The Role of Parents in a Child’s Religious Development: The Case of the Diyanet Family Magazine (2019–2022)

Çocuğun Dinî Gelişiminde Ebeveynin Rolü: Diyanet Aile Dergisi Örneği (2019-2022)
Author:

Number of pages:
5151-5217
Language:
Türkçe
Year-Number:
2026-Volume 21 Issue 3
%>

Abstract

Aile, çocukların karakter, dini kimlik, değer ve ahlaki yönelim açısından şekillendiği ilk ve en etkili ortamdır. Bu bağlamda ebeveynler iletişim biçimleri, rol model olma ve gündelik dini uygulamalar yoluyla onların dini gelişiminde belirleyici bir rol oynamaktadır. Ebeveynlerin çocuklarla ilgili bu önemli pozisyonu, onların görev ve sorumluluklarıyla ilgili geniş bir literatürün oluşmasını sağlamıştır. Bunlardan biri de Diyanet Aile Dergisi’dir. Ancak derginin, çocukların dini gelişimi konusunda nasıl bir ebeveynlik modeli ortaya koyduğunu inceleyen araştırmalar oldukça sınırlıdır. Bu araştırma Diyanet Aile Dergisi’nde, çocukların dini gelişimine ilişkin ebeveyn söylemini, derginin 2019 ile 2022 yıllarında yayımlanmış sayıları üzerinden analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın ana sorusu, Diyanet Aile Dergisi’nin ne tür bir dini ebeveynlik modeli inşa ettiğidir. Metodolojik olarak araştırma, nitel bir tasarıma sahip olup, tümevarımsal içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Veri kaynağı, belirtilen dört yıllık dönemde yayınlanan 48 sayıdır. Bu sayılarda yer alan makale, röportaj, köşe yazısı vb. materyaller dahil olmak üzere 360 ilgili metin, sistematik olarak incelenmiş, kodlanmış ve derginin dini ebeveynlik konusundaki yaklaşımlarını yansıtan tema ve kategoriler halinde analiz ve yoruma tabi tutulmuştur. Bulgular, derginin sevgi, güven, şefkat, etkili aile içi iletişim ve ebeveynlerin rol model olması üzerine temellenen ideal bir dini ebeveynlik modeli oluşturduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca bulgular, derginin ayet, hadis ve Hz. Peygamber’in örnekliği gibi İslami referanslar ile modern çocuk psikolojisi ve pedagojik yöntemleri birleştiren bir ebeveynlik yaklaşımı geliştirdiğini göstermektedir. Dergide özellikle rol model olmak, sevgiye dayalı iletişim, Allah merkezli dinî eğitim, rol model olmak ve dijital ebeveynlik temaları öne çıkmaktadır. Sonuç olarak çalışma, söz konusu yayının, çocukların duygusal gelişimine konusunda ebeveynlere rehberlik eden ve aynı zamanda dijitalleşme gibi güncel zorlukları etkili bir şekilde ele alan, sevgi ve güvene dayalı bir modeli teşvik ettiğini göstermektedir. Bu çalışma, derginin ideal bir dini ebeveynlik söylemini nasıl kurguladığını ortaya koyarak din eğitimi literatürüne önemli bir katkı sağlamaktadır.

Keywords

Abstract

The family is the first and most influential environment in which children’s character, religious identity, values, and moral orientation are shaped. In this context, parents play a decisive role in their children’s religious development through their communication styles, their role modeling, and daily religious practices. Parents’ important position in relation to their children has led to the development of an extensive body of literature on their duties and responsibilities. One such source is the Diyanet Family Magazine. However, research examining the parenting model the magazine presents regarding children’s religious development is quite limited. Therefore, this study aims to analyze the parental discourse on children’s religious development in the Diyanet Family Magazine, based on issues published between 2019 and 2022. The main research question is what kind of religious parenting model the Diyanet Family Magazine constructs. Methodologically, the study employs a qualitative design and utilizes the inductive content analysis technique. The data source consists of 48 issues published during the specified four-year period. A total of 360 relevant texts including articles, interviews, opinion pieces, and other materials featured in these issues were systematically examined, coded, and analyzed and interpreted under themes and categories reflecting the journal’s approaches to religious parenting. The findings reveal that the journal presents an ideal model of religious parenting based on love, trust, compassion, effective family communication, and parents serving as role models. Furthermore, the findings show that the magazine has developed a parenting approach that combines Islamic references such as verses, hadiths, and the example of the Hz. Muhammad with modern child psychology and pedagogical methods. The magazine particularly emphasizes themes such as serving as a role model, love-based communication, God-centered religious education, and digital parenting. In conclusion, the study demonstrates that this publication promotes a model based on love and trust that guides parents in their children’s emotional development while effectively addressing contemporary challenges such as digitalization. By revealing how the magazine constructs an ideal religious parenting discourse, this study makes a significant contribution to the literature on religious education.

Keywords

Religious Education, Diyanet Family Magazine, Religious Parenting Model, Children’s Religious Development, Content Analysis

Structured Abstract

The family constitutes the primary environment in which children’s religious identities, moral values, and worldviews begin to develop. Religious development is shaped not only through formal religious education but also through family relationships, parental attitudes, daily interactions, and the observation of parents’ behaviour. Parents therefore occupy a central position in children’s religious socialization by transmitting religious beliefs, values, and practices through both explicit instruction and implicit modelling.

Rapid social change, digitalization, and the growing influence of media have significantly transformed contemporary family life and children’s developmental environments. These developments have increased the need for reliable sources of family-oriented religious guidance. Within this context, the periodicals published by the Presidency of Religious Affairs constitute an important component of non-formal religious education in Türkiye. Among these publications, Diyanet Family Magazine occupies a distinctive position by focusing particularly on family life, parenting, child development, communication, and religious education.

Although previous studies have examined the magazine from different perspectives, little attention has been paid to how it constructs parental responsibilities concerning children’s religious development. This study seeks to address this gap by examining the model of religious parenting emphasized in Diyanet Family Magazine.

The primary purpose of this study is to examine how Diyanet Family Magazine conceptualized parental roles in children’s religious development between 2019 and 2022. More specifically, the study examines how the magazine addresses the family’s educational function, parental attitudes, intrafamily communication, role modelling, worship education, privacy education, digital parenting, and other supportive factors that contribute to children’s religious development.

Rather than merely identifying recurring themes, the study aims to reveal the pedagogical discourse underlying the magazine’s understanding of religious parenting and to explain how traditional Islamic references are integrated with contemporary approaches in child development and educational psychology.

This study employs a qualitative research design based on inductive content analysis. The dataset consists of all 48 issues of Diyanet Family Magazine published between 2019 and 2022, representing the first complete period following the magazine’s transformation into an independent monthly publication.

The analysis covers articles, interviews, advisory texts, editorials, and other sections directly related to children’s religious development and parenting. A total of 360 texts were systematically examined and coded. Through an inductive coding process, similar concepts were grouped under categories and broader themes, thereby enabling the identification of the dominant patterns underlying the magazine’s discourse on religious parenting.

The findings demonstrate that Diyanet Family Magazine presents the family as the fundamental institution responsible for children’s religious and moral development. The family is consistently portrayed as the child’s first educational environment, in which religious identity, moral character, and social values are gradually internalized through everyday experiences.

The study also reveals that the magazine promotes a democratic and child-centred parenting approach that emphasizes love, compassion, trust, effective communication, and mutual respect. The magazine advocates supportive parental guidance that takes children’s developmental characteristics and individual differences into consideration.

Among all the themes identified, parental role modelling emerges as the most frequently emphasized element. Parents are portrayed as the primary examples from whom children learn religious beliefs, moral values, interpersonal behaviour, and patterns of everyday life. Accordingly, authentic religious practice and consistency between belief and behaviour are regarded as indispensable components of effective religious education.

The findings further demonstrate that the magazine extends religious education beyond doctrinal instruction. Worship education, privacy education, emotional development, family counselling, discipline, children’s questions concerning religion, and age-appropriate communication are presented as integral dimensions of religious upbringing.

Another noteworthy finding concerns digital parenting. The magazine regards digital media both as an educational opportunity and as a potential source of moral and religious challenges. Parents are therefore encouraged to guide their children’s digital experiences consciously while maintaining strong family communication and serving as positive digital role models.

Throughout the issues analyzed, Qur’anic verses and the hadiths of the Prophet Muhammad constitute the principal religious references. However, these sources are generally interpreted alongside contemporary findings from developmental psychology, educational sciences, and communication studies.

The magazine’s discourse demonstrates a noteworthy balance between traditional Islamic teachings and contemporary educational approaches. Rather than presenting these perspectives as competing paradigms, it combines them within a coherent framework that addresses the challenges faced by contemporary families.

By revealing how a major religious magazine conceptualizes children’s religious development, this study contributes to the literature on family-based religious education, non-formal religious education, and religious communication. It also provides an analytical framework for understanding how institutional religious publications adapt pedagogical discourse to changing social realities. Future studies may compare Diyanet Family Magazine with other religious or family-oriented publications or examine how parents perceive and implement the educational recommendations presented in the magazine.

 

Keywords: Religious Education, Diyanet Family Magazine, Religious Parenting Model, Children’s Religious Development, Content Analysis.

Yapılandırılmış Özet:

Aile, çocukların dini kimliklerinin, ahlaki değerlerinin ve dünya görüşlerinin gelişmeye başladığı birincil ortamı oluşturur. Dini gelişim, yalnızca resmi din eğitimi yoluyla değil, aynı zamanda aile ilişkileri, ebeveyn tutumları, günlük etkileşimler ve ebeveynlerin davranışlarının gözlemlenmesi yoluyla da şekillenir. Dolayısıyla ebeveynler hem açık öğretim hem de örtük örnekleme yoluyla dini inançları, değerleri ve uygulamaları aktararak çocukların dini sosyalleşmesinde merkezi bir konumda yer alırlar.

Hızlı toplumsal değişim, dijitalleşme ve medyanın artan etkisi, günümüz aile yaşamını ve çocukların gelişim ortamlarını önemli ölçüde dönüştürmüştür. Bu gelişmeler, aile odaklı dini rehberlik için güvenilir kaynaklara olan ihtiyacı artırmıştır. Bu bağlamda, Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından yayınlanan süreli yayınlar, Türkiye’deki yaygın din eğitiminin önemli bir bileşenini oluşturmaktadır. Bu yayınlar arasında Diyanet Aile Dergisi, özellikle aile yaşamı, ebeveynlik, çocuk gelişimi, iletişim ve din eğitimine odaklanarak kendine özgü bir konuma sahiptir.

Daha önceki çalışmalar dergiyi farklı bakış açılarından incelemiş olsa da derginin çocukların dini gelişimi ile ilgili ebeveyn sorumluluklarını nasıl kurguladığına çok az dikkat edilmiştir. Bu çalışma, Diyanet Aile Dergisi’nde öne çıkarılan dini ebeveynlik modelini inceleyerek bu boşluğu doldurmayı amaçlamaktadır.

Bu çalışmanın temel amacı, 2019 ile 2022 yılları arasında Diyanet Aile Dergisi’nin çocukların dini gelişiminde ebeveyn rollerini nasıl kavramsallaştırdığını incelemektir. Daha spesifik olarak, araştırma derginin ailenin eğitim işlevini, ebeveyn tutumlarını, aile içi iletişimi, rol model olmayı, ibadet eğitimini, mahremiyet eğitimini, dijital ebeveynliği ve çocukların dini gelişimine katkıda bulunan diğer destekleyici faktörleri nasıl ele aldığını incelemektedir.

Çalışma, yalnızca tekrarlanan temaları belirlemekle kalmayıp, derginin dini ebeveynlik anlayışının altında yatan pedagojik söylemi ortaya çıkarmayı ve geleneksel İslami referansların çocuk gelişimi ve eğitim psikolojisindeki çağdaş yaklaşımlarla nasıl bütünleştirildiğini açıklamayı amaçlamaktadır.

Bu araştırma, tümevarımsal içerik analizine dayalı nitel bir araştırma tasarımı kullanmaktadır. Veri seti, derginin bağımsız bir aylık yayına dönüşmesinden sonraki ilk tam dönemi temsil eden, 2019 ile 2022 yılları arasında yayınlanan Diyanet Aile Dergisi’nin kırk sekiz sayısının tamamından oluşmaktadır.

Analiz, çocukların dini gelişimi ve ebeveynlikle doğrudan ilgili makaleleri, röportajları, tavsiye metinlerini, başyazıları ve diğer bölümleri kapsamaktadır. Toplam 360 metin sistematik olarak incelenmiş ve kodlanmıştır. Tümevarımsal bir kodlama süreciyle benzer kavramlar kategoriler ve daha geniş temalar altında gruplandırılmış, böylece derginin dini ebeveynlik söyleminin altında yatan baskın kalıpların belirlenmesi mümkün kılınmıştır.

Araştırma bulguları, Diyanet Aile Dergisi’nin aileyi, çocukların dini ve ahlaki gelişiminden sorumlu temel kurum olarak sunduğunu göstermektedir. Aile, çocuğun ilk eğitim ortamı olarak tutarlı bir şekilde tasvir edilmekte; bu ortamda dini kimlik, ahlaki karakter ve sosyal değerler, günlük deneyimler yoluyla kademeli olarak içselleştirilmektedir.

Çalışma ayrıca, derginin sevgi, şefkat, güven, etkili iletişim ve karşılıklı saygıyı ön plana çıkaran demokratik ve çocuk merkezli bir ebeveynlik yaklaşımını teşvik ettiğini ortaya koymaktadır. Dergi, çocukların gelişimsel özelliklerini ve bireysel farklılıklarını dikkate alan destekleyici bir ebeveyn rehberliği önermektedir.

Tespit edilen tüm temalar arasında, ebeveynlerin rol modeli olması en sık vurgulanan unsur olarak öne çıkmaktadır. Ebeveynler, çocukların dini inançları, ahlaki değerleri, kişilerarası davranışları ve günlük yaşam kalıplarını öğrendikleri başlıca örnekler olarak tasvir edilmektedir. Buna göre, samimi dini uygulama ile inanç ve davranış arasındaki tutarlılık, etkili dini eğitimin vazgeçilmez bileşenleri olarak kabul edilmektedir.

Bulgular ayrıca, derginin din eğitimini doktrinsel öğretimin ötesine taşıdığını göstermektedir. İbadet eğitimi, mahremiyet eğitimi, duygusal gelişim, aile danışmanlığı, disiplin, çocukların dinle ilgili soruları ve yaşa uygun iletişim, dini yetiştirmenin ayrılmaz boyutları olarak sunulmaktadır.

Bir diğer dikkat çekici bulgu ise dijital ebeveynlikle ilgilidir. Dergi, dijital medyayı hem bir eğitim fırsatı hem de ahlaki ve dini zorlukların potansiyel bir kaynağı olarak kabul etmektedir. Bu nedenle ebeveynler, güçlü bir aile iletişimi sürdürürken ve olumlu dijital rol modelleri olarak hareket ederken, çocuklarının dijital deneyimlerini bilinçli bir şekilde yönlendirmeleri için teşvik edilmektedir.

Analiz edilen sayılar boyunca, Kuran ayetleri ve Peygamberimizin hadisleri başlıca dini referansları oluşturmaktadır. Ancak bu kaynaklar genellikle gelişim psikolojisi, eğitim bilimleri ve iletişim çalışmalarından elde edilen güncel bulgularla birlikte yorumlanmaktadır.

Derginin söylemi, geleneksel İslami öğretiler ile çağdaş eğitim yaklaşımları arasında dikkate değer bir denge sergilemektedir. Bu bakış açılarını birbiriyle rekabet eden paradigmalar olarak sunmak yerine, günümüz ailelerinin karşılaştığı zorlukları ele alan tutarlı bir çerçeve içinde bir araya getirmektedir.

Önemli bir dini derginin çocukların dini gelişimini nasıl kavramsallaştırdığını ortaya koyarak bu çalışma, aile temelli dini eğitim, yaygın dini eğitim ve dini iletişim alanlarındaki literatüre katkıda bulunmaktadır. Ayrıca, kurumsal dini yayınların pedagojik söylemi değişen toplumsal gerçekliklere nasıl uyarladığını anlamak için analitik bir çerçeve sunmaktadır. Gelecekteki araştırmalar, Diyanet Aile Dergisi’ni diğer dini veya aile odaklı yayınlarla karşılaştırabilir ya da ebeveynlerin dergide sunulan eğitim önerilerini nasıl algıladıklarını ve uyguladıklarını inceleyebilir.

 

Anahtar Kelimeler: Din Eğitimi, Diyanet Aile Dergisi, Dini Ebeveynlik Modeli, Çocukların Dini Gelişimi, İçerik Analizi.

ملخص منظم

تشكل الأسرة البيئة الأساسية التي تبدأ فيها الهويات الدينية للأطفال وقيمهم الأخلاقية ونظرتهم إلى العالم في التكوّن. ولا يتشكل النمو الديني من خلال التعليم الديني الرسمي فحسب، بل أيضًا من خلال العلاقات الأسرية، ومواقف الوالدين، والتفاعلات اليومية، ومراقبة سلوك الوالدين. ولذلك، يحتل الوالدان مكانة مركزية في التنشئة الاجتماعية الدينية للأطفال من خلال نقل المعتقدات والقيم والممارسات الدينية، سواء عن طريق التعليم الصريح أو القدوة الضمنية.

وقد أحدث التغير الاجتماعي السريع، والرقمنة، والتأثير المتزايد لوسائل الإعلام تحولاً كبيراً في الحياة الأسرية المعاصرة وبيئات نمو الأطفال. وقد زادت هذه التطورات من الحاجة إلى مصادر موثوقة للتوجيه الديني الموجه للأسرة. وفي هذا السياق، تشكل المجلات الدورية التي تنشرها رئاسة الشؤون الدينية مكوناً مهماً من مكونات التعليم الديني غير النظامي في تركيا. ومن بين هذه المنشورات، تحتل مجلة ديانيت العائلية مكانة مميزة من خلال تركيزها بشكل خاص على الحياة الأسرية، وتربية الأبناء، ونمو الطفل، والتواصل، والتربية الدينية.

على الرغم من أن الدراسات السابقة قد تناولت المجلة من زوايا مختلفة، إلا أنه لم يُولَ اهتمام كبير لكيفية تصويرها لمسؤوليات الوالدين فيما يتعلق بالنمو الديني للأطفال. وتسعى هذه الدراسة إلى سد هذه الفجوة من خلال دراسة نموذج التربية الدينية الذي تركز عليه مجلة ديانيت العائلية.

الغرض الأساسي من هذه الدراسة هو دراسة الكيفية التي صاغت بها مجلة ديانيت العائلية مفاهيم أدوار الوالدين في النمو الديني للأطفال بين عامي 2019 و2022. وبشكل أكثر تحديدًا، تبحث الدراسة في كيفية تعامل المجلة مع الوظيفة التربوية للأسرة، ومواقف الوالدين، والتواصل داخل الأسرة، وتقديم النماذج الحياتية، والتربية على العبادة، والتربية على الخصوصية، والتربية الرقمية، والعوامل الداعمة الأخرى التي تسهم في النمو الديني للأطفال.

وبدلاً من الاكتفاء بتحديد الموضوعات المتكررة، تهدف الدراسة إلى الكشف عن الخطاب التربوي الكامن وراء فهم المجلة للتربية الدينية، وشرح كيفية دمج المراجع الإسلامية التقليدية مع المناهج المعاصرة في مجال تنمية الطفل وعلم النفس التربوي.

تستخدم هذه الدراسة تصميمًا بحثيًا نوعيًا يعتمد على التحليل الاستقرائي للمحتوى. تتألف مجموعة البيانات من جميع الأعداد الـ48 لمجلة «ديانيت فاميلي» التي نُشرت بين عامي 2019 و2022، والتي تمثل أول فترة كاملة بعد تحول المجلة إلى مطبوعة شهرية مستقلة.

يشمل التحليل المقالات، والمقابلات، والنصوص الاستشارية، والمقالات الافتتاحية، والأقسام الأخرى المرتبطة مباشرة بالنمو الديني للأطفال وتربية الأبناء. تم فحص وترميز ما مجموعه 360 نصًا بشكل منهجي. من خلال عملية الترميز الاستقرائي، تم تجميع المفاهيم المتشابهة ضمن فئات ومواضيع أوسع نطاقًا، مما مكن من تحديد الأنماط السائدة الكامنة وراء خطاب المجلة بشأن التربية الدينية.

تُظهر النتائج أن مجلة «ديانيت فاميلي» تُقدّم الأسرة باعتبارها المؤسسة الأساسية المسؤولة عن النمو الديني والأخلاقي للأطفال. ويتم تصوير الأسرة باستمرار على أنها البيئة التربوية الأولى للطفل، حيث يتم استيعاب الهوية الدينية والشخصية الأخلاقية والقيم الاجتماعية تدريجيًا من خلال التجارب اليومية.

كما تكشف الدراسة أن المجلة تروج لنهج تربية ديمقراطي يركز على الطفل ويشدد على الحب والرحمة والثقة والتواصل الفعال والاحترام المتبادل. وتدعو المجلة إلى توجيه أبوي داعم يأخذ في الاعتبار خصائص نمو الأطفال والاختلافات الفردية بينهم.

من بين جميع الموضوعات التي تم تحديدها، يبرز دور الوالدين كقدوة باعتباره العنصر الذي يتم التأكيد عليه بشكل متكرر. يُصوَّر الوالدان على أنهما النموذجان الأساسيان اللذان يتعلم منهما الأطفال المعتقدات الدينية والقيم الأخلاقية والسلوك بين الأفراد وأنماط الحياة اليومية. وبناءً على ذلك، يُنظر إلى الممارسة الدينية الأصيلة والاتساق بين المعتقد والسلوك على أنهما مكونان لا غنى عنهما في التربية الدينية الفعالة.

وتُظهر النتائج أيضًا أن المجلة توسع نطاق التربية الدينية ليتجاوز التعليم العقائدي. حيث يتم تقديم التربية العبادية، والتربية المتعلقة بالخصوصية، والتنمية العاطفية، والاستشارة الأسرية، والانضباط، وأسئلة الأطفال المتعلقة بالدين، والتواصل المناسب للعمر، باعتبارها أبعادًا لا غنى عنها في التربية الدينية.

وهناك نتيجة أخرى جديرة بالملاحظة تتعلق بالتربية الرقمية. فالمجلة تنظر إلى الوسائط الرقمية باعتبارها فرصة تعليمية ومصدرًا محتملاً للتحديات الأخلاقية والدينية في آن واحد. ولذلك، يتم تشجيع الآباء على توجيه تجارب أطفالهم الرقمية بوعي، مع الحفاظ على تواصل أسري قوي والقيام بدور نماذج رقمية إيجابية يُحتذى بها.

وفي جميع الأعداد التي تم تحليلها، تشكل آيات القرآن الكريم وأحاديث النبي محمد المراجع الدينية الرئيسية. ومع ذلك، يتم تفسير هذه المصادر عمومًا جنبًا إلى جنب مع النتائج المعاصرة المستمدة من علم النفس التنموي وعلوم التربية ودراسات الاتصال.

يُظهر خطاب المجلة توازنًا جديرًا بالملاحظة بين التعاليم الإسلامية التقليدية والنهج التربوية المعاصرة. فبدلاً من تقديم هذه المنظورات كنماذج متنافسة، تجمعها المجلة ضمن إطار متماسك يعالج التحديات التي تواجهها الأسر المعاصرة.

من خلال الكشف عن الكيفية التي تصور بها مجلة دينية كبرى النمو الديني للأطفال، تساهم هذه الدراسة في الأدبيات المتعلقة بالتربية الدينية الأسرية، والتربية الدينية غير النظامية، والاتصال الديني. كما توفر إطارًا تحليليًّا لفهم كيفية قيام المنشورات الدينية المؤسسية بتكييف الخطاب التربوي مع الواقع الاجتماعي المتغير. ويمكن للدراسات المستقبلية مقارنة مجلة ديانت العائلية مع منشورات دينية أخرى أو منشورات موجهة للأسرة، أو دراسة كيفية إدراك الآباء للتوصيات التربوية المقدمة في المجلة وكيفية تطبيقهم لها.

الكلمات المفتاحية: التربية الدينية، مجلة ديانت العائلية، نموذج التربية الدينية، النمو الديني للأطفال، تحليل المحتوى.

Résumé structuré

La famille constitue le premier environnement dans lequel l’identité religieuse, les valeurs morales et la vision du monde des enfants commencent à se développer. Le développement religieux est façonné non seulement par l’éducation religieuse formelle, mais aussi par les relations familiales, les attitudes parentales, les interactions quotidiennes et l’observation du comportement des parents. Les parents occupent donc une place centrale dans la socialisation religieuse des enfants en leur transmettant des croyances, des valeurs et des pratiques religieuses, tant par un enseignement explicite que par un exemple implicite.

Les mutations sociales rapides, la numérisation et l’influence croissante des médias ont profondément transformé la vie familiale contemporaine et les environnements de développement des enfants. Ces évolutions ont accru le besoin de sources fiables d’accompagnement religieux axé sur la famille. Dans ce contexte, les périodiques publiés par la Présidence des affaires religieuses constituent un élément important de l’éducation religieuse non formelle en Turquie. Parmi ces publications, le Magazine Diyanet Family occupe une place à part en se concentrant tout particulièrement sur la vie familiale, l’éducation des enfants, le développement de l’enfant, la communication et l’éducation religieuse.

Bien que des études antérieures aient examiné ce magazine sous différents angles, peu d’attention a été accordée à la manière dont il définit les responsabilités parentales concernant le développement religieux des enfants. La présente étude vise à combler cette lacune en examinant le modèle d’éducation religieuse des enfants mis en avant dans le Magazine Diyanet Family.

L’objectif principal de cette étude est d’examiner comment le Magazine familial Diyanet a conceptualisé les rôles parentaux dans le développement religieux des enfants entre 2019 et 2022. Plus précisément, l’étude examine la manière dont le magazine aborde la fonction éducative de la famille, les attitudes parentales, la communication au sein de la famille, l’exemple donné par les parents, l’éducation au culte, l’éducation à la vie privée, la parentalité numérique et d’autres facteurs favorables contribuant au développement religieux des enfants.

Plutôt que de se contenter d’identifier des thèmes récurrents, cette étude vise à mettre en lumière le discours pédagogique qui sous-tend la conception de l’éducation religieuse des enfants telle que la conçoit le magazine, et à expliquer comment les références islamiques traditionnelles s’intègrent aux approches contemporaines du développement de l’enfant et de la psychologie de l’éducation.

Cette étude utilise une méthodologie qualitative fondée sur une analyse de contenu inductive. L’ensemble de données comprend les 48 numéros du Diyanet Family Magazine publiés entre 2019 et 2022, représentant la première période complète suivant la transformation du magazine en une publication mensuelle indépendante.

L’analyse porte sur les articles, les entretiens, les textes de conseil, les éditoriaux et d’autres rubriques directement liées au développement religieux des enfants et à l’éducation parentale. Au total, 360 textes ont été systématiquement examinés et codés. Grâce à un processus de codage inductif, des concepts similaires ont été regroupés en catégories et en thèmes plus larges, permettant ainsi d’identifier les schémas dominants qui sous-tendent le discours du magazine sur l’éducation religieuse des enfants.

Les résultats montrent que le Diyanet Family Magazine présente la famille comme l’institution fondamentale responsable du développement religieux et moral des enfants. La famille est systématiquement décrite comme le premier environnement éducatif de l’enfant, au sein duquel l’identité religieuse, le caractère moral et les valeurs sociales sont progressivement intériorisés à travers les expériences quotidiennes.

L’étude révèle également que le magazine promeut une approche parentale démocratique et centrée sur l’enfant, qui met l’accent sur l’amour, la compassion, la confiance, une communication efficace et le respect mutuel. Le magazine prône un accompagnement parental bienveillant qui tient compte des caractéristiques de développement et des différences individuelles des enfants.

Parmi tous les thèmes identifiés, le rôle de modèle des parents apparaît comme l’élément le plus fréquemment mis en avant. Les parents sont présentés comme les principaux modèles auprès desquels les enfants apprennent les croyances religieuses, les valeurs morales, les comportements interpersonnels et les habitudes de la vie quotidienne. En conséquence, une pratique religieuse authentique et la cohérence entre les croyances et le comportement sont considérées comme des composantes indispensables d’une éducation religieuse efficace.

Les résultats démontrent en outre que le magazine étend l’éducation religieuse au-delà de l’enseignement doctrinal. L’éducation au culte, l’éducation à la vie privée, le développement émotionnel, le conseil familial, la discipline, les questions des enfants concernant la religion et une communication adaptée à l’âge sont présentés comme des dimensions à part entière de l’éducation religieuse.

Une autre conclusion notable concerne la parentalité numérique. Le magazine considère les médias numériques à la fois comme une opportunité éducative et comme une source potentielle de défis moraux et religieux. Les parents sont donc encouragés à guider consciemment les expériences numériques de leurs enfants tout en maintenant une communication familiale solide et en servant de modèles numériques positifs.

Dans l’ensemble des numéros analysés, les versets coraniques et les hadiths du prophète Mahomet constituent les principales références religieuses. Cependant, ces sources sont généralement interprétées à la lumière des acquis contemporains de la psychologie du développement, des sciences de l’éducation et des sciences de la communication.

Le discours du magazine témoigne d’un équilibre remarquable entre les enseignements islamiques traditionnels et les approches éducatives contemporaines. Plutôt que de présenter ces perspectives comme des paradigmes concurrents, il les combine au sein d’un cadre cohérent qui aborde les défis auxquels sont confrontées les familles contemporaines.

En révélant comment un grand magazine religieux conceptualise le développement religieux des enfants, cette étude contribue à la littérature sur l’éducation religieuse familiale, l’éducation religieuse non formelle et la communication religieuse. Elle fournit également un cadre analytique permettant de comprendre comment les publications religieuses institutionnelles adaptent leur discours pédagogique à l’évolution des réalités sociales. De futures études pourraient comparer le Diyanet Family Magazine à d’autres publications religieuses ou axées sur la famille, ou examiner comment les parents perçoivent et mettent en œuvre les recommandations éducatives présentées dans le magazine.

 

Mots-clés : Éducation religieuse, Diyanet Family Magazine, Modèle parental religieux, Développement religieux des enfants, Analyse de contenu.

Resumen estructurado

La familia constituye el entorno principal en el que comienzan a desarrollarse las identidades religiosas, los valores morales y las visiones del mundo de los niños. El desarrollo religioso se configura no solo a través de la educación religiosa formal, sino también mediante las relaciones familiares, las actitudes de los padres, las interacciones cotidianas y la observación del comportamiento de los padres. Por lo tanto, los padres ocupan un lugar central en la socialización religiosa de los niños, al transmitirles creencias, valores y prácticas religiosas tanto a través de la enseñanza explícita como del ejemplo implícito.

Los rápidos cambios sociales, la digitalización y la creciente influencia de los medios de comunicación han transformado significativamente la vida familiar contemporánea y los entornos de desarrollo de los niños. Estos cambios han aumentado la necesidad de fuentes fiables de orientación religiosa orientadas a la familia. En este contexto, las publicaciones periódicas editadas por la Presidencia de Asuntos Religiosos constituyen un componente importante de la educación religiosa no formal en Turquía. Entre estas publicaciones, la Revista Diyanet Family ocupa una posición destacada al centrarse especialmente en la vida familiar, la crianza de los hijos, el desarrollo infantil, la comunicación y la educación religiosa.

Aunque estudios anteriores han analizado la revista desde diferentes perspectivas, se ha prestado poca atención a cómo construye las responsabilidades de los padres en relación con el desarrollo religioso de los niños. Este estudio pretende abordar esta laguna examinando el modelo de crianza religiosa que se destaca en la Revista Diyanet Family.

El objetivo principal de este estudio es examinar cómo la revista Diyanet Family conceptualizó los roles parentales en el desarrollo religioso de los niños entre 2019 y 2022. Más concretamente, el estudio analiza cómo la revista aborda la función educativa de la familia, las actitudes de los padres, la comunicación intrafamiliar, el ejemplo a seguir, la educación en el culto, la educación en materia de privacidad, la crianza en la era digital y otros factores de apoyo que contribuyen al desarrollo religioso de los niños.

Más allá de limitarse a identificar temas recurrentes, el estudio pretende revelar el discurso pedagógico que subyace a la concepción que tiene la revista de la crianza religiosa y explicar cómo se integran las referencias islámicas tradicionales con los enfoques contemporáneos del desarrollo infantil y la psicología educativa.

Este estudio emplea un diseño de investigación cualitativo basado en el análisis inductivo de contenido. El conjunto de datos está compuesto por los 48 números de la Revista Diyanet Family publicados entre 2019 y 2022, lo que representa el primer periodo completo tras la transformación de la revista en una publicación mensual independiente.

El análisis abarca artículos, entrevistas, textos de asesoramiento, editoriales y otras secciones directamente relacionadas con el desarrollo religioso de los niños y la crianza. Se examinaron y codificaron sistemáticamente un total de 360 textos. Mediante un proceso de codificación inductivo, se agruparon conceptos similares en categorías y temas más amplios, lo que permitió identificar los patrones dominantes que subyacen al discurso de la revista sobre la crianza religiosa.

Los resultados demuestran que la revista Diyanet Family presenta a la familia como la institución fundamental responsable del desarrollo religioso y moral de los niños. La familia se describe sistemáticamente como el primer entorno educativo del niño, en el que la identidad religiosa, el carácter moral y los valores sociales se interiorizan gradualmente a través de las experiencias cotidianas.

El estudio revela asimismo que la revista promueve un enfoque de crianza democrático y centrado en el niño que hace hincapié en el amor, la compasión, la confianza, la comunicación eficaz y el respeto mutuo. La revista aboga por una orientación parental de apoyo que tenga en cuenta las características de desarrollo y las diferencias individuales de los niños.

Entre todos los temas identificados, el ejemplo que dan los padres surge como el elemento más frecuentemente destacado. Se presenta a los padres como los principales modelos de los que los niños aprenden las creencias religiosas, los valores morales, el comportamiento interpersonal y los patrones de la vida cotidiana. En consecuencia, la práctica religiosa auténtica y la coherencia entre creencias y comportamiento se consideran componentes indispensables de una educación religiosa eficaz.

Los resultados demuestran además que la revista amplía la educación religiosa más allá de la instrucción doctrinal. La educación en el culto, la educación sobre la intimidad, el desarrollo emocional, el asesoramiento familiar, la disciplina, las preguntas de los niños sobre la religión y la comunicación adecuada a la edad se presentan como dimensiones integrales de la educación religiosa.

Otro hallazgo digno de mención se refiere a la crianza digital. La revista considera los medios digitales tanto una oportunidad educativa como una fuente potencial de retos morales y religiosos. Por lo tanto, se anima a los padres a orientar conscientemente las experiencias digitales de sus hijos, al tiempo que mantienen una sólida comunicación familiar y actúan como modelos digitales positivos.

A lo largo de los números analizados, los versículos coránicos y los hadices del profeta Mahoma constituyen las principales referencias religiosas. Sin embargo, estas fuentes se interpretan generalmente junto con los hallazgos contemporáneos de la psicología del desarrollo, las ciencias de la educación y los estudios de la comunicación.

El discurso de la revista muestra un equilibrio notable entre las enseñanzas islámicas tradicionales y los enfoques educativos contemporáneos. En lugar de presentar estas perspectivas como paradigmas contrapuestos, las combina dentro de un marco coherente que aborda los retos a los que se enfrentan las familias contemporáneas.

Al revelar cómo una importante revista religiosa conceptualiza el desarrollo religioso de los niños, este estudio contribuye a la literatura sobre la educación religiosa en el ámbito familiar, la educación religiosa no formal y la comunicación religiosa. Asimismo, proporciona un marco analítico para comprender cómo las publicaciones religiosas institucionales adaptan el discurso pedagógico a las realidades sociales cambiantes. Estudios futuros podrían comparar la Revista Familiar Diyanet con otras publicaciones religiosas u orientadas a la familia, o examinar cómo los padres perciben y ponen en práctica las recomendaciones educativas presentadas en la revista.

 

 Palabras clave: Educación religiosa, Revista Familiar Diyanet, Modelo de crianza religiosa, Desarrollo religioso de los niños, Análisis de contenido.

结构化摘要

家庭是儿童宗教认同、道德价值观和世界观开始形成的主要环境。宗教发展不仅通过正式的宗教教育来塑造,还通过家庭关系、父母的态度、日常互动以及对父母行为的观察而形成。因此,父母在儿童的宗教社会化过程中占据着核心地位,他们既通过明确的指导,也通过隐性的榜样作用,向儿童传递宗教信仰、价值观和实践。

快速的社会变革、数字化进程以及媒体影响力的日益增强,已显著改变了当代家庭生活和儿童的发展环境。这些变化加剧了对可靠家庭导向型宗教指导资源的需求。在此背景下,土耳其宗教事务局出版的期刊构成了该国非正式宗教教育的重要组成部分。在这些出版物中,《迪亚内特家庭杂志》因特别关注家庭生活、育儿、儿童发展、沟通及宗教教育而占据独特地位。

尽管先前研究曾从不同角度探讨过该杂志,但对其如何构建父母在儿童宗教发展中的责任却鲜有关注。本研究旨在通过考察《迪亚内特家庭杂志》调的宗教育儿模式,填补这一研究空白。

本研究的主要目的是考察《迪亚内特家庭杂志》在2019年至2022间如何界定父母在儿童宗教发展中的角色。更具体地说,本研究将探讨该杂志如何阐述家庭的教育功能、父母态度、家庭内部沟通、榜样示范、礼拜教育、隐私教育、数字育儿,以及其他有助于儿童宗教发展的支持性因素。

本研究不仅旨在识别反复出现的主题,更致力于揭示该杂志对宗教育儿理解背后所蕴含的教育话语,并阐明传统伊斯兰教义如何与儿童发展及教育心理学的当代方法相融合。

本研究采用基于归纳式内容分析的定性研究设计。数据集包含2019年至2022间出版的全部48期《迪亚内特家庭杂志》,这代表了该杂志转型为独立月刊后的首个完整出版周期。

分析范围涵盖与儿童宗教发展及育儿直接相关的文章、访谈、指导性文本、社论及其他栏目。共对360篇文本进行了系统审查和编码。通过归纳式编码过程,将相似的概念归类到特定范畴和更广泛的主题之下,从而识别出该杂志关于宗教育儿话语背后的主导模式。

研究结果表明,《迪亚内特家庭杂志》将家庭视为负责儿童宗教和道德发展的基本机构。该杂志始终将家庭描绘为儿童的第一个教育环境,儿童在此通过日常体验逐渐内化宗教认同、道德品格和社会价值观。

研究还揭示,该杂志提倡一种民主且以儿童为中心的育儿方式,强调爱、同情、信任、有效沟通和相互尊重。杂志倡导支持性的家长指导,这种指导会充分考虑儿童的发展特点和个体差异。

在所有识别出的主题中,父母的榜样作用成为最常被强调的要素。父母被描绘为孩子学习宗教信仰、道德价值观、人际行为及日常生活模式的主要榜样。因此,真实的宗教实践以及信仰与行为的一致性,被视为有效宗教教育不可或缺的组成部分。

研究结果进一步表明,该杂志将宗教教育延伸到了教义指导之外。礼拜教育、隐私教育、情感发展、家庭咨询、纪律教育、儿童关于宗教的疑问以及适合年龄的沟通,都被视为宗教养育不可或缺的维度。

另一项值得注意的发现涉及数字化育儿。该杂志既将数字媒体视为教育机遇,也视其为道德与宗教挑战的潜在来源。因此,杂志鼓励父母在保持良好家庭沟通并充当积极的数字榜样同时,有意识地引导子女的数字体验。

在所分析的各期内容中,《古兰经》经文和先知穆罕默德的圣训构成了主要的宗教参考依据。然而,这些来源通常会结合发展心理学、教育科学和传播学领域的当代研究成果进行解读。

该杂志的论述在传统伊斯兰教义与当代教育方法之间展现了值得关注的平衡。它并未将这些观点视为相互竞争的范式,而是将其整合在一个连贯的框架内,以应对当代家庭面临的挑战。

过揭示一份主要宗教杂志如何构想儿童的宗教发展,本研究为以家庭为基础的宗教教育、非正规宗教教育以及宗教传播领域的文献做出了贡献。此外,本研究还提供了一个分析框架,用于理解机构性宗教出版物如何根据不断变化的社会现实调整其教育话语。未来研究可将《迪亚内特家庭杂志》与其他宗教或家庭类出版物进行比较,或考察父母如何理解并落实该杂志中提出的教育建议。

 

关键词:宗教教育,《迪亚内特家庭杂志》,宗教育儿模式,儿童宗教发展,内容分析。

Структурированное резюме

Семья представляет собой основную среду, в которой начинают формироваться религиозная идентичность, нравственные ценности и мировоззрение детей. Религиозное развитие формируется не только посредством формального религиозного образования, но и через семейные отношения, отношение родителей, повседневное взаимодействие, а также наблюдение за поведением родителей. Таким образом, родители занимают центральное место в религиозной социализации детей, передавая им религиозные убеждения, ценности и обряды как посредством явного обучения, так и через неявный пример собственного поведения.

Быстрые социальные изменения, цифровизация и растущее влияние средств массовой информации значительно преобразовали современную семейную жизнь и среду развития детей. Эти процессы усилили потребность в надежных источниках религиозного руководства, ориентированного на семью. В этом контексте периодические издания, выпускаемые Управлением по делам религии, представляют собой важную составляющую неформального религиозного образования в Турции. Среди этих изданий журнал «Diyanet Family Magazine» занимает особое место, уделяя особое внимание семейной жизни, воспитанию детей, детскому развитию, общению и религиозному образованию.

Хотя в предыдущих исследованиях журнал рассматривался с различных точек зрения, мало внимания уделялось тому, как в нём конструируются родительские обязанности в отношении религиозного развития детей. Настоящее исследование направлено на устранение этого пробела путем анализа модели религиозного воспитания, которой уделяется особое внимание в журнале «Diyanet Family Magazine».

Основная цель данного исследования — проанализировать, как журнал «Diyanet Family Magazine» концептуализировал родительские роли в религиозном развитии детей в период с 2019 по 2022 год. В частности, в исследовании рассматривается, как журнал освещает воспитательную функцию семьи, отношение родителей, внутрисемейное общение, демонстрацию ролевых моделей, обучение богослужению, воспитание в духе уважения частной жизни, цифровое воспитание и другие факторы, способствующие религиозному развитию детей.

Цель исследования заключается не просто в выявлении повторяющихся тем, а в раскрытии педагогического дискурса, лежащего в основе понимания журналом религиозного воспитания, а также в объяснении того, как традиционные исламские источники интегрируются с современными подходами в области развития ребенка и педагогической психологии.

В данном исследовании используется качественный исследовательский дизайн, основанный на индуктивном контент-анализе. Набор данных состоит из всех 48 выпусков журнала «Diyanet Family Magazine», опубликованных в период с 2019 по 2022 год, что представляет собой первый полный период после преобразования журнала в независимое ежемесячное издание.

Анализ охватывает статьи, интервью, консультативные материалы, редакционные статьи и другие рубрики, непосредственно связанные с религиозным развитием детей и воспитанием. Всего было систематически изучено и прокодировано 360 текстов. В ходе индуктивного процесса кодирования схожие концепции были сгруппированы по категориям и более широким темам, что позволило выявить доминирующие модели, лежащие в основе дискурса журнала о религиозном воспитании детей.

Результаты показывают, что журнал «Diyanet Family Magazine» представляет семью как основополагающий институт, ответственный за религиозное и нравственное развитие детей. Семья последовательно изображается как первая образовательная среда ребенка, в которой религиозная идентичность, нравственный характер и социальные ценности постепенно усваиваются через повседневный опыт.

Исследование также показывает, что журнал пропагандирует демократический и ориентированный на ребенка подход к воспитанию, в котором особое внимание уделяется любви, состраданию, доверию, эффективному общению и взаимному уважению. Журнал выступает за поддерживающее родительское руководство, учитывающее особенности развития детей и их индивидуальные различия.

Среди всех выявленных тем в качестве наиболее часто подчеркиваемого элемента выделяется ролевая модель поведения родителей. Родители изображаются как главные образцы, у которых дети усваивают религиозные убеждения, нравственные ценности, межличностное поведение и модели повседневной жизни. Соответственно, подлинная религиозная практика и соответствие между верованиями и поведением рассматриваются как неотъемлемые компоненты эффективного религиозного воспитания.

Результаты исследования также показывают, что журнал выходит за рамки доктринального обучения в религиозном воспитании. Обучение богослужению, воспитание в духе уважения к личной жизни, эмоциональное развитие, семейное консультирование, дисциплина, детские вопросы о религии и общение, соответствующее возрасту, представлены как неотъемлемые аспекты религиозного воспитания.

Еще один заслуживающий внимания вывод касается цифрового воспитания. Журнал рассматривает цифровые медиа как возможность для обучения, так и как потенциальный источник моральных и религиозных вызовов. Поэтому родителям рекомендуется сознательно направлять цифровой опыт своих детей, поддерживая при этом тесную семейную коммуникацию и служа положительными образцами для подражания в цифровой среде.

Во всех проанализированных номерах основными религиозными источниками являются аяты Корана и хадисы пророка Мухаммеда. Однако эти источники, как правило, интерпретируются в совокупности с современными данными из области психологии развития, педагогики и коммуникационных исследований.

Дискурс журнала демонстрирует примечательный баланс между традиционными исламскими учениями и современными педагогическими подходами. Вместо того чтобы представлять эти точки зрения как конкурирующие парадигмы, он объединяет их в целостную концепцию, направленную на решение проблем, с которыми сталкиваются современные семьи.

Раскрывая, как крупный религиозный журнал концептуализирует религиозное развитие детей, данное исследование вносит вклад в литературу по семейному религиозному образованию, неформальному религиозному образованию и религиозной коммуникации. Оно также предоставляет аналитическую основу для понимания того, как институциональные религиозные издания адаптируют педагогический дискурс к меняющимся социальным реалиям. В будущих исследованиях можно сравнить «Diyanet Family Magazine» с другими религиозными или ориентированными на семью изданиями либо изучить, как родители воспринимают и реализуют представленные в журнале рекомендации по воспитанию.

 

Ключевые слова: религиозное образование, «Diyanet Family Magazine», модель религиозного воспитания, религиозное развитие детей, контент-анализ.

संरचित सारांश

परिवार वह प्राथमिक वातावरण है जिसमें बच्चों की धार्मिक पहचान, नैतिक मूल्य और विश्वदृष्टिकोण विकसित होने लगते हैं। धार्मिक विकास केवल औपचारिक धार्मिक शिक्षा के माध्यम से ही नहीं, बल्कि पारिवारिक संबंधों, माता-पिता के दृष्टिकोण, दैनिक बातचीत और माता-पिता के व्यवहार के अवलोकन के माध्यम से भी आकार लेता है। इसलिए माता-पिता, स्पष्ट निर्देश और निहित आदर्श दोनों के माध्यम से धार्मिक विश्वासों, मूल्यों और प्रथाओं को संप्रेषित करके बच्चों के धार्मिक सामाजिकीकरण में एक केंद्रीय स्थान रखते हैं।

तेजी से सामाजिक परिवर्तन, डिजिटलीकरण, और मीडिया के बढ़ते प्रभाव ने समकालीन पारिवारिक जीवन और बच्चों के विकासात्मक वातावरण को महत्वपूर्ण रूप से बदल दिया है। इन विकासों ने पारिवारिक-उन्मुख धार्मिक मार्गदर्शन के विश्वसनीय स्रोतों की आवश्यकता को बढ़ा दिया है। इस संदर्भ में, धार्मिक मामलों के अध्यक्षता द्वारा प्रकाशित पत्रिकाएं तुर्की में अनौपचारिक धार्मिक शिक्षा का एक महत्वपूर्ण घटक हैं।

इन प्रकाशनों में, दियनेत फैमिली मैगज़ीन विशेष रूप से पारिवारिक जीवन, पालन-पोषण, बच्चों के विकास, संचार और धार्मिक शिक्षा पर ध्यान केंद्रित करके एक विशिष्ट स्थान रखता है।

हालांकि पिछले अध्ययनों ने पत्रिका की विभिन्न दृष्टिकोणों से जांच की है, लेकिन इस बात पर बहुत कम ध्यान दिया गया है कि यह बच्चों के धार्मिक विकास के संबंध में माता-पिता की जिम्मेदारियों का निर्माण कैसे करती है। यह अध्ययन दियनेत फैमिली मैगज़ीन में जोर दिए गए धार्मिक पालन-पोषण के मॉडल की जांच करके इस कमी को दूर करने का प्रयास करता है।

इस अध्ययन का प्राथमिक उद्देश्य यह जांचना है कि दियनेत फैमिली मैगज़ीन ने 2019 और 2022 के बीच बच्चों के धार्मिक विकास में माता-पिता की भूमिकाओं को कैसे अवधारित किया। अधिक विशेष रूप से, यह अध्ययन जांचता है कि पत्रिका परिवार के शैक्षिक कार्य, माता-पिता के रवैये, पारिवारिक संचार, रोल मॉडलिंग, पूजा शिक्षा, गोपनीयता शिक्षा, डिजिटल पालन-पोषण और अन्य सहायक कारकों को कैसे संबोधित करती है जो बच्चों के धार्मिक विकास में योगदान करते हैं।

केवल बार-बार आने वाले विषयों की पहचान करने के बजाय, इस अध्ययन का उद्देश्य धार्मिक पालन-पोषण के बारे में पत्रिका की समझ के अंतर्निहित शैक्षिक विमर्श को प्रकट करना और यह समझाना है कि पारंपरिक इस्लामी संदर्भों को बाल विकास और शिक्षा मनोविज्ञान के समकालीन दृष्टिकोणों के साथ कैसे एकीकृत किया गया है।

यह अध्ययन अनुमानी सामग्री विश्लेषण पर आधारित एक गुणात्मक अनुसंधान डिजाइन का उपयोग करता है। डेटासेट में 2019 और 2022 के बीच प्रकाशित दियानेत फैमिली मैगज़ीन के सभी 48 अंक शामिल हैं, जो पत्रिका के एक स्वतंत्र मासिक प्रकाशन में बदलने के बाद की पहली पूरी अवधि का प्रतिनिधित्व करते हैं।

इस विश्लेषण में बच्चों के धार्मिक विकास और पालन-पोषण से सीधे संबंधित लेख, साक्षात्कार, सलाहकार पाठ, संपादकीय और अन्य अनुभाग शामिल हैं। कुल 360 पाठों की व्यवस्थित रूप से जांच की गई और उन्हें कोडित किया गया। एक अनुमिति कोडिंग प्रक्रिया के माध्यम से, समान अवधारणाओं को श्रेणियों और व्यापक विषयों के अंतर्गत समूहित किया गया, जिससे धार्मिक पालन-पोषण पर पत्रिका के विमर्श के अंतर्निहित प्रमुख पैटर्न की पहचान करना संभव हुआ।

निष्कर्ष दर्शाते हैं कि दियानेत फैमिली मैगज़ीन परिवार को बच्चों के धार्मिक और नैतिक विकास के लिए जिम्मेदार एक मौलिक संस्था के रूप में प्रस्तुत करती है। परिवार को लगातार बच्चे के पहले शैक्षिक वातावरण के रूप में चित्रित किया गया है, जिसमें धार्मिक पहचान, नैतिक चरित्र और सामाजिक मूल्यों को दैनिक अनुभवों के माध्यम से धीरे-धीरे आत्मसात किया जाता है।अध्ययन यह भी प्रकट करता है कि पत्रिका एक लोकतांत्रिक और बाल-केंद्रित पालन-पोषण के दृष्टिकोण को बढ़ावा देती है जो प्रेम, करुणा, विश्वास, प्रभावी संचार और पारस्परिक सम्मान पर जोर देती है। पत्रिका सहायक अभिभावकीय मार्गदर्शन की वकालत करती है जो बच्चों की विकासात्मक विशेषताओं और व्यक्तिगत मतभेदों पर विचार करती है।

पहचाने गए सभी विषयों में, अभिभावकों द्वारा रोल मॉडलिंग सबसे अधिक जोर दिए जाने वाले तत्व के रूप में उभरती है। माता-पिता को प्राथमिक उदाहरणों के रूप में चित्रित किया गया है जिनसे बच्चे धार्मिक विश्वास, नैतिक मूल्य, पारस्परिक व्यवहार और दैनिक जीवन के पैटर्न सीखते हैं। तदनुसार, प्रामाणिक धार्मिक अभ्यास और विश्वास और व्यवहार के बीच सुसंगतता को प्रभावी धार्मिक शिक्षा के अपरिहार्य घटकों के रूप में माना जाता है।

निष्कर्ष आगे यह दर्शाते हैं कि पत्रिका धार्मिक शिक्षा को सैद्धांतिक निर्देश से आगे बढ़ाती है। पूजा शिक्षा, गोपनीयता शिक्षा, भावनात्मक विकास, पारिवारिक परामर्श, अनुशासन, धर्म के बारे में बच्चों के प्रश्न और आयु-उपयुक्त संचार को धार्मिक पालन-पोषण के अभिन्न आयामों के रूप में प्रस्तुत किया गया है।एक और उल्लेखनीय निष्कर्ष डिजिटल पालन-पोषण से संबंधित है। पत्रिका डिजिटल मीडिया को एक शैक्षिक अवसर और नैतिक तथा धार्मिक चुनौतियों के एक संभावित स्रोत, दोनों के रूप में देखती है। इसलिए माता-पिता को प्रोत्साहित किया जाता है कि वे मजबूत पारिवारिक संचार बनाए रखते हुए और सकारात्मक डिजिटल रोल मॉडल के रूप में कार्य करते हुए, अपने बच्चों के डिजिटल अनुभवों का सचेत रूप से मार्गदर्शन करें।

विश्लेषित सभी अंकों में, कुरान की आयतें और पैगंबर मुहम्मद की हदीसें प्रमुख धार्मिक संदर्भों का गठन करती हैं। हालाँकि, इन स्रोतों की व्याख्या आम तौर पर विकासात्मक मनोविज्ञान, शैक्षिक विज्ञान और संचार अध्ययन के समकालीन निष्कर्षों के साथ की जाती है।

पत्रिका का विमर्श पारंपरिक इस्लामी शिक्षाओं और समकालीन शैक्षिक दृष्टिकोणों के बीच एक उल्लेखनीय संतुलन प्रदर्शित करता है। इन दृष्टिकोणों को प्रतिस्पर्धी प्रतिमानों के रूप में प्रस्तुत करने के बजाय, यह उन्हें एक सुसंगत ढांचे के भीतर जोड़ता है जो समकालीन परिवारों द्वारा सामना की जाने वाली चुनौतियों का समाधान करता है।

यह प्रकट करके कि एक प्रमुख धार्मिक पत्रिका बच्चों के धार्मिक विकास की अवधारणा कैसे बनाती है, यह अध्ययन पारिवारिक-आधारित धार्मिक शिक्षा, अनौपचारिक धार्मिक शिक्षा और धार्मिक संचार पर साहित्य में योगदान देता है।

यह यह समझने के लिए एक विश्लेषणात्मक ढांचा भी प्रदान करता है कि संस्थागत धार्मिक प्रकाशन बदलती सामाजिक वास्तविकताओं के अनुसार शैक्षिक विमर्श को कैसे अनुकूलित करते हैं। भविष्य के अध्ययन दियानेत फैमिली मैगज़ीन की तुलना अन्य धार्मिक या परिवार-उन्मुख प्रकाशनों से कर सकते हैं या यह जांच सकते हैं कि माता-पिता पत्रिका में प्रस्तुत शैक्षिक सिफारिशों को कैसे समझते हैं और लागू करते हैं।

 

कीवर्ड: धार्मिक शिक्षा, दियानेत फैमिली मैगज़ीन, धार्मिक पालन-पोषण मॉडल, बच्चों का धार्मिक विकास, सामग्री विश्लेषण।

Article Statistics

Number of reads 58
Number of downloads 8

Share

Turkish Studies-Comparative Religious Studies
E-Mail Subscription

By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.