürülebilir ve sağlıklı beslenmeyle olan olumlu ilişkisinin cinsiyet gruplarında aynı düzeyde ortaya çıkmadığına işaret etmektedir.

Bu doğrultuda çalışma, görece ihmal edilmiş bir konu olan içsel dinî motivasyon ile sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme arasındaki ilişkiyi ve bu ilişkide cinsiyetin rolünü ampirik olarak inceleyerek literatüre katkı sağlamaktadır. Din ve beslenme arasındaki ilişki önceki çalışmalarda büyük ölçüde kavramsal veya kuramsal düzeyde tartışılmışken, bu araştırma Türkiye bağlamından ampirik kanıtlar sunmaktadır. Dolayısıyla bulgular, içsel dinî motivasyonun ve cinsiyetin sürdürülebilir ve sağlıklı beslenmenin anlamlı yordayıcıları olduğunu ortaya koyarak hem din ve sağlık davranışları literatürünü hem de konuya ilişkin Türkçe literatürü genişletmektedir.

Sonuç olarak, bulgular, içsel dinî motivasyon ile sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme arasında olumlu bir ilişkili olduğunu ve bu ilişkinin kadınlarda erkeklere göre daha güçlü biçimde ortaya çıktığını göstermektedir. Araştırma, yeterince incelenmemiş bu ilişkiye odaklanarak din, beslenme, sağlık davranışları ve sürdürülebilirlik literatürüne katkıda bulunmaktadır. Bununla birlikte, verilerin kolayda örnekleme yöntemiyle ve çevrim içi olarak toplanması ve örneklemin büyük ölçüde yüksek eğitim düzeyine sahip bireylerden oluşması, bulguların Türkiye’deki yetişkin nüfusun geneline aktarılabilirliğini sınırlandırmaktadır.

Gelecek araştırmalar konuyu farklı araştırma desenleri ve yöntemlerle ele alabilir. İlk olarak nitel araştırmalar, sürdürülebilir ve sağlıklı beslenmenin yordayıcılarına ilişkin daha derinlemesine bilgiler sağlayabilir. İkinci olarak din temelli müdahalelerin sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme davranışları üzerindeki rolü, ampirik veya müdahaleye dayalı araştırmalarla incelenebilir. Üçüncü olarak boylamsal ve karma yöntemli çalışmalar daha kapsamlı bulgular ve daha derinlikli bir anlayış sunabilir. Dördüncü olarak sürdürülebilir ve sağlıklı beslenmenin alt boyutları ile farklı dinî değişkenler arasındaki ilişkiler karşılaştırmalı biçimde ele alınabilir. Son olarak Müslümanlar, farklı kuşaklar ve farklı dinî gruplar gibi çeşitli örneklemler üzerinden karşılaştırmalı araştırmalar gerçekleştirilebilir. Bu tür çalışmalar, gelişmekte olan bu disiplinler arası araştırma alanının ilerlemesine önemli ölçüde katkı sağlayabilir.

 

Anahtar Kelimeler: Din Psikolojisi, İçsel Dinî Motivasyon, Sürdürülebilirlik, Sağlıklı Beslenme, Beslenme Alışkanlıkları.

ملخص منظم:

التغذية المستدامة والصحية هي سلوك معقد لا يقتصر على الاحتياجات البيولوجية فحسب، بل يشمل أيضًا جوانب نفسية وثقافية وبيئية وأخلاقية. وتلعب المصادر الدينية دورًا رئيسيًّا بالنسبة للأفراد ذوي الدوافع الذاتية، من خلال توفير التوجيه الذي يؤثر على المواقف تجاه حماية الجسد، والاعتدال، وتجنب الإسراف، والصحة باعتبارها شكلاً من أشكال الإشراف على الموارد. وقد استكشفت الأدبيات موضوع التغذية المستدامة والصحية من منظورات مفاهيمية ونظرية عبر تخصصات مختلفة. كما قام الباحثون بتحليل المكثف للمبادئ والتعاليم الدينية المتعلقة بالتغذية والعادات الغذائية، لا سيما في النصوص الدينية. ومع ذلك، لا تزال الأبحاث التجريبية حول الصلة المباشرة بين العادات الغذائية والدين نادرة. تهدف هذه الدراسة إلى سد هذه الفجوة من خلال الفحص التجريبي للصلة بين الدافع الديني الداخلي وممارسات الأكل الصحية والمستدامة. بالإضافة إلى ذلك، تهدف الدراسة إلى تحديد ما إذا كانت هذه الصلة تختلف عن العوامل ذات الصلة والخصائص الاجتماعية والديموغرافية.

باستخدام تصميم استقصائي مقطعي وارتباطي، حللت هذه الدراسة بيانات من 476 بالغًا تتراوح أعمارهم بين 18 و72 عامًا يعيشون في تركيا. تم جمع البيانات من خلال استبيان باللغة التركية عبر الإنترنت تم توزيعه باستخدام نماذج Google في الفترة من 22 أبريل إلى 30 أبريل 2026. تم استخدام طريقة الاستبيان لدراسة ممارسات التغذية المستدامة والصحية لدى المشاركين وعلاقتها بالدافع الديني الجوهري. وقد سهّلت البيانات إجراء دراسة للارتباطات بين التغذية المستدامة والصحية، والدافع الديني الجوهري، والجنس، مع التحكم في العوامل الاجتماعية والديموغرافية. تضمن الاستبيان مقياسين وورقة معلومات شخصية: (أ) مقياس مكون من 32 بندًا طورته زاكوفسكا وزملاؤها (2019) وقام كوكسال وزملاؤه (2023) بتكييفه إلى اللغة التركية، ويغطي سبعة أبعاد دون ترميز عكسي؛ (ب) مقياس مكون من 10 بنود وضعه هوغ (1972) وقام كاراكا (2001) بتكييفه إلى اللغة التركية لتقييم الدافع الديني الداخلي؛ و(ج) تفاصيل اجتماعية ديموغرافية مثل العمر، والجنس، والحالة الاجتماعية، والمستوى التعليمي، والوضع الاجتماعي-الاقتصادي، ونوع السكن، وتفضيلات النظام الغذائي، والتدخين، واستهلاك الكحول.

استكشفت مجموعة متزايدة من الدراسات التغذية المستدامة والصحية والعوامل المرتبطة بها من منظورات مختلفة. ومع ذلك، فقد أغفلت العديد من الدراسات دور المتغيرات الدينية المصاحبة في هذه العلاقات. ولا توجد سوى أبحاث محدودة، لا سيما في الأدبيات التركية، تبحث في الروابط بين المشاركة الدينية والأنماط الغذائية والسلوكيات الصحية والمستدامة. واستجابةً لذلك، تساهم هذه الدراسة في هذا المجال من ثلاثة جوانب. أولاً، تضع أساساً نظرياً للصلة بين المشاركة الدينية والتغذية الأفضل. ثانياً، تختبر الدراسة الفرضيات باستخدام بيانات مستقاة من البالغين في تركيا. ثالثاً، تستكشف هذه الدراسة ما إذا كان الدافع الديني الداخلي مرتبطاً بالتغذية المستدامة والصحية، وما إذا كان هذا الارتباط يختلف حسب الجنس، مما يوفر رؤى نظرية وتجريبية على حد سواء.

بشكل عام، تشير النتائج إلى أن الدافع الديني الداخلي يرتبط ارتباطاً إيجابياً بالتغذية المستدامة والصحية، ويعمل كمؤشر تنبؤي مهم لمثل هذه الممارسات. كما تُظهر النتائج أن الجنس عامل مهم في هذه العلاقة، حيث أبلغت الإناث عن مستويات أعلى من التغذية المستدامة والصحية مقارنة بالذكور. وبشكل أكثر تحديدًا، يبدو أن الارتباط الإيجابي بين الدافع الديني الداخلي والتغذية المستدامة والصحية أقوى بين الإناث، مما يشير إلى أن هذا التأثير الإيجابي لا يُعاش بنفس القدر بين المجموعات الجندرية.

وفي هذا الصدد، تساهم هذه الدراسة في الأدبيات من خلال الفحص التجريبي لموضوع تم إهماله نسبيًا: العلاقة بين الدافع الديني الداخلي والتغذية المستدامة والصحية، فضلاً عن دور الجنس ضمن هذا الإطار. في حين أن المناقشات السابقة تناولت إلى حد كبير العلاقة بين الدين والتغذية على المستويين المفاهيمي أو النظري، فإن هذه الدراسة تقدم أدلة تجريبية من السياق التركي. وبناءً على ذلك، توسع النتائج نطاق كل من الأدبيات الأوسع نطاقاً حول الدين والسلوكيات المتعلقة بالصحة، وكذلك الأدبيات التركية، من خلال إثبات أن الدافع الديني الداخلي والجنس هما مؤشران مهمان للتغذية المستدامة والصحية.

وختامًا، تُظهر النتائج وجود ارتباط إيجابي بين الدافع الديني الداخلي والتغذية المستدامة والصحية، وأن هذا الارتباط أقوى بين الإناث منه بين الذكور. ومن خلال التركيز على هذا الارتباط المهمل، تساهم هذه الدراسة في الأدبيات المتعلقة بالدين والتغذية والسلوك الصحي والاستدامة. بالإضافة إلى ذلك، ونظرًا لأن البيانات تم جمعها عبر الإنترنت من خلال أخذ عينات ملائمة واستُمدت من أفراد ذوي تعليم عالٍ، فإن قابلية تعميم النتائج على مجتمع البالغين الأوسع نطاقًا في تركيا محدودة.

يمكن للدراسات المستقبلية أن تستكشف عدة مواضيع باستخدام تصاميم وأساليب بحثية ذات صلة. أولًا، يمكن للدراسات النوعية أن توفر رؤى أعمق حول العوامل التنبؤية للتغذية المستدامة والصحية. ثانيًا، يمكن للباحثين إجراء دراسات تجريبية أو قائمة على التدخل لاستكشاف دور التدخلات القائمة على الدين في سلوكيات الأكل المستدامة والصحية. ثالثًا، يمكن للدراسات الطولية أو التي تستخدم أساليب مختلطة أن توفر معلومات أكثر ثراءً وفهمًا أعمق. رابعًا، يمكن للدراسات استكشاف هذه العلاقة من خلال مقارنة الأبعاد الفرعية للتغذية المستدامة والصحية مع مختلف المتغيرات الدينية المصاحبة. خامسًا، يمكن للبحوث التركيز على التغذية المستدامة والصحية من خلال مقارنة وتباين العينات عبر المجموعات، مثل المسلمين، والأجيال المختلفة، والأديان المختلفة. وقد تسهم مثل هذه الدراسات في إحراز تقدم كبير في هذا المجال المتعدد التخصصات الناشئ.

الكلمات المفتاحية: علم نفس الدين، الدافع الديني الجوهري، الاستدامة، النظام الغذائي الصحي، عادات الأكل

Résumé structuré :

Une alimentation durable et saine est un comportement complexe qui ne se limite pas aux seuls besoins biologiques ; elle englobe également des aspects psychologiques, culturels, environnementaux et éthiques. Les ressources religieuses jouent un rôle clé pour les individus animés par une motivation intrinsèque, en leur fournissant des repères qui influencent leurs attitudes vis-à-vis de la protection du corps, de la modération, de la lutte contre le gaspillage et de la santé, considérée comme une forme de gestion responsable. La littérature a exploré la question de l’alimentation durable et saine sous des angles conceptuels et théoriques dans diverses disciplines. Les chercheurs ont également analysé de manière approfondie les principes et enseignements religieux relatifs à la nutrition et aux habitudes alimentaires, principalement dans les textes religieux. Cependant, les recherches empiriques sur le lien direct entre les habitudes alimentaires et la religion restent rares. Cette étude vise à combler cette lacune en examinant de manière empirique le lien entre la motivation religieuse intrinsèque et les pratiques alimentaires saines et durables. Elle vise en outre à déterminer si cette association diffère des facteurs connexes et des caractéristiques sociodémographiques.

À l’aide d’un plan d’enquête transversal et corrélationnel, cette étude a analysé les données de 476 adultes âgés de 18 à 72 ans résidant en Turquie. Les données ont été recueillies au moyen d’un questionnaire en ligne en turc, administré via Google Forms entre le 22 et le 30 avril 2026. La méthode d’enquête a été utilisée pour examiner les pratiques alimentaires durables et saines des participants ainsi que leur relation avec la motivation religieuse intrinsèque. Les données ont permis d’étudier les associations entre une alimentation durable et saine, la motivation religieuse intrinsèque et le genre, tout en contrôlant les facteurs sociodémographiques. Le questionnaire comprenait deux échelles et une fiche d’informations personnelles : (a) une échelle de 32 items développée par Zakowska et ses collègues (2019) et adaptée en turc par Köksal et ses collègues (2023), couvrant sept dimensions sans codage inversé ; (b) une échelle de 10 items créée par Hoge (1972) et adaptée en turc par Karaca (2001) pour évaluer la motivation religieuse intrinsèque ; et (c) des données sociodémographiques telles que l’âge, le genre, la situation matrimoniale, le niveau d’éducation, le statut socio-économique, le type de logement, les préférences alimentaires, le tabagisme et la consommation d’alcool.

Un nombre croissant de travaux a exploré l’alimentation durable et saine ainsi que les facteurs qui y sont liés sous divers angles. Néanmoins, de nombreuses études ont négligé le rôle des covariables religieuses dans ces relations. Peu de recherches, en particulier dans la littérature turque, examinent les liens entre l’engagement religieux et les régimes alimentaires et comportements sains et durables. En réponse à cela, la présente étude apporte une contribution à ce domaine sous trois aspects. Premièrement, elle établit une base théorique pour le lien entre l’engagement religieux et une meilleure alimentation. Deuxièmement, l’étude teste des hypothèses à partir de données recueillies auprès d’adultes en Turquie. Troisièmement, cette recherche examine si la motivation religieuse intrinsèque est associée à une alimentation saine et durable et si cette association varie selon le genre, apportant ainsi des éclairages à la fois théoriques et empiriques.

Dans l’ensemble, les résultats indiquent que la motivation religieuse intrinsèque est positivement associée à une alimentation saine et durable et qu’elle constitue un prédicteur significatif de ces pratiques. Les résultats montrent également que le genre est un facteur important dans cette relation, les femmes ayant déclaré des niveaux d’alimentation saine et durable plus élevés que les hommes. Plus précisément, l’association positive entre la motivation religieuse intrinsèque et une alimentation durable et saine semble plus forte chez les femmes, ce qui suggère que cette influence bénéfique n’est pas ressentie de la même manière par les deux groupes de genre.

À cet égard, cet article contribue à la littérature en examinant de manière empirique un sujet relativement négligé : la relation entre la motivation religieuse intrinsèque et une alimentation durable et saine, ainsi que le rôle du genre dans ce cadre. Alors que les discussions antérieures ont largement abordé la relation entre religion et alimentation à des niveaux conceptuels ou théoriques, cette étude apporte des preuves empiriques issues du contexte turc. En conséquence, ces résultats enrichissent à la fois la littérature générale sur la religion et les comportements liés à la santé, ainsi que la littérature turque, en démontrant que la motivation religieuse intrinsèque et le genre sont des prédicteurs significatifs d’une alimentation durable et saine.

En conclusion, les résultats montrent une association positive entre la motivation religieuse intrinsèque et une alimentation durable et saine, et indiquent que cette association est plus forte chez les femmes que chez les hommes. En mettant l’accent sur cette association négligée, cet article contribue à la littérature sur la religion, la nutrition, les comportements liés à la santé et la durabilité. De plus, les données ayant été collectées en ligne via un échantillonnage par commodité et provenant de personnes hautement qualifiées, la généralisation des résultats à l’ensemble de la population adulte en Turquie est limitée.

De futures études pourraient explorer plusieurs thèmes à l’aide de plans de recherche et de méthodes connexes. Premièrement, des études qualitatives pourraient apporter un éclairage plus approfondi sur les facteurs prédictifs d’une alimentation durable et saine. Deuxièmement, les chercheurs pourraient mener des études empiriques ou basées sur des interventions afin d’explorer le rôle des interventions à caractère religieux dans les comportements alimentaires durables et sains. Troisièmement, des études longitudinales ou utilisant des méthodes mixtes pourraient fournir des informations plus riches et permettre une meilleure compréhension. Quatrièmement, des études pourraient explorer cette association en comparant les sous-dimensions d’une alimentation durable et saine à diverses covariables religieuses. Cinquièmement, la recherche pourrait se concentrer sur l’alimentation durable et saine en comparant et en opposant des échantillons issus de différents groupes, tels que les musulmans, différentes générations et différentes religions. De telles études pourraient faire considérablement progresser ce domaine interdisciplinaire émergent.

 

Mots-clés : Psychologie de la religion, motivation religieuse intrinsèque, durabilité, alimentation saine, habitudes alimentaires.

Resumen estructurado:

La nutrición sostenible y saludable es un comportamiento complejo que va más allá de las meras necesidades biológicas; también abarca aspectos psicológicos, culturales, medioambientales y éticos. Los recursos religiosos desempeñan un papel clave para las personas con motivación intrínseca, al proporcionarles una orientación que influye en sus actitudes hacia la protección del cuerpo, la moderación, la prevención del desperdicio y la salud como forma de gestión responsable. La bibliografía especializada ha explorado la nutrición sostenible y saludable desde perspectivas conceptuales y teóricas en diversas disciplinas. Los estudiosos también han analizado exhaustivamente los principios y enseñanzas religiosas sobre la nutrición y los hábitos alimentarios, principalmente en los textos religiosos. Sin embargo, la investigación empírica sobre la conexión directa entre los hábitos alimentarios y la religión sigue siendo escasa. Este estudio pretende cubrir esa laguna examinando empíricamente el vínculo entre la motivación religiosa intrínseca y las prácticas alimentarias saludables y sostenibles. Además, pretende abordar si esta asociación difiere de otros factores relacionados y de las características sociodemográficas.

Mediante un diseño de encuesta transversal y correlacional, este estudio analizó los datos de 476 adultos de entre 18 y 72 años residentes en Turquía. Los datos se recopilaron a través de un cuestionario en línea en turco, administrado mediante Google Forms entre el 22 y el 30 de abril de 2026. Se empleó el método de la encuesta para examinar las prácticas de nutrición sostenible y saludable de los participantes y su relación con la motivación religiosa intrínseca. Los datos permitieron investigar las asociaciones entre la alimentación sostenible y saludable, la motivación religiosa intrínseca y el género, controlando al mismo tiempo los factores sociodemográficos. El cuestionario incluía dos escalas y una hoja de datos personales: (a) una escala de 32 ítems desarrollada por Zakowska y sus colaboradores (2019) y adaptada al turco por Köksal y sus colaboradores (2023), que abarca siete dimensiones sin codificación inversa; (b) una escala de 10 ítems creada por Hoge (1972) y adaptada al turco por Karaca (2001) para evaluar la motivación religiosa intrínseca; y (c) datos sociodemográficos como la edad, el género, el estado civil, el nivel educativo, la situación socioeconómica, el tipo de vivienda, las preferencias alimentarias, el tabaquismo y el consumo de alcohol.

Un creciente corpus de literatura ha explorado la nutrición sostenible y saludable y sus factores relacionados desde diversas perspectivas. No obstante, muchos estudios han pasado por alto el papel de las covariables religiosas en estas relaciones. Son escasas las investigaciones, especialmente en la literatura turca, que examinen los vínculos entre la implicación religiosa y las dietas y comportamientos saludables y sostenibles. En respuesta a ello, este estudio contribuye al campo en tres aspectos. En primer lugar, establece una base teórica para la conexión entre la implicación religiosa y una mejor nutrición. En segundo lugar, el estudio comprueba hipótesis con datos de adultos de Turquía. En tercer lugar, esta investigación analiza si la motivación religiosa intrínseca está asociada a una alimentación sostenible y saludable y si esta asociación varía según el género, aportando conocimientos tanto teóricos como empíricos.

En general, los resultados indican que la motivación religiosa intrínseca está asociada positivamente con una nutrición sostenible y saludable y actúa como un predictor significativo de dichas prácticas. Los resultados también muestran que el género es un factor importante en esta relación, ya que las mujeres declararon niveles más altos de nutrición sostenible y saludable que los hombres. Más concretamente, la asociación positiva entre la motivación religiosa intrínseca y la alimentación sostenible y saludable parece más marcada entre las mujeres, lo que sugiere que esta influencia beneficiosa no se experimenta de la misma manera en los distintos grupos de género.

En este sentido, el manuscrito contribuye a la literatura al examinar empíricamente un tema relativamente descuidado: la relación entre la motivación religiosa intrínseca y la alimentación sostenible y saludable, así como el papel del género en este marco. Si bien los debates anteriores se han centrado en gran medida en la relación entre religión y nutrición a nivel conceptual o teórico, este estudio aporta evidencia empírica desde el contexto turco. En consecuencia, los resultados amplían tanto la bibliografía general sobre religión y comportamientos relacionados con la salud como la bibliografía turca, al demostrar que la motivación religiosa intrínseca y el género son predictores significativos de una alimentación sostenible y saludable.

En conclusión, los resultados muestran una asociación positiva entre la motivación religiosa intrínseca y la alimentación sostenible y saludable, y que esta asociación es más fuerte entre las mujeres que entre los hombres. Al centrarse en esta asociación poco estudiada, el manuscrito contribuye a la literatura sobre religión, alimentación, comportamientos relacionados con la salud y sostenibilidad. Además, dado que los datos se recopilaron en línea mediante un muestreo por conveniencia y proceden de personas con un alto nivel de formación, la generalizabilidad de los resultados a la población adulta más amplia de Turquía es limitada.

Estudios futuros podrían investigar varios temas utilizando diseños y métodos de investigación relacionados. En primer lugar, los estudios cualitativos pueden aportar una visión más profunda de los factores predictivos de una alimentación sostenible y saludable. En segundo lugar, los investigadores pueden llevar a cabo estudios empíricos o basados en intervenciones para explorar el papel de las intervenciones de carácter religioso en los comportamientos alimentarios sostenibles y saludables. En tercer lugar, los estudios longitudinales o de métodos mixtos podrían proporcionar una información más rica y una mayor comprensión. En cuarto lugar, los estudios podrían explorar esta asociación comparando las subdimensiones de la nutrición sostenible y saludable con diversas covariables religiosas. En quinto lugar, la investigación podría centrarse en la nutrición sostenible y saludable comparando y contrastando muestras entre distintos grupos, como los musulmanes, diferentes generaciones y diferentes religiones. Dichos estudios podrían suponer un avance sustancial en este campo interdisciplinario emergente.

 

Palabras clave: Psicología de la religión, motivación religiosa intrínseca, sostenibilidad, dieta saludable, hábitos alimentarios.

结构化摘要:

可持续且健康的营养是一种复杂的行为,不仅涉及生物学需求,还涵盖心理、文化、环境和伦理等方面。对于具有内在动机的个体而言,宗教资源发挥着关键作用,其提供的指导会影响人们对身体保护、节制、避免浪费以及将健康视为一种管家职责态度。现有文献已从跨学科的概念和理论视角探讨了可持续且健康的营养问题。学者们还广泛分析了宗教原则和教义中关于营养与饮食习惯的内容,主要基于宗教经典。然而,关于饮食习惯与宗教之间直接联系的实证研究仍然匮乏。本研究旨在通过实证考察内在宗教动机与健康、可持续饮食实践之间的关联,填补这一空白。此外,本研究还旨在探讨这种关联是否因相关因素和社会人口学特征而存在差异。

本研究采用横断面相关性调查设计,分析了476名居住在土耳其、年龄在1872岁之间的成年人的数据。数据通过2026422日至430日期间使用Google单发放的土耳其语在线问卷收集。采用调查方法考察了参与者的可持续与健康营养实践及其与内在宗教动机的关系。在控制社会人口学因素的前提下,这些数据有助于探究可持续与健康营养、内在宗教动机以及性别之间的关联。问卷包括两个量表和一份个人信息表:(a) Zakowska及其同事(2019发、Köksal及其同事(2023)改编为土耳其语的32项量表,涵盖七个维度且无反向编码; (b) Hoge1972创建、经Karaca2001)改编为土耳其语的10项量表,用于评估内在宗教动机;以及 (c) 社会人口学详细信息,如年龄、性别、婚姻状况、教育水平、社会经济地位、居住类型、饮食偏好、吸烟和饮酒情况。

越来越多的文献从不同角度探讨了可持续与健康的营养及其相关因素。然而,许多研究却忽视了宗教协变量在这些关系中的作用。目前,特别是土耳其文献中,探讨宗教参与度与健康、可持续饮食及行为之间联系的研究仍十分有限。为此,本研究从三个方面为该领域做出了贡献。首先,它为宗教参与度与更佳营养之间的联系奠定了理论基础。其次,本研究利用土耳其成年人的数据对相关假设进行了检验。第三,本研究探讨了内在宗教动机是否与可持续且健康的饮食相关,以及这种关联是否因性别而异,从而提供了理论和实证层面的见解。

总体而言,研究结果表明,内在宗教动机与可持续且健康的营养状况呈正相关,并作为此类实践的重要预测因子。结果还显示,性别是这一关系中的重要因素,因为女性报告的可持续且健康的营养水平高于男性。更具体地说,内在宗教动机与可持续及健康营养之间的正相关关系在女性群体中更为显著,这表明这种积极影响在不同性别群体中的体验并不均衡。

就此而言,本文通过实证考察一个相对被忽视的课题——内在宗教动机与可持续及健康营养之间的关系,以及性别在此框架中的作用,为相关文献做出了贡献。虽然先前的讨论主要在概念或理论层面探讨了宗教与营养的关系,但本研究提供了来自土耳其语境的实证证据。因此,研究结果既拓展了关于宗教与健康相关行为的广泛文献,也丰富了土耳其本土文献,证明内在宗教动机和性别是可持续与健康营养的重要预测因素。

综上所述,研究结果表明内在宗教动机与可持续且健康的营养之间存在正相关关系,且这种关联在女性群体中比男性群体更为显著。通过聚焦这一被忽视的关联,本文为宗教、营养、健康行为及可持续性领域的文献做出了贡献。此外,由于数据是通过便利抽样方式在线收集的,且样本来自受教育程度较高的群体,因此研究结果对土耳其更广泛成年人群的普适性有限。

未来研究可采用相关研究设计和方法,探讨以下几个方面。首先,定性研究可对可持续与健康营养的预测因素提供更深入的见解。其次,研究者可开展实证研究或干预研究,以探索基于宗教的干预措施在可持续与健康饮食行为中的作用。第三,纵向研究或混合方法研究可提供更丰富的信息并加深理解。第四,研究可通过比较可持续与健康营养的子维度与各种宗教协变量之间的关系,来探索这一关联。第五,研究可聚焦于可持续与健康营养,通过比较和对比不同群体(如穆斯林、不同世代及不同宗教群体)的样本。此类研究有望大幅推动这一新兴跨学科领域的发展。

 

关键词: 宗教心理学、内在宗教动机、可持续性、健康饮食、饮食习惯.

Структурированное резюме:

Устойчивое и здоровое питание представляет собой сложную форму поведения, которая выходит за рамки чисто биологических потребностей и охватывает также психологические, культурные, экологические и этические аспекты. Религиозные источники играют ключевую роль для людей, движимых внутренней мотивацией, предоставляя им ориентиры, которые влияют на их отношение к заботе о теле, умеренности, предотвращению расточительства и здоровью как форме ответственного отношения к миру. В научной литературе вопрос устойчивого и здорового питания исследуется с концептуальных и теоретических точек зрения в рамках различных дисциплин. Ученые также тщательно анализировали религиозные принципы и учения, касающиеся питания и пищевых привычек, в первую очередь в религиозных текстах. Однако эмпирических исследований, посвященных прямой связи между пищевыми привычками и религией, по-прежнему недостаточно. Настоящее исследование направлено на восполнение этого пробела путем эмпирического изучения связи между внутренней религиозной мотивацией и здоровыми, устойчивыми практиками питания. Кроме того, оно направлено на выяснение того, отличается ли эта связь от других сопутствующих факторов и социально-демографических характеристик.

Используя перекрестный корреляционный дизайн опроса, в данном исследовании были проанализированы данные 476 взрослых в возрасте от 18 до 72 лет, проживающих в Турции. Данные собирались с помощью онлайн-анкеты на турецком языке, проводимой через Google Forms в период с 22 по 30 апреля 2026 года. Метод опроса был использован для изучения практик устойчивого и здорового питания участников и их связи с внутренней религиозной мотивацией. Полученные данные позволили исследовать взаимосвязи между устойчивым и здоровым питанием, внутренней религиозной мотивацией и полом с учетом социально-демографических факторов. Анкета включала две шкалы и форму с личными данными: (а) 32-пунктовую шкалу, разработанную Заковской и коллегами (2019) и адаптированную на турецкий язык Кёксалом и коллегами (2023), охватывающую семь измерений без обратного кодирования; (б) шкала из 10 пунктов, созданная Хоге (1972) и адаптированная на турецкий язык Караджа (2001) для оценки внутренней религиозной мотивации; и (в) социально-демографические данные, такие как возраст, пол, семейное положение, уровень образования, социально-экономический статус, тип жилья, пищевые предпочтения, курение и употребление алкоголя.

В растущем объеме литературы изучаются вопросы устойчивого и здорового питания, а также связанные с ними факторы с различных точек зрения. Тем не менее во многих исследованиях упускается из виду роль религиозных ковариат в этих взаимосвязях. Исследования, посвящённые связи между религиозной активностью и здоровым, устойчивым питанием и поведением, остаются ограниченными, особенно в турецкой литературе. В связи с этим данное исследование вносит вклад в эту область в трёх аспектах. Во-первых, оно закладывает теоретическую основу для связи между религиозной активностью и более качественным питанием. Во-вторых, в исследовании проверяются гипотезы на основе данных, полученных среди взрослого населения Турции. В-третьих, в данном исследовании изучается, связана ли внутренняя религиозная мотивация с устойчивым и здоровым питанием и зависит ли эта связь от пола, что позволяет получить как теоретические, так и эмпирические выводы.

В целом, полученные данные свидетельствуют о том, что внутренняя религиозная мотивация положительно связана с устойчивым и здоровым питанием и выступает в качестве значимого предиктора таких практик. Результаты также показывают, что пол является важным фактором в этой взаимосвязи, поскольку женщины демонстрировали более высокий уровень устойчивого и здорового питания, чем мужчины. В частности, положительная связь между внутренней религиозной мотивацией и устойчивым и здоровым питанием проявляется сильнее среди женщин, что свидетельствует о том, что это благотворное влияние не одинаково ощущается представителями разных половых групп.

В этом отношении данная работа вносит вклад в научную литературу, эмпирически исследуя относительно малоизученную тему: взаимосвязь между внутренней религиозной мотивацией и устойчивым и здоровым питанием, а также роль гендерного фактора в этом контексте. В то время как предыдущие исследования в основном рассматривали взаимосвязь между религией и питанием на концептуальном или теоретическом уровне, данное исследование предоставляет эмпирические данные, полученные в турецком контексте. Соответственно, полученные результаты расширяют как общую литературу по религии и поведению, связанному со здоровьем, так и турецкую литературу, демонстрируя, что внутренняя религиозная мотивация и пол являются значимыми предикторами устойчивого и здорового питания.

В заключение, полученные результаты показывают положительную связь между внутренней религиозной мотивацией и устойчивым и здоровым питанием, причем эта связь сильнее у женщин, чем у мужчин. Уделяя внимание этой игнорируемой связи, данная статья вносит вклад в литературу по религии, питанию, поведению, связанному со здоровьем, и устойчивому развитию. Кроме того, поскольку данные собирались онлайн с помощью удобной выборки и были получены от лиц с высоким уровнем образования, обобщаемость полученных результатов на более широкую взрослую популяцию Турции ограничена.

В будущих исследованиях можно изучить несколько тем с использованием соответствующих исследовательских дизайнов и методов. Во-первых, качественные исследования могут дать более глубокое понимание факторов, определяющих устойчивое и здоровое питание. Во-вторых, исследователи могут провести эмпирические или интервенционные исследования, чтобы изучить роль религиозных интервенций в формировании устойчивых и здоровых пищевых привычек. В-третьих, продольные исследования или исследования с использованием смешанных методов могут предоставить более полную информацию и способствовать лучшему пониманию. В-четвертых, в исследованиях можно изучить эту взаимосвязь путем сравнения подкатегорий устойчивого и здорового питания с различными религиозными ковариатами. В-пятых, исследования могут сосредоточиться на устойчивом и здоровом питании путем сравнения и противопоставления выборок из разных групп, таких как мусульмане, представители разных поколений и приверженцы разных религий. Такие исследования могут существенно способствовать развитию этой формирующейся междисциплинарной области.

 

Ключевые слова: психология религии, внутренняя религиозная мотивация, устойчивость, здоровое питание, пищевые привычки.

संरचित सारांश:

सतत और स्वस्थ पोषण एक जटिल व्यवहार है जिसमें केवल जैविक आवश्यकताएं ही नहीं बल्कि मनोवैज्ञानिक, सांस्कृतिक, पर्यावरणीय और नैतिक पहलू भी शामिल हैं। अंतर्निहित रूप से प्रेरित व्यक्तियों के लिए धार्मिक संसाधन मार्गदर्शन प्रदान करने में महत्वपूर्ण भूमिका निभाते हैं, जो शरीर की सुरक्षा, संयम, अपव्यय से परहेज और स्वास्थ्य को एक प्रकार की संरक्षकता के रूप में देखने के प्रति दृष्टिकोण को प्रभावित करते हैं। विभिन्न विषयों में साहित्य ने वैचारिक और सैद्धांतिक दृष्टिकोणों से सतत और स्वस्थ पोषण का अन्वेषण किया है।

विद्वानों ने मुख्य रूप से धार्मिक ग्रंथों में पोषण और आहार संबंधी आदतों पर धार्मिक सिद्धांतों और शिक्षाओं का भी व्यापक रूप से विश्लेषण किया है। हालाँकि, आहार संबंधी आदतों और धर्म के बीच सीधे संबंध पर अनुभवजन्य शोध दुर्लभ है। इस अध्ययन का उद्देश्य अंतर्निहित धार्मिक प्रेरणा और स्वस्थ, टिकाऊ खाने की प्रथाओं के बीच के संबंध की अनुभवजन्य रूप से जाँच करके उस कमी को पूरा करना है। इसके अतिरिक्त, इसका उद्देश्य यह पता लगाना है कि क्या यह संबंध संबंधित कारकों और सामाजिक-जनसांख्यिकी से भिन्न है।

एक क्रॉस-सेक्शनल, सहसंबंधात्मक सर्वेक्षण डिजाइन का उपयोग करते हुए, इस अध्ययन ने तुर्की में रहने वाले 18-72 वर्ष की आयु के 476 वयस्कों के डेटा का विश्लेषण किया। डेटा 22 अप्रैल और 30 अप्रैल, 2026 के बीच Google Forms के माध्यम से प्रशासित एक ऑनलाइन तुर्की प्रश्नावली के माध्यम से एकत्र किया गया था। प्रतिभागियों की टिकाऊ और स्वस्थ पोषण प्रथाओं और उनकी अंतर्निहित धार्मिक प्रेरणा के साथ उनके संबंध की जांच करने के लिए सर्वेक्षण पद्धति का उपयोग किया गया था। डेटा ने सामाजिक-जनसांख्यिकीय कारकों को नियंत्रित करते हुए, सतत और स्वस्थ पोषण, अंतर्निहित धार्मिक प्रेरणा, और लिंग के बीच संबंधों की जांच की सुविधा प्रदान की। प्रश्नावली में दो पैमाने और एक व्यक्तिगत जानकारी पत्रक शामिल थे: () ज़कोव्स्का और सहयोगियों (2019) द्वारा विकसित और कोक्सल और सहयोगियों (2023) द्वारा तुर्की में अनुकूलित 32-आइटम का पैमाना, जिसमें रिवर्स कोडिंग के बिना सात आयाम शामिल हैं; () होगे (1972) द्वारा बनाई गई और कराका (2001) द्वारा तुर्की में अनुकूलित 10-आइटम की पैमाना, जो आंतरिक धार्मिक प्रेरणा का आकलन करती है; और () सामाजिक-जनसांख्यिकीय विवरण जैसे आयु, लिंग, वैवाहिक स्थिति, शिक्षा स्तर, सामाजिक-आर्थिक स्थिति, आवासीय प्रकार, आहार वरीयताएँ, धूम्रपान, और शराब का सेवन।

साहित्य का एक बढ़ता हुआ समूह विभिन्न दृष्टिकोणों से सतत और स्वस्थ पोषण और उससे संबंधित कारकों की पड़ताल कर चुका है। फिर भी, कई अध्ययनों ने इन संबंधों में धार्मिक सह-चर (covariates) की भूमिका को अनदेखा किया है। सीमित शोध, विशेष रूप से तुर्की साहित्य में, धार्मिक भागीदारी और स्वस्थ, सतत आहार और व्यवहार के बीच के संबंधों की जांच करता है। इसके जवाब में, यह अध्ययन तीन पहलुओं से इस क्षेत्र में योगदान देता है। पहला, यह धार्मिक भागीदारी और बेहतर पोषण के बीच संबंध के लिए एक सैद्धांतिक आधार स्थापित करता है।

दूसरा, यह अध्ययन तुर्की के वयस्कों के डेटा के साथ परिकल्पनाओं का परीक्षण करता है। तीसरा, यह शोध यह पता लगाता है कि क्या अंतर्निहित धार्मिक प्रेरणा टिकाऊ और स्वस्थ आहार से जुड़ी हुई है और क्या यह संबंध लिंग के अनुसार भिन्न होता है, जिससे सैद्धांतिक और अनुभवजन्य दोनों तरह की अंतर्दृष्टि मिलती है।

कुल मिलाकर, निष्कर्ष बताते हैं कि अंतर्निहित धार्मिक प्रेरणा टिकाऊ और स्वस्थ पोषण से सकारात्मक रूप से जुड़ी हुई है और ऐसी प्रथाओं का एक महत्वपूर्ण पूर्वानुमानकर्ता के रूप में कार्य करती है। परिणाम यह भी दिखाते हैं कि इस संबंध में लिंग एक महत्वपूर्ण कारक है, क्योंकि महिलाओं ने पुरुषों की तुलना में टिकाऊ और स्वस्थ पोषण का उच्च स्तर बताया। अधिक विशेष रूप से, अंतर्निहित धार्मिक प्रेरणा और टिकाऊ और स्वस्थ पोषण के बीच सकारात्मक संबंध महिलाओं में अधिक मजबूत प्रतीत होता है, जिससे यह पता चलता है कि यह लाभकारी प्रभाव लिंग समूहों के बीच समान रूप से अनुभव नहीं किया जाता है।

इस संबंध में, यह पांडुलिपि एक अपेक्षाकृत उपेक्षित विषय की अनुभवजन्य जांच करके साहित्य में योगदान करती है: अंतर्निहित धार्मिक प्रेरणा और टिकाऊ और स्वस्थ पोषण के बीच का संबंध, साथ ही इस ढांचे के भीतर लिंग की भूमिका।

जहाँ पिछली चर्चाओं में धर्म और पोषण के बीच संबंध को मुख्य रूप से वैचारिक या सैद्धांतिक स्तरों पर संबोधित किया गया है, वहीं यह अध्ययन तुर्की के संदर्भ से अनुभवजन्य साक्ष्य प्रदान करता है। तदनुसार, निष्कर्ष धर्म और स्वास्थ्य-संबंधी व्यवहारों पर व्यापक साहित्य और तुर्की के साहित्य दोनों का विस्तार करते हैं, यह प्रदर्शित करते हुए कि आंतरिक धार्मिक प्रेरणा और लिंग सतत और स्वस्थ पोषण के सार्थक पूर्वानुमानकर्ता हैं।

निष्कर्षतः, निष्कर्ष आंतरिक धार्मिक प्रेरणा और सतत और स्वस्थ पोषण के बीच एक सकारात्मक संबंध दर्शाते हैं, और यह कि यह संबंध पुरुषों की तुलना में महिलाओं में अधिक मजबूत है। इस उपेक्षित संबंध पर ध्यान केंद्रित करके, यह पांडुलिपि धर्म, पोषण, स्वास्थ्य व्यवहार और स्थिरता पर विद्यमान साहित्य में योगदान करती है। इसके अतिरिक्त, चूंकि डेटा सुविधा नमूनाकरण (convenience sampling) के माध्यम से ऑनलाइन एकत्र किया गया था और अत्यधिक शिक्षित व्यक्तियों से लिया गया था, इसलिए तुर्की की व्यापक वयस्क आबादी पर निष्कर्षों की सामान्यीकरण क्षमता सीमित है।

भविष्य के अध्ययन संबंधित अनुसंधान डिजाइन और विधियों का उपयोग करके कई विषयों की जांच कर सकते हैं। पहला, गुणात्मक अध्ययन टिकाऊ और स्वस्थ पोषण के पूर्वानुमानकों के बारे में गहरी अंतर्दृष्टि प्रदान कर सकते हैं। दूसरा, शोधकर्ता टिकाऊ और स्वस्थ खाने के व्यवहार में धर्म-आधारित हस्तक्षेपों की भूमिका का पता लगाने के लिए अनुभवजन्य या हस्तक्षेप-आधारित अध्ययन कर सकते हैं। तीसरा, दीर्घकालिक या मिश्रित-विधि अध्ययन अधिक समृद्ध जानकारी और बेहतर समझ प्रदान कर सकते हैं।

चौथा, अध्ययन टिकाऊ और स्वस्थ पोषण के उप-आयामों की विभिन्न धार्मिक सह-चर के साथ तुलना करके इस संबंध की पड़ताल कर सकते हैं। पांचवां, शोध मुसलमानों, विभिन्न पीढ़ियों और विभिन्न धर्मों जैसे समूहों के बीच नमूनों की तुलना और विरोधाभास करके टिकाऊ और स्वस्थ पोषण पर ध्यान केंद्रित कर सकता है। इस तरह के अध्ययन इस उभरते हुए अंतःविषय क्षेत्र को काफी आगे बढ़ा सकते हैं।

 

कीवर्ड: धर्म का मनोविज्ञान, आंतरिक धार्मिक प्रेरणा, स्थिरता, स्वस्थ आहार, खाने की आदतें।

Article Statistics

Number of reads 62
Number of downloads 11

Share

Turkish Studies-Comparative Religious Studies
E-Mail Subscription

By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.