Sâbiîlerin mahiyeti konusunda ortaya konulan yorumlar, en fazla ihtilaf edilen konular arasında yer almaktadır. Zira Kur’an-ı Kerim, onlar hakkında ayrıntılı bir açıklama yapmamış; bilakis onları Yahudilik, Hristiyanlık ve İslam gibi semavî dinlerin mensuplarıyla birlikte anmıştır. Bu nedenle müfessirler ve fakihler, Sâbiîleri tanımlama hususunda içtihatta bulunmuşlardır. Onların dayanağı ise genellikle kendileriyle komşuluk ettikleri, karşılaştıkları ya da duydukları kimselerden—özellikle Ehl-i Kitap’tan—nakledilen rivayetler ile bazı âlimlerin bu toplulukları bizzat gözlemlemeleridir. Fıkhî yönüyle öne çıkan müfessirlerin ve fakihlerin, Sâbiîlerden bahseden ayetler üzerinde daha fazla durdukları görülmektedir. Bunun sebebi, onların mahiyetinin bilinmesinin birtakım fıkhî hükümlerin belirlenmesinde etkili olmasıdır. Nitekim şu sorular önem arz etmektedir: Sâbiîler Ehl-i Kitap mıdır, yoksa kâfirler kapsamında mı değerlendirilmelidir? Günümüzde Sâbiîler kendi kutsal kitapları üzerinden kendilerini nasıl tanımlamaktadırlar? Bu çalışma, müfessirler ve fakihlerin görüşleri ile Sâbiîlerin kutsal kitabında yer alan bilgiler arasında karşılaştırma yaparak söz konusu önemli meseleyi ele almaktadır. Araştırma şu eksenler etrafında şekillenmiştir:
Sâbiîlerin tanımı ve tarihsel süreçteki yayılım alanları,
Onların zikredildiği Kur’ânî bağlam ile müfessir ve fakihlerin görüşleri,
Sâbiîlerin kendi kutsal kitapları (Ginza Rabba) çerçevesinde incelenmesi,
Araştırma şu önemli sonuçlara ulaşmıştır:
Sâbiîlik dini başlangıçta tevhid inancını savunmuş olup oldukça eski bir dine dayanmakta ve Hz. İbrahim’den önceki döneme kadar uzanmaktadır; nitekim bu dönemde yıldızlara tapınma pratiği mevcuttu.
Müfessirler arasındaki ihtilaf, Sâbiîliğin farklı mezhep ve gruplara ayrılmış olmasından kaynaklanmaktadır.
“Ginza Rabba” adlı kutsal kitap, Allah’ın birliğine iman etmeyi ve O’na ibadet etmeyi teşvik etmekte; yıldızlara, şeytana, tanrılara ve nefsin arzularına tapınmayı yasaklamaktadır. Bununla birlikte, bu tevhid anlayışı tam anlamıyla saf değildir.
Bu veriler ışığında, araştırma Sâbiî-Mendâîlerin Ehl-i Kitap kapsamında değerlendirilmesi gerektiği ve kâfirler sınıfına dâhil edilmemesi gerektiği sonucuna ulaşmıştır. Bu çalışma, betimleyici, analitik ve karşılaştırmalı yöntem esas alınarak hazırlanmıştır.
The interpretations concerning the reality of the Sabians are among the topics where significant differences of opinion exist. The Qur’an does not elaborate on their nature, but mentions them within the context of followers of divine laws: Judaism, Christianity, and Islam. Therefore, exegetes and jurists have endeavored to define them, relying on the accounts they received from those who lived among them, met them, or heard about them from the People of the Book in general, as well as direct observation of some of these communities. It seems that the attention given by exegetes, particularly those concerned with jurisprudential aspects, was greater than others, due to the legal implications of understanding their reality. Questions such as whether they belong to the People of the Book or are considered disbelievers to whom the rulings applicable to non-believers apply were central. Furthermore, what do the Sabians themselves state about their identity today through their sacred book? This study addresses this significant topic by comparing what general exegetes and jurists have written with what appears in the Sabians’ sacred text. The study is organized around the following themes:
Introducing the Sabians and their historical and contemporary areas of distribution.
The Qur’anic context in which they are mentioned, along with the views of exegetes and jurists.
The Sabians as represented in their sacred book, Kinza Rba.
The study reached several conclusions, the most important of which are:
The Sabian religion initially called for monotheism and is ancient, dating back to the pre-Abrahamic era, during which they worshipped celestial bodies.
The differences among exegetes regarding the true nature of the Sabian religion stem from the multiplicity of its sects and the disagreements among them.
The Kinza Rba advocates the worship of God alone and forbids the worship of planets, Satan, deities, and base desires, although it does not promote pure monotheism.
Based on the foregoing, the study leans toward considering the Mandaean Sabians as People of the Book, not associating them with disbelievers. The study adopted a descriptive, analytical, and comparative approach.
Exegesis, Sabians, Mandaeans, Kinza Rba, celestial bodies.
Structured Abstract:
Sabians were mentioned three times in the Holy Quran; twice in the context of followers of revealed religions: Judaism, Christianity, and Islam, and once alongside with Zoroastrians and Pagans; but mentioned without any explanation or details of their beliefs. Therefore, Muslim exegetes and jurists attempted to define them, relying on accounts they heard from those who lived near them, met them, or heard about them—particularly from Jews and Christians. So, how were the Sabians defined in light of the Holy Quran and various Islamic sources? What conclusions did Muslim scholars reached regarding their beliefs? And how do the Sabians present themselves today, as written in their holy book “Ginza Rabba”? The objective approach today in judging Sabians is to study their holy book. Therefore, we can skip many studies that have not reached reliable conclusion; some classify them as Jews, while others label them as infidels. This study clarifies the issue and assesses their belief objectively. This study adapted the descriptive and comparative methods. It traced the roots of this sect and the places where they were found, then scrutinized some crucial texts in their holy book, and compared them with Qur’anic data. It would be obvious to the reader how close they are to Muslims in some issues and how far they are from them in others. Therefore, this study is of essential importance to every researcher seeks their truth objectively.
The study revealed that the Sabians, or Mandaeans—their most common name—are a distinct group of people with their own independent religious and ethnic identity among many religions, sects, and ethnicities prevalent in the Levant, Iraq, and surrounding regions. Their presence dates back to pre-Islamic times in the land of Canaan (Palestine). In 2000, they translated their holy book, the Ginza Rabba, into Arabic from Mandaic—a branch of Aramaic—and claimed it to be a revelation from God to some of their prophets, such as Adam, Seth (son of Adam), and John the Baptist. They hold John the Baptist in particular high esteem, as he is their prophet who renewed the teachings of their religion. Giza Rabba is divided into two sections: right and left. The right section contains nineteen chapters, the first beginning with "Monotheism and the Commandments" and the nineteenth ending with "The Flood." There are also three chapters on the left.
A researcher will find something different from previous perception in his mind if doesn’t rely on external sources and read directly from their holy book. He will gain a deeper understanding of them by considering the changes that occurred to every religion’s followers, sect, and movement. Christianity is perhaps the most prominent example of the changes that have taken place in their beliefs and ideas, unlike the Holy Quran, which Almighty Allah has guaranteed to preserve, making it infallible to alteration and manipulation. Perhaps the commentators and historians were correct; they wrote what they heard or read about the Sabians, without referring to their original sources. It is not surprising that Saians would modify and change their beliefs and customs, especially since they lived in an environment rich with diverse beliefs, philosophies, and doctrines: Islam, Christianity, Judaism, Zoroastrianism, and other faiths. If we wish to understand them through their holy book (Ginza Rabba), we can summarize the findings in several points:
- Mandaean Sabians today do not worship or venerate the planets, contrary to what has been commonly believed about them and frequently mention in our Islamic heritage, particularly in books of exegesis, jurisprudence, and history.
- Mandaean holy book calls for the worship of the One and Only God and forbids worshiping of Satan, planets, and worshiping of self- desires.
- Monotheism in Ginza Rabba is not as pure as it is in Islam; rather, it is shrouded in ambiguity and confusion.
- Mandaean Sabians believe in beings (Spiritual Powers) which are not found in other religions, called "the Athariyyin," who are said to have almost absolute power over the universe, except some indications that Athariyyin act by a divine mandate.
- In their view, man is accountable and responsible for his deeds, and this entails reward and punishment in the afterlife.
We know that the beliefs of Jews and Christians are no less far shifted from pure monotheism than those of Mandaean, like considering Ezra and Jesus to be sons of God, attributing to Allah attributes of imperfection, such as He is tight-fisted and poor, and not accepting Muhammad as a prophet and messenger from Almighty Allah. With all of those doctrinal transgressions the Holy Quran granted them the title "People of the Book" to give them a different status than non-Muslims, since the People of the Book are protected under Islamic law (dhimmi) and it is not permissible to harm them unless they are at war with Muslims, and the Islamic state is obligated to protect their lives, blood, and honor, and it is permissible to eat their food and marry their women, then I ask: Why shouldn't the Mandaean Sabians have a similar status to the Jews and Chistians? Their holy book resembles contemporary Old and New Testament. The researcher concluded that the Mandaean Sabians today are considered People of the Book, possessing all the rights and obligations of the People of the Book. Labeling them today as star worshippers is unjust and inaccurate. This study is truly an important resource for researchers seeking to understand the reality of Sabians in their contemporary context.
Keywords: Interpretation, Qur'an, Sabians, Mandaeans, Ginza Rabba, Planets.
Yapılandırılmış Özet
Sâbiîlerden Kur’ân-ı Kerîm’de üç defa söz edilmiştir. Bunların ikisinde Yahudilik, Hristiyanlık ve İslâm gibi semavî dinlerin mensuplarıyla birlikte, birinde ise Mecûsîler ve müşriklerle beraber anılmışlardır. Ancak Kur’ân-ı Kerîm’de Sâbiîlerin inançları, ibadetleri ve dinî esasları hakkında ayrıntılı bir açıklama yapılmamıştır. Bu durum, tarih boyunca müfessirlerin ve fakihlerin Sâbiîlerin kimliği ve dinî statüsü hakkında farklı görüşler ileri sürmelerine yol açmıştır. Söz konusu görüşlerin önemli bir kısmı, Sâbiîlerle aynı bölgelerde yaşayan, onlarla karşılaşan veya onlar hakkında bilgi sahibi olan kimselerden aktarılan rivayetlere dayanmaktadır. Bazı âlimler ise onları bizzat gözlemleyerek değerlendirmelerde bulunmuşlardır. Bu nedenle Sâbiîlerin kimliği hakkında ortaya çıkan farklı görüşlerin, onların kendi dinî kaynaklarının yeterince incelenmemesiyle de ilişkili olduğu anlaşılmaktadır. Bu araştırmanın amacı, Sâbiîlerin Kur’ân-ı Kerîm ve çeşitli İslâmî kaynaklarda nasıl tanımlandığını, âlimlerin mevcut bilgiler doğrultusunda onlar hakkında hangi hükme ulaştığını ve günümüzde Sâbiîlerin kendilerini kutsal kitapları Kenzâ Rabbâ üzerinden nasıl tanımladıklarını ortaya koymaktır. Ayrıca araştırmada, onların günümüzdeki inançlarının kendi kutsal metinleri üzerinden incelenmesi, yıldızlara tapma iddiasının değerlendirilmesi ve Ehl-i Kitap kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyecekleri meselesinin ele alınması amaçlanmaktadır.
Araştırmada betimleyici ve karşılaştırmalı yöntem kullanılmıştır. Öncelikle Sâbiîlerin tarihî kökenleri, ortaya çıktıkları coğrafya ve günümüzdeki dinî kimlikleri ele alınmış; ardından kutsal kitapları Kenzâ Rabbâ doğrudan incelenmiştir. Kenzâ Rabbâ’da yer alan Allah, yaratılış, peygamberlik, insan, ahiret, şeytan, yıldızlar ve diğer varlıklarla ilgili inançlar tespit edilmiş ve bunlar Kur’ân-ı Kerîm’deki ilgili ifadelerle karşılaştırılmıştır. Bunun yanında klasik tefsir, fıkıh ve tarih kaynaklarında Sâbiîler hakkında aktarılan bilgiler değerlendirilerek geçmişteki Sâbiî tasavvuru ile günümüzdeki dinî kimlikleri arasındaki farklılıkların sebepleri araştırılmıştır. Çalışmada, herhangi bir dinî topluluğun kimliğini belirlemede yalnızca dış kaynaklarda yer alan bilgilerin yeterli olmayacağı, topluluğun kendi temel kaynaklarının da doğrudan incelenmesi gerektiği kabul edilmiştir. Ayrıca dinlerin ve mezheplerin tarih boyunca içinde bulundukları sosyal, kültürel ve düşünsel çevreden etkilenerek bazı değişimler geçirebildikleri dikkate alınmıştır. Bu nedenle klasik dönem müfessir ve tarihçilerinin Sâbiîler hakkında aktardıkları bilgilerin kendi dönemlerinin şartları içerisinde değerlendirilmesi gerektiği göz önünde bulundurulmuştur.
Araştırma sonucunda Sâbiîlerin veya günümüzde daha yaygın kullanılan adlandırmayla Mandeanların, çevrelerinde bulunan diğer dinî ve etnik topluluklardan farklı, kendine özgü ve bağımsız bir dinî kimliğe sahip oldukları görülmüştür. Tarihî varlıklarının İslâm öncesi dönemlere kadar uzandığı ve kökenlerinin Kenan diyarı, yani Filistin ile ilişkilendirildiği anlaşılmaktadır. Mandeanlar, 2000 yılında kutsal kitapları Kenzâ Rabbâyı Aramî dilinin bir kolu olan Mandeancadan Arapçaya tercüme etmişlerdir. Onlara göre bu eser, başta Âdem, Şit ve Yahyâ olmak üzere bazı peygamberlere Allah tarafından gönderilen vahiylerden oluşmaktadır. Özellikle Yahyâ, dinî öğretilerini yenileyen peygamberleri olarak özel bir konuma sahiptir ve Mandeanlar ona büyük önem vermektedirler. Kenzâ Rabbâ, Sağ ve Sol olmak üzere iki ana bölümden oluşmakta; Sağ bölüm on dokuz, Sol bölüm ise üç kitaptan meydana gelmektedir. Kutsal metnin doğrudan incelenmesi, günümüzde Sâbiî Mandeanların yıldızlara tapmadıklarını ve onları kutsamadıklarını göstermektedir. Bu sonuç, özellikle İslâmî literatürde yaygınlaşan “yıldızlara tapanlar” şeklindeki nitelemenin yeniden değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır. Kenzâ Rabbâ, tek ve eşsiz olan Allah’a ibadet etmeye çağırmakta; şeytana, yıldızlara ve nefsin arzularına kulluk etmeyi yasaklamaktadır. Bununla birlikte Kenzâ Rabbâ’daki tevhid anlayışı, İslâm’daki tevhid anlayışı kadar açık ve saf değildir; bazı yönleriyle kapalılık ve belirsizlik içermektedir. Mandeanlar ayrıca “Üsriyûn” olarak adlandırılan ve evrende tasarrufta bulunan bazı varlıkların mevcudiyetine inanmaktadırlar. Bu varlıkların tasarruflarının neredeyse mutlak bir niteliğe sahip olduğu anlaşılmakla birlikte, bunun Allah tarafından verilen bir yetkiye dayandığına işaret eden ifadeler de bulunmaktadır. Mandean inancında insan sorumlu ve yükümlü bir varlık olup kendi fiillerinden hesaba çekilmekte ve ahirette mükâfat veya ceza ile karşılaşmaktadır.
Yahudilik ve Hristiyanlığın inançlarında saf tevhid anlayışından uzaklaşan unsurlar bulunmasına rağmen Kur’ân-ı Kerîm’in onları Ehl-i Kitap olarak nitelendirmesi, Sâbiîlerin dinî statüsünün değerlendirilmesi açısından önemli bir karşılaştırma imkânı sunmaktadır. Yahudilerin ve Hristiyanların bazı inançlarının tevhid anlayışından uzaklaşmasına, Üzeyir ve Îsâ’nın Allah’ın oğlu olarak kabul edilmesine, Allah’a noksanlık ifade eden bazı sıfatların nispet edilmesine ve Hz. Muhammed’in peygamberliğinin kabul edilmemesine rağmen Ehl-i Kitap sayılmaları dikkate alındığında, kutsal bir kitaba sahip olduklarını kabul eden ve kendilerini vahye dayalı bir dinin mensupları olarak gören Sâbiî Mandeanların da Ehl-i Kitap kapsamında değerlendirilmesi meselesi önem kazanmaktadır. Araştırmada ulaşılan kanaate göre günümüzde Sâbiî Mandeanların Ehl-i Kitap kapsamında değerlendirilmesi daha isabetli görünmektedir. Buna göre onların da Ehl-i Kitap için söz konusu olan hak ve yükümlülükler çerçevesinde değerlendirilmesi mümkündür. Dolayısıyla Sâbiî Mandeanları günümüzde “yıldızlara tapanlar” şeklinde nitelemek, onların kendi kutsal metinlerini, günümüzdeki inançlarını ve dinî kimliklerini yeterince dikkate almayan bir yaklaşım olacaktır. Bu yaklaşım, tarihî kaynaklarda aktarılan bilgiler ile Sâbiîlerin günümüzdeki gerçeklikleri arasındaki farklılığı göz ardı etmektedir. Sonuç olarak çalışma, Sâbiî Mandeanların günümüzdeki dinî kimliğinin ve inançlarının kendi kutsal metinleri temelinde daha doğru anlaşılmasına katkı sağlamakta; Sâbiîlerin Ehl-i Kitap statüsüne ilişkin tartışmaya karşılaştırmalı ve objektif bir bakış açısı sunmaktadır. Bu yönüyle araştırmanın, Sâbiîlerin tarihî ve çağdaş kimliğini, inançlarını ve kutsal metinlerini inceleyen araştırmacılar için önemli bir başvuru kaynağı oluşturacağı düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler: Tefsir, Kur’ân, Sâbiîler, Mandeanlar, Kenzâ Rabbâ, Yıldızlar.
الملخّص المنظَّم
جاء ذكر الصابئة في القرآن الكريم ثلاث مرات؛ مرتين في سياق ذكر أتباع الشرائع السماوية؛ اليهودية والنصرانية والإسلام، ومرة أضيف إليهم المجوس والذين أشركوا، لكنْ من غير بيان وتفصيل في عقيدتهم، لذا اجتهد المفسرون والفقهاء في التعريف بهم، ومستندهم جميعًا تلك الروايات التي سمعوها ممن جاوروهم أو التقوا بهم أو سمعوا عنهم؛ من أهل الكتاب عمومًا، ومعاينة بعضهم لتلك الأقوام. فكيف تم التعريف بالصابئة في ضوء القرآن الكريم، والمصادر الإسلامية المتنوعة، وما الحكم الذي خرج به العلماء عنهم في ضوء ما سبق، ثم ماذا يقول الصابئة اليوم عن أنفسهم من خلال كتابهم "كنزا ربا"؟ إن المنهج الأسلم – اليوم – في الحكم على الصابئة هو القيام بدراسة كتابهم المقدس، ولذلك نستغني عن كثير من الدراسات التي لم تخرج بنتيجة واحدة، فبعضها تلحقهم بأهل الكتاب وأخرى تنعتهم بالكفر، وهذه الدراسة تحرر المسألة، وتعطيهم حقهم كما ينبغي أن يكون. وقد قامت الدراسة على منهجي الوصف والمقارنة، فعادت إلى جذور هذه الطائفة، وأماكن تواجدها، ثم وقفت طويلًا أمام تلك النصوص في كتابهم المقدس، وقارنها بما جاء في القرآن الكريم، ليتضح للقارئ مدى قربهم عن المسلمين في بعض المواضيع ومدى بُعدهم عنهم في بعضها الآخر، لذا كانت الدراسة في غاية الأهمية لكلّ باحث عن حقيقتهم، وبمنتهى الموضوعية.
أظهرت الدراسة أن الصابئة أو المندائيين – وهي التسمية الأكثر شيوعًا لهم - مجموعة بشرية متميزة عن غيرها، لها شخصيتها المستقلة دينيًّا وعرقيًّا بين كثير من الأديان والمذاهب والأعراق المنتشرة في منطقة بلاد الشام والعراق وما جاورهما، ويعود تاريخ وجودهم إلى ما قبل الإسلام، في أرض كنعان - فلسطين -. وفي سنة 2000م قاموا بترجمة كتابهم المقدس "كِنزا ربَّا" إلى اللغة العربية من اللغة المندائية – فرع عن الآرامية – وزعموا أنه عبارة عن وحي من الله إلى بعض أنبيائه، كآدم وشيت بن آدم ويحيى. ويخصصون يحيى - المعمدان - بمزيد من التقدير والاهتمام؛ فهو نبيهم الذي جدد لهم تعاليم دينهم. الكتاب ينقسم إلى قسمين؛ يمين ويسار. يحوي القسم اليمين تسعة عشر كتابًا، يبدأ الكتاب الأول بـ "التوحيد والوصايا"، وينتهي التاسع عشر منه بــ "الطوفان". إلى جانب ثلاثة كتب من اليسار. إن الباحث سوف يجد شيئًا مختلفًا عمّا عُلّق في ذهنه سابقًا عندما يقرأ لهم بشكل مباشر، أي: من كتابهم المقدس، ولا يكتفي بالقراءة عنهم في غير مصادرهم. وسوف يتعرف عليهم أكثر إذا استحضر مسألة التغيير الذي يحدث عند أتباع كل دين ومذهب وتيار، ولعل النصرانية أكبر مثال على التغيير الذي حصل في عقائدهم وأفكارهم، بخلاف القرآن الكريم الذي تكفل الله سبحانه بحفظه، فهو عصي على التغيير والتبديل. وربما كان المفسرون والمؤرخون على حقٍّ، فهم كتبوا ما سمعوه أو قرأوه عن الصابئة، ولم يقرأوا لهم في مصادرهم، ولا غرابة أن يقوم القوم بتعديلات وتغييرات على معتقداتهم وعاداتهم، لا سيما وهم يعيشون في بيئة حيةٍ بالعقائد والأفكار والنظريات؛ الإسلام والنصرانية واليهودية والزرادشتية وبقية المعتقدات. إذا أردنا التعرف عليهم من خلال كتابهم المقدس "كنزا ربا" فإننا نجمل النتائج في عدة نقاطٍ وهي: الصابئة المندائيون اليوم لا يعبدون الكواكب ولا يقدسونها، بخلاف ما أشيع عنهم ولازم ذكر اسمهم في تراثنا الإسلامي، المتمثل بكتب التفسير والفقه والتاريخ. كتاب المندائيين المقدس يدعو إلى عبادة الواحد الأحد، وينهى عن عبادة الشيطان والكواكب وهوى النفس. التوحيد في كنزا ربا ليس خالصًا كما عند المسلمين، بل يشوبه الغموض واللبس.الصابئة المندائيون يؤمنون بمخلوقات ليست موجودة عند غيرهم، والمسمون باسم "الأُثريين" فهم الذين يتصرفون في الكون تصرفًا يكاد يكون مطلقًا، لولا تلك الإشارات التي تقول بأنه تصرف بتوكيل من الله. الإنسان عندهم مكلف، وهو مسؤول عن نفسه، ويترتب على ذلك في الحياة الأخرى ثواب وعقاب. وإذا علمنا أن عقيدة اليهود والنصارى لا تقل عن عقيدة المندائيين بُعدًا عن التوحيد الخالص، من كون عزير وعيسى ابنين لله، مع إضافة صفات نقص فيه عز وجل، من كون يده مغلولة، وفقير، ومع عدم الإيمان بمحمدٍ نبيًّا ورسولًا من عند الله سبحانه، ومع كل هذا فقد منحهم القرآن الكريم لقب "أهل الكتاب" ليكون لهم حكمٌ مغاير لحكم الكفار، فأهل الكتاب أهل ذمة عند المسلمين، ولا يجوز إلحاق الأذى بهم، ما لم يكونوا محاربين للمسلمين، ويجب على الدولة الإسلامية المحافظة على أرواحهم ودمائهم وأعراضهم، ويجوز الأكل من طعامهم، والزواج من نسائهم، أقول: لمَ لا يكون للصابئة المندائيين حكمٌ مشابهٌ لحكم أهل الكتاب؛ فكتابهم المقدس يشبه التوراة والإنجيل اللذَين يتدارسهما اليهود والنصارى فيما بينهم. إن الذي ترجح عند الباحث أن الصابئة المندائيين – اليوم - يُعدون من أهل الكتاب؛ لهم ما لهم وعليهم وما عليهم من الحقوق والواجبات، وأنَّ نعتهم - اليوم - بعبّاد الكواكب إجحاف بحقهم، ومجانب للصواب. إن الدراسة تُعد – بحقّ – مرجعًا مهمًّا للباحثين عن حقيقة الصابئة في واقعهم المعاصر.
الكلمات المفتاحية: التفسير، القرآن، الصابئون، المندائيون، كِنزا ربَّا، الكواكب
Résumé structuré :
Les Sabéens sont mentionnés à trois reprises dans le Coran : deux fois dans le contexte des adeptes des religions révélées (judaïsme, christianisme et islam), et une fois aux côtés des zoroastriens et des païens ; mais cette mention ne s’accompagne d’aucune explication ni d’aucun détail concernant leurs croyances. C’est pourquoi les exégètes et les juristes musulmans ont tenté de les définir, en s’appuyant sur les récits de ceux qui vivaient à proximité d’eux, qui les avaient rencontrés ou qui avaient entendu parler d’eux — en particulier des juifs et des chrétiens. Comment les Sabéens ont-ils donc été définis à la lumière du Coran et de diverses sources islamiques ? À quelles conclusions les savants musulmans sont-ils parvenus concernant leurs croyances ? Et comment les Sabéens se présentent-ils aujourd’hui, tels qu’ils sont décrits dans leur livre sacré, le « Ginza Rabba » ? L’approche objective actuelle pour évaluer les Sabéens consiste à étudier leur livre sacré. Nous pouvons donc écarter de nombreuses études qui n’ont pas abouti à des conclusions fiables ; certaines les classent parmi les juifs, tandis que d’autres les qualifient d’infidèles. La présente étude clarifie la question et évalue objectivement leurs croyances. Elle a recouru à des méthodes descriptives et comparatives. Elle a retracé les origines de cette secte et les lieux où elle était présente, puis a examiné de près certains textes cruciaux de leur livre sacré, et les a comparés aux données coraniques. Le lecteur constatera clairement à quel point ils sont proches des musulmans sur certaines questions et à quel point ils en sont éloignés sur d’autres. Par conséquent, cette étude revêt une importance capitale pour tout chercheur qui souhaite découvrir objectivement leur vérité.
L’étude a révélé que les Sabiens, ou Mandaïstes — leur nom le plus courant —, constituent un groupe distinct doté d’une identité religieuse et ethnique indépendante parmi les nombreuses religions, sectes et ethnies présentes au Levant, en Irak et dans les régions environnantes. Leur présence remonte à l’époque préislamique en terre de Canaan (Palestine). En 2000, ils ont traduit leur livre sacré, le Ginza Rabba, en arabe à partir du mandéen — une branche de l’araméen — et ont affirmé qu’il s’agissait d’une révélation de Dieu à certains de leurs prophètes, tels qu’Adam, Seth (fils d’Adam) et Jean-Baptiste. Ils tiennent Jean-Baptiste en très haute estime, car il est leur prophète qui a renouvelé les enseignements de leur religion. Le Ginza Rabba est divisé en deux parties : la partie droite et la partie gauche. La partie droite contient dix-neuf chapitres, le premier commençant par « Le monothéisme et les commandements » et le dix-neuvième se terminant par « Le déluge ». La partie gauche comporte également trois chapitres.
Un chercheur découvrira une réalité différente de celle qu’il avait en tête s’il ne s’appuie pas sur des sources externes et lit directement leur livre saint. Il acquerra une compréhension plus profonde de ces croyances en examinant les changements survenus chez les adeptes, les sectes et les mouvements de chaque religion. Le christianisme est peut-être l’exemple le plus marquant des changements qui ont eu lieu dans leurs croyances et leurs idées, contrairement au Saint Coran, dont Allah le Tout-Puissant a garanti la préservation, le rendant à l’abri de toute altération et manipulation. Peut-être les commentateurs et les historiens avaient-ils raison ; ils ont écrit ce qu’ils avaient entendu ou lu au sujet des Sabiens, sans se référer à leurs sources originales. Il n’est pas surprenant que les Sabiens aient modifié et changé leurs croyances et leurs coutumes, d’autant plus qu’ils vivaient dans un environnement riche en croyances, philosophies et doctrines diverses : islam, christianisme, judaïsme, zoroastrisme et autres confessions. Si nous souhaitons les comprendre à travers leur livre saint (Ginza Rabba), nous pouvons résumer ces conclusions en plusieurs points :
- Les Sabiens mandéens d’aujourd’hui n’adorent ni ne vénèrent les planètes, contrairement à ce que l’on a communément cru à leur sujet et à ce qui est fréquemment mentionné dans notre patrimoine islamique, en particulier dans les ouvrages d’exégèse, de jurisprudence et d’histoire.
- Le livre sacré mandéen appelle à l’adoration du Dieu unique et interdit l’adoration de Satan, des planètes et des désirs personnels.
- Le monothéisme dans le Ginza Rabba n’est pas aussi pur que dans l’islam ; il est plutôt empreint d’ambiguïté et de confusion.
- Les Sabiens mandéens croient en des êtres (pouvoirs spirituels) qui n’existent pas dans d’autres religions, appelés « les Athariyyin », dont on dit qu’ils détiennent un pouvoir quasi absolu sur l’univers, à l’exception de certaines indications selon lesquelles les Athariyyin agissent par mandat divin.
- Selon eux, l’homme est responsable de ses actes, ce qui implique une récompense ou un châtiment dans l’au-delà.
Nous savons que les croyances des juifs et des chrétiens s’éloignent tout autant du monothéisme pur que celles des mandéens, notamment en considérant Esdras et Jésus comme des fils de Dieu, en attribuant à Allah des attributs d’imperfection, tels que le fait qu’Il soit avare et pauvre, et en ne reconnaissant pas Mahomet comme prophète et messager d’Allah le Tout-Puissant. Malgré toutes ces transgressions doctrinales, le Saint Coran leur a accordé le titre « Gens du Livre » afin de leur accorder un statut différent de celui des non-musulmans, car les Gens du Livre sont protégés par la loi islamique (dhimmi) et il n’est pas permis de leur faire du mal à moins qu’ils ne soient en guerre contre les musulmans ; l’État islamique est tenu de protéger leur vie, leur sang et leur honneur, et il est permis de manger leur nourriture et d’épouser leurs femmes. Je pose donc la question suivante : Pourquoi les Sabiens mandéens ne bénéficieraient-ils pas d’un statut similaire à celui des juifs et des chrétiens ? Leur livre saint s’apparente à l’Ancien et au Nouveau Testament actuels. Le chercheur a conclu que les Sabiens mandéens sont aujourd’hui considérés comme des Gens du Livre, jouissant de tous les droits et obligations qui leur reviennent en tant que tels. Les qualifier aujourd’hui d’« adorateurs des étoiles » est injuste et inexact. Cette étude constitue véritablement une ressource importante pour les chercheurs qui cherchent à comprendre la réalité des Sabiens dans leur contexte contemporain.
Mots-clés : Interprétation, Coran, Sabiens, Mandéens, Ginza Rabba, Planètes.
Resumen estructurado:
Los sabianos se mencionan tres veces en el Sagrado Corán; dos veces en el contexto de los seguidores de las religiones reveladas —el judaísmo, el cristianismo y el islam— y una vez junto con los zoroastrianos y los paganos; pero se les menciona sin ninguna explicación ni detalles sobre sus creencias. Por lo tanto, los exégetas y juristas musulmanes intentaron definirlos basándose en los relatos que escucharon de quienes vivían cerca de ellos, se habían encontrado con ellos o habían oído hablar de ellos, en particular de judíos y cristianos. Así pues, ¿cómo se definió a los sabianos a la luz del Sagrado Corán y de diversas fuentes islámicas? ¿A qué conclusiones llegaron los eruditos musulmanes respecto a sus creencias? ¿Y cómo se presentan hoy en día los sabianos, tal y como figura en su libro sagrado «Ginza Rabba»? El enfoque objetivo actual a la hora de juzgar a los sabianos consiste en estudiar su libro sagrado. Por lo tanto, podemos omitir muchos estudios que no han llegado a conclusiones fiables; algunos los clasifican como judíos, mientras que otros los tildan de infieles. Este estudio aclara la cuestión y evalúa sus creencias de forma objetiva. Para ello, se han adaptado los métodos descriptivo y comparativo. Se han rastreado las raíces de esta secta y los lugares donde se les ha encontrado; a continuación, se han analizado minuciosamente algunos textos cruciales de su libro sagrado y se han comparado con los datos coránicos. Al lector le resultará evidente lo cercanos que están a los musulmanes en algunas cuestiones y lo alejados que están de ellos en otras. Por lo tanto, este estudio reviste una importancia fundamental para todo investigador que busque su verdad de forma objetiva.
El estudio reveló que los sabianos, o mandeos —su nombre más común—, constituyen un grupo diferenciado de personas con su propia identidad religiosa y étnica independiente entre las numerosas religiones, sectas y etnias presentes en el Levante, Irak y las regiones circundantes. Su presencia se remonta a la época preislámica en la tierra de Canaán (Palestina). En el año 2000, tradujeron su libro sagrado, el Ginza Rabba, del mandáico —una rama del arameo— al árabe, y afirmaron que se trataba de una revelación de Dios a algunos de sus profetas, como Adán, Set (hijo de Adán) y Juan el Bautista. Sienten una especial estima por Juan el Bautista, ya que es el profeta que renovó las enseñanzas de su religión. La Ginza Rabba se divide en dos secciones: derecha e izquierda. La sección derecha contiene diecinueve capítulos; el primero comienza con «El monoteísmo y los mandamientos» y el decimonoveno termina con «El diluvio». También hay tres capítulos en la sección izquierda.
Un investigador descubrirá algo diferente de lo que tenía en mente si no se basa en fuentes externas y lee directamente su libro sagrado. Obtendrá una comprensión más profunda de ellos al considerar los cambios que se produjeron entre los seguidores, las sectas y los movimientos de cada religión. El cristianismo es quizás el ejemplo más destacado de los cambios que han tenido lugar en sus creencias e ideas, a diferencia del Sagrado Corán, cuya preservación ha garantizado Alá Todopoderoso, lo que lo hace infalible frente a la alteración y la manipulación. Quizás los comentaristas e historiadores tuvieran razón; escribieron lo que oyeron o leyeron sobre los sabianos, sin remitirse a sus fuentes originales. No es de extrañar que los sabianos modificaran y cambiaran sus creencias y costumbres, sobre todo teniendo en cuenta que vivían en un entorno rico en creencias, filosofías y doctrinas diversas: el islam, el cristianismo, el judaísmo, el zoroastrismo y otras religiones. Si deseamos comprenderlos a través de su libro sagrado (Ginza Rabba), podemos resumir las conclusiones en varios puntos:
- Los sabianos mandáicos actuales no adoran ni veneran a los planetas, contrariamente a lo que se ha creído comúnmente sobre ellos y se menciona con frecuencia en nuestro patrimonio islámico, particularmente en los libros de exégesis, jurisprudencia e historia.
- El libro sagrado mandáico exhorta a la adoración del Único Dios y prohíbe la adoración de Satanás, de los planetas y de los deseos propios.
- El monoteísmo en el Ginza Rabba no es tan puro como en el islam; más bien, está envuelto en ambigüedad y confusión.
- Los sabianos mandéos creen en seres (poderes espirituales) que no se encuentran en otras religiones, llamados «los Athariyyin», de los que se dice que tienen un poder casi absoluto sobre el universo, salvo por algunos indicios de que los Athariyyin actúan por mandato divino.
- En su opinión, el hombre es responsable de sus actos, lo que conlleva una recompensa o un castigo en la otra vida.
Sabemos que las creencias de judíos y cristianos no se alejan menos del monoteísmo puro que las de los mandéos, como por ejemplo considerar a Esdras y a Jesús hijos de Dios, atribuir a Alá atributos de imperfección —como que es tacaño y pobre— y no aceptar a Mahoma como profeta y mensajero de Alá Todopoderoso. A pesar de todas esas transgresiones doctrinales, el Sagrado Corán les concedió el título «Gente del Libro» para otorgarles un estatus diferente al de los no musulmanes, ya que la Gente del Libro goza de protección bajo la ley islámica (dhimmi) y no está permitido hacerles daño a menos que estén en guerra con los musulmanes; además, el Estado islámico está obligado a proteger sus vidas, su sangre y su honor, y está permitido comer su comida y casarse con sus mujeres; por lo tanto, pregunto: ¿Por qué no deberían los sabianos mandáicos tener un estatus similar al de los judíos y los cristianos? Su libro sagrado se asemeja al Antiguo y al Nuevo Testamento actuales. El investigador concluyó que los sabianos mandéos actuales se consideran Gente del Libro, y poseen todos los derechos y obligaciones de la Gente del Libro. Tacharlos hoy en día de adoradores de las estrellas es injusto e inexacto. Este estudio es sin duda un recurso importante para los investigadores que buscan comprender la realidad de los sabianos en su contexto contemporáneo.
Palabras clave: Interpretación, Corán, sabianos, mandéos, Ginza Rabba, planetas.
结构化摘要:
《古兰经》中曾三次提及萨比安派;其中两次是在论及受启示宗教(犹太教、基督教和伊斯兰教)信徒的语境下,另一次则与琐罗亚斯德教徒和多神教徒并列提及;但均未对其信仰进行任何解释或详细说明。因此,穆斯林经注学家和法学家试图对其进行界定,依据的是他们从与萨比安派邻居、曾与之接触或听说过他们的人那里听到的描述——尤其是来自犹太人和基督徒的描述。那么,根据《古兰经》及各类伊斯兰文献,萨比安教徒是如何被界定的?穆斯林学者对其信仰得出了哪些结论?而根据他们的圣典《金扎·拉巴》(Ginza Rabba)的记载,当今的萨比安教徒又是如何自我呈现的?当今评判萨比安教徒的客观方法是研究他们的圣典。因此,我们可以跳过许多未能得出可靠结论的研究;有些研究将他们归类为犹太人,而另一些则将其视为异教徒。本研究旨在厘清这一问题,并客观评估他们的信仰。研究采用了描述法和比较法,追溯了该教派的起源及其分布地域,随后对他们的圣典中一些关键文本进行了细致的考证,并将其与《古兰经》的内容进行了对比。读者将不难发现,他们在某些问题上与穆斯林多么接近,而在另一些问题上又与穆斯林相距多远。因此,对于每一位力求客观探寻真相的研究者而言,本研究都具有至关重要的意义。
研究揭示,萨比安教徒(或称曼达教徒——这是他们最常见的称谓)是黎凡特、伊拉克及周边地区众多宗教、教派和民族中一个独特的群体,拥有独立的宗教和民族身份。他们的存在可追溯至伊斯兰教之前的迦南(巴勒斯坦)时期。2000年,他们将自己的圣典《吉恩扎·拉巴》(Ginza Rabba)从曼达语(亚兰语的一个分支)翻译成阿拉伯语,并宣称这是上帝向亚当、塞特(亚当之子)和施洗约翰等先知所作的启示。他们尤其推崇施洗约翰,因为他是重振该宗教教义的先知。《吉扎·拉巴》分为左右两部分。右部分包含十九章,第一章以“一神论与诫命”开篇,第十九章以“大洪水”结尾。左部分则包含三章。
如果研究者不依赖外部资料,而是直接阅读他们的圣典,就会发现其中所呈现的内容与自己先前的认知有所不同。通过考察每种宗教的信徒、教派和运动所经历的变化,他将对萨比安教有更深入的理解。基督教或许是其信仰和思想发生变化的最显著例证,而《古兰经》则不同,全能的真主已保证将其保存完好,使其免于任何篡改和操纵。或许注释家和历史学者的说法是正确的;他们只是根据所听闻或读到的关于萨比安人的内容进行记载,并未参考原始资料。萨比安人修改和改变自己的信仰与习俗并不令人惊讶,尤其是他们生活在一个充满多样信仰、哲学和教义的环境中:伊斯兰教、基督教、犹太教、琐罗亚斯德教以及其他信仰。如果我们希望通过他们的圣书(《金扎·拉巴》)来了解他们,可以将研究结果总结为以下几点:
- 与人们普遍认为的、伊斯兰传统(特别是经注、教法和历史著作)中经常提到的相反,当今的曼达教萨比安人并不崇拜或敬奉行星。
- 曼达教的圣典呼吁崇拜唯一真主,并禁止崇拜撒旦、行星以及追随私欲。
- 《金扎·拉巴》中的独一神论并不像伊斯兰教那般纯粹;相反,它笼罩在模糊与混乱之中。
- 曼达教萨比安派信奉其他宗教中未曾出现过的存在(灵性力量),称为“阿萨里因”(Athariyyin),据称他们对宇宙拥有近乎绝对的权力,但也有迹象表明,阿萨里因是奉神之命行事的。
- 在他们看来,人须对其行为负责并承担责任,这将导致来世的奖惩。
我们知道,犹太教和基督教的信仰与纯粹的一神教相比,其偏离程度丝毫不亚于曼达教,例如将以斯拉和耶稣视为“神的儿子”,将“吝啬”和“贫穷”等不完美的属性归于真主,以及不承认穆罕默德是全能真主派遣的先知和使者。尽管存在所有这些教义上的越界行为,《古兰经》仍授予他们 “天经之民”的称号,以赋予他们与非穆斯林不同的地位,因为“天经之民”受伊斯兰法律保护(迪米),除非他们与穆斯林处于战争状态,否则不得伤害他们;伊斯兰国家有义务保护他们的生命、血脉和尊严,且允许食用他们的食物并娶他们的女子为妻。因此,我问: 为什么曼达教萨比安人不能享有与犹太人和基督徒相似的地位?他们的圣典与现今的《旧约》和《新约》相似。该研究者得出结论:当今的曼达教萨比安人被视为“天经之民”,享有“天经之民”的一切权利与义务。如今将他们贴上“崇拜星辰者”的标签既不公正也不准确。对于希望在当代语境下理解萨比安人真实状况的研究者而言,这项研究确实是一份重要的资料。
关键词:诠释、《古兰经》、萨比安人、曼达教徒、金扎·拉巴、行星。
Структурированное резюме:
Сабии упоминаются в Священном Коране трижды: дважды в контексте последователей откровенных религий — иудаизма, христианства и ислама — и один раз наряду с зороастрийцами и язычниками; однако упоминания эти не сопровождаются никакими пояснениями или подробностями об их верованиях. Поэтому мусульманские экзегеты и правоведы пытались дать им определение, опираясь на рассказы тех, кто жил по соседству с ними, встречался с ними или слышал о них — в частности, от иудеев и христиан. Итак, как сабии были определены в свете Священного Корана и различных исламских источников? К каким выводам пришли мусульманские ученые относительно их вероучения? И как сабии представляют себя сегодня, согласно их священной книге «Гинза Рабба»? Сегодня объективный подход к оценке сабиев заключается в изучении их священной книги. Поэтому мы можем обойти стороной многие исследования, которые не пришли к достоверным выводам; одни классифицируют их как иудеев, другие же называют их неверными. Данное исследование проясняет этот вопрос и дает объективную оценку их вероучения. В работе использованы описательный и сравнительный методы. В ней прослежены корни этой секты и места её расселения, затем тщательно проанализированы некоторые ключевые тексты их священной книги и сопоставлены с данными Корана. Читателю станет очевидно, насколько близки они к мусульманам в одних вопросах и насколько далеки от них в других. Поэтому данное исследование имеет огромное значение для каждого исследователя, стремящегося объективно установить истину.
Исследование показало, что сабианцы, или мандеи — как их чаще всего называют, — представляют собой самобытную группу людей со своей независимой религиозной и этнической идентичностью среди множества религий, сект и этнических групп, распространенных в Леванте, Ираке и прилегающих регионах. Их присутствие на земле Ханаанской (Палестина) восходит к доисламским временам. В 2000 году они перевели свою священную книгу «Гинза Рабба» на арабский язык с мандайского — одного из диалектов арамейского — и заявили, что она является откровением от Бога, данным некоторым из их пророков, таким как Адам, Сет (сын Адама) и Иоанн Креститель. Они особенно высоко чтят Иоанна Крестителя, поскольку он является их пророком, обновившим учение их религии. «Гинза Рабба» разделена на две части: правую и левую. Правая часть содержит девятнадцать глав: первая начинается со слов «Монотеизм и заповеди», а девятнадцатая заканчивается словами «Потоп». В левой части также имеется три главы.
Исследователь обнаружит нечто, отличающееся от его прежних представлений, если не будет полагаться на посторонние источники, а прочитает их священную книгу напрямую. Он обретет более глубокое понимание, учитывая изменения, произошедшие с последователями, сектами и течениями каждой религии. Христианство, пожалуй, является наиболее ярким примером изменений, произошедших в их верованиях и идеях, в отличие от Священного Корана, который Всемогущий Аллах гарантировал сохранить, сделав его неподверженным изменениям и манипуляциям. Возможно, толкователи и историки были правы: они писали о сабиях то, что слышали или читали, не обращаясь к первоисточникам. Неудивительно, что сабии модифицировали и изменяли свои верования и обычаи, особенно учитывая, что они жили в среде, богатой разнообразными верованиями, философиями и доктринами: исламом, христианством, иудаизмом, зороастризмом и другими вероисповеданиями. Если мы хотим понять их через их священную книгу («Гинза Рабба»), то можем обобщить выводы в нескольких пунктах:
- Современные мандейские сабианцы не поклоняются и не чтят планеты, вопреки тому, что обычно считается о них и часто упоминается в нашем исламском наследии, особенно в книгах по экзегетике, юриспруденции и истории.
- Священная книга мандеев призывает к поклонению Единому и Единственному Богу и запрещает поклонение сатане, планетам, а также поклонение собственным желаниям.
- Монотеизм в «Гинза Рабба» не столь чист, как в исламе; скорее, он окутан неоднозначностью и путаницей.
- Мандейские сабии верят в существ (духовные силы), которых нет в других религиях, называемых «Атариин», которым, как утверждается, принадлежит почти абсолютная власть над вселенной, за исключением некоторых указаний на то, что Атариин действуют по божественному повелению.
- По их мнению, человек несет ответственность за свои поступки, что влечет за собой вознаграждение и наказание в загробной жизни.
Мы знаем, что верования иудеев и христиан не менее сильно отклонились от чистого монотеизма, чем верования мандеев: например, они считают Ездру и Иисуса сыновьями Бога, приписывают Аллаху такие несовершенные качества, как скупость и бедность, и не признают Мухаммада пророком и посланником Всемогущего Аллаха. Несмотря на все эти доктринальные отступления, Священный Коран присвоил им звание «Люди Книги», чтобы присвоить им статус, отличный от статуса немусульман, поскольку Люди Книги находятся под защитой исламского права (дхимми) и причинять им вред не допускается, если только они не находятся в состоянии войны с мусульманами, а исламское государство обязано защищать их жизнь, кровь и честь; при этом разрешается употреблять их пищу и вступать в брак с их женщинами. Итак, я спрашиваю: Почему мандеи-сабианцы не должны иметь статус, аналогичный статусу иудеев и христиан? Их священная книга напоминает современные Ветхий и Новый Заветы. Исследователь пришёл к выводу, что мандейские сабианцы сегодня считаются «людьми Книги», обладающими всеми правами и обязанностями «людей Книги». Называть их сегодня «поклонниками звёзд» несправедливо и неточно. Данное исследование действительно является важным источником для учёных, стремящихся понять реальность сабианцев в их современном контексте.
Ключевые слова: толкование, Коран, сабианцы, мандейцы, Гинза Рабба, планеты.
संरचित सारांश:
सबीयियों का उल्लेख पवित्र कुरान में तीन बार किया गया है; दो बार प्रकट धर्मों: यहूदी धर्म, ईसाई धर्म और इस्लाम के अनुयायियों के संदर्भ में, और एक बार ज़रथुष्टियों और मूर्तिपूजकों के साथ; लेकिन उनके विश्वासों की किसी भी व्याख्या या विवरण के बिना उल्लेख किया गया है। इसलिए, मुस्लिम व्याख्याकारों और न्यायविदों ने उन विवरणों पर भरोसा करते हुए उन्हें परिभाषित करने का प्रयास किया, जो उन्होंने उनके निकट रहने वालों, उनसे मिलने वालों, या उनके बारे में सुनने वालों से सुने थे—विशेष रूप से यहूदियों और ईसाइयों से।
तो, पवित्र कुरान और विभिन्न इस्लामी स्रोतों के आलोक में सबीयों को कैसे परिभाषित किया गया था? मुस्लिम विद्वानों ने उनके विश्वासों के बारे में क्या निष्कर्ष निकाला? और सबीय आज अपनी पवित्र पुस्तक "गिन्ज़ा रब्बा" में लिखे अनुसार खुद को कैसे प्रस्तुत करते हैं? आज सबीयों का मूल्यांकन करने का वस्तुनिष्ठ तरीका उनकी पवित्र पुस्तक का अध्ययन करना है। इसलिए, हम उन कई अध्ययनों को छोड़ सकते हैं जो विश्वसनीय निष्कर्ष पर नहीं पहुँचे हैं; कुछ उन्हें यहूदी के रूप में वर्गीकृत करते हैं, जबकि अन्य उन्हें काफिर (अविश्वासी) का लेबल देते हैं। यह अध्ययन इस मुद्दे को स्पष्ट करता है और उनके विश्वास का वस्तुनिष्ठ मूल्यांकन करता है। इस अध्ययन में वर्णनात्मक और तुलनात्मक विधियों को अपनाया गया है। इसने इस संप्रदाय की जड़ों और उन स्थानों का पता लगाया जहाँ वे पाए गए, फिर उनकी पवित्र पुस्तक के कुछ महत्वपूर्ण ग्रंथों की बारीकी से जाँच की, और उन्हें कुरानिक डेटा के साथ तुलना की। पाठक के लिए यह स्पष्ट हो जाएगा कि वे कुछ मामलों में मुसलमानों के कितने करीब हैं और दूसरों में उनसे कितने दूर हैं।
इसलिए, यह अध्ययन हर उस शोधकर्ता के लिए अत्यंत महत्वपूर्ण है जो उनके सत्य की वस्तुनिष्ठ रूप से खोज करता है।
अध्ययन से पता चला है कि सबीयन, या मंडीयन—जो उनका सबसे आम नाम है—लेवंत, इराक और आसपास के क्षेत्रों में प्रचलित कई धर्मों, संप्रदायों और जातियों के बीच अपनी स्वतंत्र धार्मिक और जातीय पहचान रखने वाले लोगों का एक विशिष्ट समूह है। उनकी उपस्थिति कनान (फिलिस्तीन) की भूमि में इस्लामी काल से पहले की है।
2000 में, उन्होंने अपनी पवित्र पुस्तक, गिन्ज़ा रब्बा, का अरबी में अनुवाद मंडायिक—अरामी की एक शाखा—से किया और दावा किया कि यह उनके कुछ पैगंबरों, जैसे आदम, आदम के पुत्र सेथ, और जॉन द बैपटिस्ट को ईश्वर द्वारा दिया गया एक प्रकाशन है। वे विशेष रूप से जॉन द बैपटिस्ट का बहुत सम्मान करते हैं, क्योंकि वह उनके पैगंबर हैं जिन्होंने उनके धर्म की शिक्षाओं को नया रूप दिया। गिज़ा रब्बा दो भागों में विभाजित है: दायां और बायां। दाहिने भाग में उन्नीस अध्याय हैं, पहला "एक ईश्वरवाद और आज्ञाएँ" से शुरू होता है और उन्नीसवां "महाप्रलय" पर समाप्त होता है। बाईं ओर भी तीन अध्याय हैं।
यदि कोई शोधकर्ता बाहरी स्रोतों पर निर्भर न होकर सीधे उनकी पवित्र पुस्तक से पढ़े, तो उसे अपने मन में पिछली धारणा से कुछ अलग मिलेगा। वह हर धर्म के अनुयायियों, संप्रदायों और आंदोलनों में हुई परिवर्तनों पर विचार करके उनके बारे में गहरी समझ हासिल करेगा। ईसाई धर्म शायद उनके विश्वासों और विचारों में हुए परिवर्तनों का सबसे प्रमुख उदाहरण है, इसके विपरीत पवित्र कुरान है, जिसे सर्वशक्तिमान अल्लाह ने संरक्षित रखने की गारंटी दी है, जिससे यह परिवर्तन और हेरफेर से अचूक है। शायद टीकाकार और इतिहासकार सही थे; उन्होंने सैबियनों के बारे में जो सुना या पढ़ा, उसे लिखा, बिना उनके मूल स्रोतों का संदर्भ लिए। यह आश्चर्य की बात नहीं है कि सयान अपने विश्वासों और रीति-रिवाजों को संशोधित और बदलते, खासकर जब वे विविध विश्वासों, दर्शनों और सिद्धांतों से भरपूर वातावरण में रहते थे: इस्लाम, ईसाई धर्म, यहूदी धर्म, ज़राथुष्ट्र धर्म और अन्य धर्म।
यदि हम उनकी पवित्र पुस्तक (गिन्ज़ा रब्बा) के माध्यम से उन्हें समझना चाहते हैं, तो हम निष्कर्षों का सारांश कई बिंदुओं में प्रस्तुत कर सकते हैं:
- आज के मंडीयन सबीयन ग्रहों की पूजा या आराधना नहीं करते हैं, यह इस बात के विपरीत है जो उनके बारे में आम तौर पर माना जाता है और हमारे इस्लामी विरासत में, विशेष रूप से तफ़सीर, फ़िक़्ह और इतिहास की किताबों में अक्सर उल्लेख किया जाता है।- मंडीय पवित्र पुस्तक एकमात्र ईश्वर की पूजा का आह्वान करती है और शैतान, ग्रहों और अपनी इच्छाओं की पूजा करने से मना करती है।
- गिन्ज़ा रब्बा में एक ईश्वरवाद उतना शुद्ध नहीं है जितना कि इस्लाम में है; बल्कि, यह अस्पष्टता और भ्रम में लिपटा हुआ है।
- मंडीयन सबीयन ऐसे प्राणियों (आध्यात्मिक शक्तियों) में विश्वास करते हैं जो अन्य धर्मों में नहीं पाए जाते, जिन्हें "अथारीयिन" कहा जाता है, जिनके बारे में कहा जाता है कि ब्रह्मांड पर उनका लगभग पूर्ण अधिकार है, सिवाय कुछ संकेतों के कि अथारीयिन एक दैवीय आदेश द्वारा कार्य करते हैं।
- उनके दृष्टिकोण में, मनुष्य अपने कर्मों के लिए उत्तरदायी और जिम्मेदार है, और इसमें परलोक में इनाम और सज़ा शामिल है।
हम जानते हैं कि यहूदियों और ईसाइयों के विश्वास शुद्ध एकत्ववाद से उतने ही दूर हैं जितने कि मंडाईयों के, जैसे एज्रा और यीशु को ईश्वर का पुत्र मानना, अल्लाह को अपूर्णता की विशेषताएँ देना, जैसे कि वह कंजूस और गरीब है, और मुहम्मद को सर्वशक्तिमान अल्लाह का पैगंबर और दूत न मानना। इन सभी सिद्धांतगत उल्लंघनों के बावजूद पवित्र कुरान ने उन्हें उपाधि प्रदान की "किताब वालों" का दर्जा दिया गया है ताकि उन्हें गैर-मुसलमानों से अलग दर्जा दिया जा सके, क्योंकि किताब वालों को इस्लामी कानून (धिममी) के तहत सुरक्षा प्राप्त है और जब तक वे मुसलमानों से युद्ध में नहीं हैं, तब तक उन्हें नुकसान पहुँचाना जायज़ नहीं है, और इस्लामी राज्य उनके जीवन, रक्त और सम्मान की रक्षा के लिए बाध्य है, और उनका भोजन खाना और उनकी महिलाओं से विवाह करना जायज़ है, तो मैं पूछता हूँ: मन्दायई सबीयों को यहूदियों और ईसाइयों के समान दर्जा क्यों नहीं मिलना चाहिए? उनकी पवित्र पुस्तक समकालीन पुराने और नए नियम जैसी है।
शोधकर्ता ने निष्कर्ष निकाला कि आज के मंडीयन सबीयन को 'किताब वालों' माना जाता है, जो 'किताब वालों' के सभी अधिकारों और दायित्वों के अधिकारी हैं। आज उन्हें तारा-पूजक कहना अन्यायपूर्ण और गलत है। यह अध्ययन उन शोधकर्ताओं के लिए वास्तव में एक महत्वपूर्ण संसाधन है जो समकालीन संदर्भ में सबीयन की वास्तविकता को समझना चाहते हैं।
कीवर्ड: व्याख्या, कुरान, सबीयन, मंडीयन, जिन्ज़ा रब्बा, ग्रह।
By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.