Abstract

Vakıflar, İslam toplumlarında bireysel servetin kamusal faydaya dönüştürülmesini sağlayan, sosyal adalet ve sürdürülebilir kalkınmayı destekleyen köklü bir kurumdur. Tarihsel süreçte eğitim, sağlık, dini hizmetler ve sosyal yardımlar gibi alanlarda etkin rol üstlenen vakıflar, şehirlerin fiziksel ve toplumsal dokusunun şekillenmesinde belirleyici olmuştur. Çeşme, medrese, imaret ve cami gibi yapılar vakıf sistemi aracılığıyla toplum yararına sunulmuş, böylece sosyal refahın kurumsal bir zeminde sürekliliği sağlanmıştır. Bu çalışmada, vakıf camilerinin çağdaş sürdürülebilirlik anlayışı çerçevesinde üstlenebileceği rol, Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından geliştirilen Ulusal Yeşil Sertifika Sistemi kapsamındaki Yeşil Bina Sertifikası (YeS-TR) kriterleri doğrultusunda incelenmiştir. Araştırma nitel yöntemle tasarlanmış; literatür taraması, belge incelemesi, yarı yapılandırılmış görüşme formları ve saha çalışması vasıtasıyla elde edilen verilerden yararlanılmıştır. Cami hizmet sorumluları ve vakıf yönetim kurulu üyesi ile gerçekleştirilen görüşmeler doğrultusunda elde edilen veriler, Demo YeS-TR değerlendirme tablolarına işlenerek analiz edilmiştir. Enerji verimliliği, su ve atık yönetimi ile yenilikçi uygulamaları kapsayan altı modül çerçevesinde yapılan değerlendirme sonucunda, Süleyman Bölünmez Eğitim Vakfı Camii’nin YeS-TR sertifikasına başvurmak için gerekli zorunlu kriterleri karşıladığı tespit edilmiştir. Bazı modüllerde yüksek puan potansiyeli bulunmakla birlikte, ölçüm gerektiren kriterler nedeniyle toplam kredi puanı hesaplanamamıştır. Ancak camide kullanılan çevre dostu uygulamalar ve enerji verimli sistemler, caminin sürdürülebilirlik potansiyelini güçlendirmekte ve vakıf camilerinin çevresel duyarlılık eksenindeki yeni işlevine dair özgün bir katkı sunmaktadır.

Abstract

The concept of foundations in Islamic societies is an enduring institution that facilitates the transition of personal wealth into collective benefit, thereby promoting social justice and sustainable development. Historically, foundations have played an active role in areas such as education, health, religious services, and social assistance, thereby playing a decisive role in shaping the physical and social fabric of cities. The foundation system was instrumental in ensuring the continuity of social welfare on an institutional basis, by making structures such as fountains, madrasas, soup kitchens, and mosques available for the benefit of society. The present study examines the potential for foundation mosques to contribute to the framework of contemporary sustainability, in accordance with the Green Building Certificate (YeS-TR) criteria developed by the Ministry of Environment, Urbanization, and Climate Change as part of the National Green Certificate System. The research was designed using qualitative methods, with data obtained through a range of sources including a literature review, document analysis, semi-structured interview forms, and fieldwork. The data obtained from interviews conducted with mosque service managers and members of the foundation's board of directors were analyzed by processing them into Demo YeS-TR evaluation tables. Following a comprehensive evaluation that encompassed six modules pertaining to energy efficiency, water and waste management, and innovative applications, it has been ascertained that the Süleyman Bölünmez Education Foundation Mosque fulfils the requisite criteria to be eligible for the YeS-TR certificate. Despite the evident high-scoring potential exhibited by certain modules, it was not possible to calculate the total credit score. This was due to the fact that the necessary criteria for measurement had not been met. However, the environmentally friendly practices and energy-efficient systems used in the mosque serve to strengthen its sustainability potential and offer a unique contribution to the new role of foundation mosques in terms of environmental awareness.

Structured Abstract:

The purpose of this study is to examine the role of the foundation institution, a deeply rooted structure in Islamic history and civilization, within the framework of contemporary sustainability. Historically, foundations transformed individual wealth into public benefit, institutionalized social justice and solidarity, and shaped the social, cultural, and economic fabric of cities. In the modern era, foundations have been redefined with new responsibilities such as energy efficiency, environmental sensitivity, and sustainable development. Within this context, the Süleyman Bölünmez Education Foundation Mosque is analyzed in relation to the criteria of the National Green Certificate System (YeS‑TR).

The research was designed using qualitative methodology and employed literature review, document analysis, semi‑structured interviews, and fieldwork. Data were collected from mosque service officials and members of the foundation’s board of directors, then processed into Demo YeS‑TR evaluation tables for analysis. The evaluation was conducted across six modules covering energy efficiency, water and waste management, and innovative practices. This interdisciplinary approach aimed to reveal the interaction between classical foundation practices and modern foundation management.

The findings indicate that the Süleyman Bölünmez Education Foundation Mosque meets the mandatory criteria required to apply for YeS‑TR certification. When the six modules are assessed individually, the BDCM module demonstrates high compliance and is expected to yield a strong score. The IEK module contains numerous criteria requiring technical measurement, which suggests a relatively low score. The LCA and WWM modules show limited compliance, resulting in low potential scores. The EUE module, which emphasizes energy efficiency, is the strongest area and expected to provide the highest score. The bonus INO module, focusing on innovative solutions, also shows high potential due to multiple implemented practices. These results confirm that the mosque strengthens its sustainability potential through environmentally friendly applications and energy‑efficient systems, while simultaneously integrating classical foundation heritage with modern financial and environmental management.

The study acknowledges certain limitations, particularly the inability to calculate total credit scores due to measurement‑dependent criteria. This highlights the importance of technical expertise in the certification process. Nevertheless, the existing environmentally conscious practices and energy‑efficient systems do not negatively affect the certification potential; rather, they reinforce the mosque’s role as a model. The research fills a gap in the literature by evaluating foundation mosques in the context of sustainability and contributes to the development of new research areas.

Practical implications of the study emphasize that mosques should be considered not only as places of worship but also as integral components of sustainable urbanism. The Süleyman Bölünmez Education Foundation Mosque serves as a role model for future mosque constructions in terms of energy efficiency. Moreover, the YeS‑TR certification, with its local and national infrastructure, provides a unique contribution to sustainability efforts in Turkey.

The originality of this study lies in its presentation of a rich and multi‑layered case that captures both the historical continuity and contemporary transformation of foundations. It demonstrates that Islamic foundation culture plays a critical role not only in socio‑economic development but also in environmental progress. The findings regarding the impact of energy efficiency investments on foundation finance, the preservation of cultural heritage, and the interaction with sustainability policies provide unique contributions to the academic literature. The study functions as a guide for both theoretical and practical applications, concretizing the role that foundation mosques can assume within the framework of contemporary sustainability.

Yapılandırılmış Özet:

Bu çalışmanın amacı, İslam tarihi ve medeniyetinde köklü bir yapı olan vakıf kurumunun çağdaş sürdürülebilirlik çerçevesindeki rolünü incelemektir. Tarihsel süreçte vakıflar, bireysel serveti toplumsal faydaya dönüştürmüş, sosyal adalet ve dayanışmayı kurumsallaştırmış ve şehirlerin sosyal, kültürel ve ekonomik dokusunun şekillenmesinde önemli bir rol oynamıştır. Modern dönemde ise vakıflar; enerji verimliliği, çevre duyarlılığı ve sürdürülebilir kalkınma gibi yeni sorumluluklarla yeniden tanımlanmıştır. Bu bağlamda çalışmada, Süleyman Bölünmez Eğitim Vakfı Camii, Ulusal Yeşil Sertifika Sistemi (YeS-TR) kriterleri çerçevesinde incelenmiştir.

Araştırma, nitel araştırma yöntemiyle tasarlanmış ve literatür taraması, doküman analizi, yarı yapılandırılmış görüşmeler ve saha çalışmasından yararlanılmıştır. Veriler, cami hizmet görevlileri ve vakıf yönetim kurulu üyelerinden toplanmış ve analiz amacıyla Demo YeS-TR değerlendirme tablolarına aktarılmıştır. Değerlendirme; enerji verimliliği, su ve atık yönetimi ile yenilikçi uygulamaları kapsayan altı modül üzerinden gerçekleştirilmiştir. Bu disiplinlerarası yaklaşım ile klasik vakıf uygulamaları ile modern vakıf yönetimi arasındaki etkileşimin ortaya konulması amaçlanmıştır.

Bulgular, Süleyman Bölünmez Eğitim Vakfı Camii'nin YeS-TR sertifikasına başvurmak için gerekli zorunlu kriterleri karşıladığını göstermektedir. Altı modül ayrı ayrı değerlendirildiğinde, BBT modülünün yüksek düzeyde uyum gösterdiği ve yüksek bir puan sağlamasının beklendiği görülmektedir. IOK modülünde teknik ölçüm gerektiren çok sayıda kriter bulunması, bu modülden elde edilecek puanın görece düşük olabileceğine işaret etmektedir. YMD ve SAY modüllerinde ise uyum düzeyinin sınırlı olması nedeniyle potansiyel puanların düşük olması beklenmektedir. Enerji verimliliğine odaklanan EKV modülü, en güçlü alan olarak öne çıkmakta ve en yüksek puanı sağlaması beklenmektedir. Yenilikçi çözümlere odaklanan bonus niteliğindeki INO modülü de uygulamaya geçirilmiş çok sayıda uygulama nedeniyle yüksek bir potansiyel göstermektedir. Bu sonuçlar, caminin çevre dostu uygulamalar ve enerji verimli sistemler aracılığıyla sürdürülebilirlik potansiyelini güçlendirdiğini; aynı zamanda klasik vakıf mirasını modern finansal ve çevresel yönetim anlayışıyla bütünleştirdiğini ortaya koymaktadır.

Çalışmada, özellikle ölçüme bağlı kriterler nedeniyle toplam kredi puanlarının hesaplanamaması gibi bazı sınırlılıklar bulunmaktadır. Bu durum, sertifikasyon sürecinde teknik uzmanlığın önemini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, mevcut çevre duyarlı uygulamalar ve enerji verimli sistemler sertifikasyon potansiyelini olumsuz etkilememekte; aksine caminin örnek teşkil eden niteliğini güçlendirmektedir. Araştırma, vakıf camilerinin sürdürülebilirlik bağlamında değerlendirilmesine yönelik literatürdeki bir boşluğu doldurmakta ve yeni araştırma alanlarının geliştirilmesine katkı sağlamaktadır.

Çalışmanın pratik sonuçları, camilerin yalnızca ibadet mekânları olarak değil, aynı zamanda sürdürülebilir kentleşmenin ayrılmaz bileşenleri olarak değerlendirilmesi gerektiğine işaret etmektedir. Süleyman Bölünmez Eğitim Vakfı Camii, enerji verimliliği açısından gelecekte inşa edilecek camiler için örnek teşkil etmektedir. Bunun yanı sıra, yerel ve ulusal bir altyapıya sahip olan YeS-TR sertifikasyon sistemi, Türkiye'deki sürdürülebilirlik çalışmalarına özgün bir katkı sunmaktadır.

Çalışmanın özgünlüğü, vakıfların hem tarihsel sürekliliğini hem de çağdaş dönüşümünü ortaya koyan zengin ve çok katmanlı bir örnek sunmasından kaynaklanmaktadır. Çalışma, İslam vakıf kültürünün yalnızca sosyoekonomik kalkınmada değil, aynı zamanda çevresel ilerlemede de kritik bir role sahip olduğunu göstermektedir. Enerji verimliliği yatırımlarının vakıf finansmanı üzerindeki etkisi, kültürel mirasın korunması ve sürdürülebilirlik politikalarıyla olan etkileşime ilişkin bulgular, akademik literatüre özgün katkılar sunmaktadır. Araştırma, vakıf camilerinin çağdaş sürdürülebilirlik çerçevesinde üstlenebileceği rolü somutlaştırarak hem teorik hem de pratik uygulamalar için yol gösterici bir nitelik taşımaktadır.

الملخص المنظم:

تهدف هذه الدراسة إلى دراسة دور مؤسسة الوقف، باعتبارها بنية راسخة الجذور في التاريخ والحضارة الإسلامية، في إطار الاستدامة المعاصرة. تاريخيًا، حوّلت المؤسسات الخيرية الثروة الفردية إلى منفعة عامة، وأرسىت العدالة الاجتماعية والتضامن، وشكّلت النسيج الاجتماعي والثقافي والاقتصادي للمدن. وفي العصر الحديث، أُعيد تعريف المؤسسات الخيرية لتشمل مسؤوليات جديدة مثل كفاءة الطاقة، والوعي البيئي، والتنمية المستدامة. وفي هذا السياق، تم تحليل مسجد مؤسسة سليمان بولونمز التعليمية في ضوء معايير النظام الوطني للشهادة الخضراء (YeS-TR).

صُمم البحث باستخدام منهجية نوعية، واستند إلى مراجعة الأدبيات، وتحليل الوثائق، والمقابلات شبه المنظمة، والعمل الميداني. تم جمع البيانات من مسؤولي خدمات المسجد وأعضاء مجلس إدارة المؤسسة، ثم تمت معالجتها في جداول تقييم Demo YeS‑TR لتحليلها. أُجري التقييم عبر ستة وحدات تغطي كفاءة الطاقة، وإدارة المياه والنفايات، والممارسات المبتكرة. وهدف هذا النهج متعدد التخصصات إلى الكشف عن التفاعل بين الممارسات التقليدية للمؤسسات وإدارة المؤسسات الحديثة.

تشير النتائج إلى أن مسجد مؤسسة سليمان بولونمز التعليمية يستوفي المعايير الإلزامية المطلوبة للتقدم بطلب للحصول على شهادة YeS‑TR. وعند تقييم الوحدات الست بشكل فردي، تُظهر وحدة BDCM مستوى عالٍ من الامتثال ومن المتوقع أن تحقق درجة عالية. أما وحدة IEK فتتضمن العديد من المعايير التي تتطلب قياسات فنية، مما يشير إلى درجة منخفضة نسبيًا. تُظهر وحدتا LCA وWWM امتثالاً محدوداً، مما يؤدي إلى درجات محتملة منخفضة. وتُعد وحدة EUE، التي تركز على كفاءة الطاقة، المجال الأقوى ومن المتوقع أن تحقق أعلى درجة. كما تُظهر وحدة INO الإضافية، التي تركز على الحلول المبتكرة، إمكانات عالية بسبب الممارسات المتعددة التي تم تنفيذها. تؤكد هذه النتائج أن المسجد يعزز إمكاناته في مجال الاستدامة من خلال التطبيقات الصديقة للبيئة والأنظمة الموفرة للطاقة، مع دمج تراث المؤسسة التقليدي في الوقت نفسه مع الإدارة المالية والبيئية الحديثة.

تقر الدراسة بوجود بعض القيود، لا سيما عدم القدرة على حساب مجموع درجات الاعتماد بسبب المعايير التي تعتمد على القياس. وهذا يسلط الضوء على أهمية الخبرة الفنية في عملية الاعتماد. ومع ذلك، فإن الممارسات الحالية المراعية للبيئة والأنظمة الموفرة للطاقة لا تؤثر سلبًا على إمكانية الحصول على الاعتماد؛ بل إنها تعزز دور المسجد كنموذج. تملأ هذه الدراسة فجوة في الأدبيات من خلال تقييم مساجد المؤسسات في سياق الاستدامة، وتساهم في تطوير مجالات بحثية جديدة.

تؤكد الآثار العملية للدراسة على ضرورة النظر إلى المساجد ليس فقط كأماكن للعبادة، بل أيضًا كعناصر لا غنى عنها في التخطيط الحضري المستدام. ويُعد مسجد مؤسسة سليمان بولونميز التعليمية نموذجًا يُحتذى به لبناء المساجد في المستقبل من حيث كفاءة الطاقة. علاوة على ذلك، فإن شهادة YeS-TR، بفضل بنيتها التحتية المحلية والوطنية، تقدم مساهمة فريدة في جهود الاستدامة في تركيا.

تكمن أصالة هذه الدراسة في عرضها لحالة غنية ومتعددة الأبعاد تلتقط كلاً من الاستمرارية التاريخية والتحول المعاصر للمؤسسات الخيرية. وهي تبرهن على أن ثقافة المؤسسات الخيرية الإسلامية تلعب دورًا حاسمًا ليس فقط في التنمية الاجتماعية والاقتصادية، بل أيضًا في التقدم البيئي. وتُعد النتائج المتعلقة بتأثير استثمارات كفاءة الطاقة على تمويل المؤسسات، والحفاظ على التراث الثقافي، والتفاعل مع سياسات الاستدامة، مساهمات فريدة في الأدبيات الأكاديمية. وتُعد الدراسة بمثابة دليل للتطبيقات النظرية والعملية على حد سواء، حيث تُجسّد الدور الذي يمكن أن تضطلع به مساجد المؤسسات في إطار الاستدامة المعاصرة.

Résumé structuré :

L'objectif de cette étude est d'examiner le rôle de l'institution de la fondation, une structure profondément enracinée dans l'histoire et la civilisation islamiques, dans le cadre de la durabilité contemporaine. Historiquement, les fondations ont transformé la richesse individuelle en bien public, institutionnalisé la justice sociale et la solidarité, et façonné le tissu social, culturel et économique des villes. À l’ère moderne, les fondations ont été redéfinies avec de nouvelles responsabilités telles que l’efficacité énergétique, la sensibilité environnementale et le développement durable. Dans ce contexte, la mosquée de la Fondation éducative Süleyman Bölünmez est analysée au regard des critères du Système national de certification verte (YeS-TR).

La recherche a été conçue selon une méthodologie qualitative et a fait appel à une revue de la littérature, à l’analyse documentaire, à des entretiens semi-structurés et à un travail de terrain. Les données ont été recueillies auprès des responsables des services de la mosquée et des membres du conseil d’administration de la fondation, puis traitées dans des tableaux d’évaluation Demo YeS-TR en vue de leur analyse. L’évaluation a porté sur six modules couvrant l’efficacité énergétique, la gestion de l’eau et des déchets, ainsi que les pratiques innovantes. Cette approche interdisciplinaire visait à mettre en évidence l’interaction entre les pratiques classiques des fondations et la gestion moderne de celles-ci.

Les résultats indiquent que la mosquée de la Fondation éducative Süleyman Bölünmez répond aux critères obligatoires requis pour postuler à la certification YeS-TR. Lorsque les six modules sont évalués individuellement, le module BDCM fait preuve d’une conformité élevée et devrait obtenir un score élevé. Le module IEK comporte de nombreux critères nécessitant des mesures techniques, ce qui laisse présager un score relativement faible. Les modules LCA et WWM présentent une conformité limitée, ce qui se traduit par des scores potentiels faibles. Le module EUE, qui met l’accent sur l’efficacité énergétique, constitue le point fort et devrait fournir le score le plus élevé. Le module bonus INO, axé sur les solutions innovantes, présente également un fort potentiel grâce aux multiples pratiques mises en œuvre. Ces résultats confirment que la mosquée renforce son potentiel de durabilité grâce à des applications respectueuses de l’environnement et à des systèmes à haute efficacité énergétique, tout en intégrant le patrimoine classique de la fondation à une gestion financière et environnementale moderne.

L’étude reconnaît certaines limites, notamment l’impossibilité de calculer des scores globaux en raison de critères dépendant des mesures effectuées. Cela souligne l’importance de l’expertise technique dans le processus de certification. Néanmoins, les pratiques respectueuses de l’environnement et les systèmes à haute efficacité énergétique existants n’affectent pas négativement le potentiel de certification ; au contraire, ils renforcent le rôle de la mosquée en tant que modèle. Cette recherche comble une lacune dans la littérature en évaluant les mosquées de fondations dans le contexte de la durabilité et contribue au développement de nouveaux domaines de recherche.

Les implications pratiques de cette étude soulignent que les mosquées doivent être considérées non seulement comme des lieux de culte, mais aussi comme des éléments à part entière d’un urbanisme durable. La mosquée de la Fondation éducative Süleyman Bölünmez sert de modèle pour les futures constructions de mosquées en matière d’efficacité énergétique. De plus, la certification YeS-TR, avec ses infrastructures locales et nationales, apporte une contribution unique aux efforts de développement durable en Turquie.

L’originalité de cette étude réside dans la présentation d’une étude de cas riche et à plusieurs niveaux qui rend compte à la fois de la continuité historique et de la transformation contemporaine des fondations. Elle démontre que la culture des fondations islamiques joue un rôle essentiel non seulement dans le développement socio-économique, mais aussi dans le progrès environnemental. Les conclusions concernant l’impact des investissements en efficacité énergétique sur le financement des fondations, la préservation du patrimoine culturel et l’interaction avec les politiques de développement durable apportent une contribution unique à la littérature universitaire. Cette étude sert de guide tant pour les applications théoriques que pratiques, en concrétisant le rôle que les mosquées gérées par des fondations peuvent assumer dans le cadre du développement durable contemporain.

Resumen estructurado:

El objetivo de este estudio es examinar el papel de la fundación, una institución profundamente arraigada en la historia y la civilización islámicas, en el marco de la sostenibilidad contemporánea. Históricamente, las fundaciones transformaron la riqueza individual en beneficio público, institucionalizaron la justicia social y la solidaridad, y configuraron el tejido social, cultural y económico de las ciudades. En la era moderna, las fundaciones se han redefinido con nuevas responsabilidades, como la eficiencia energética, la sensibilidad medioambiental y el desarrollo sostenible. En este contexto, se analiza la mezquita de la Fundación Educativa Süleyman Bölünmez en relación con los criterios del Sistema Nacional de Certificación Verde (YeS-TR).

La investigación se diseñó utilizando una metodología cualitativa y empleó revisión bibliográfica, análisis documental, entrevistas semiestructuradas y trabajo de campo. Los datos se recopilaron entre el personal de servicio de la mezquita y los miembros del consejo de administración de la fundación, y posteriormente se procesaron en tablas de evaluación Demo YeS‑TR para su análisis. La evaluación se llevó a cabo en seis módulos que abarcaban la eficiencia energética, la gestión del agua y los residuos, y las prácticas innovadoras. Este enfoque interdisciplinar tenía como objetivo revelar la interacción entre las prácticas clásicas de las fundaciones y la gestión moderna de las mismas.

Los resultados indican que la mezquita de la Fundación Educativa Süleyman Bölünmez cumple los criterios obligatorios exigidos para solicitar la certificación YeS‑TR. Al evaluar los seis módulos de forma individual, el módulo BDCM muestra un alto grado de cumplimiento y se espera que obtenga una puntuación elevada. El módulo IEK contiene numerosos criterios que requieren mediciones técnicas, lo que sugiere una puntuación relativamente baja. Los módulos LCA y WWM muestran un cumplimiento limitado, lo que se traduce en puntuaciones potenciales bajas. El módulo EUE, que hace hincapié en la eficiencia energética, es el punto fuerte y se espera que aporte la puntuación más alta. El módulo INO, de bonificación, centrado en soluciones innovadoras, también muestra un alto potencial debido a las múltiples prácticas implementadas. Estos resultados confirman que la mezquita refuerza su potencial de sostenibilidad mediante aplicaciones respetuosas con el medio ambiente y sistemas energéticamente eficientes, al tiempo que integra el patrimonio clásico de la fundación con una gestión financiera y medioambiental moderna.

El estudio reconoce ciertas limitaciones, en particular la imposibilidad de calcular puntuaciones totales de créditos debido a criterios que dependen de la medición. Esto pone de relieve la importancia de la experiencia técnica en el proceso de certificación. No obstante, las prácticas respetuosas con el medio ambiente y los sistemas energéticamente eficientes existentes no afectan negativamente al potencial de certificación; más bien, refuerzan el papel de la mezquita como modelo. La investigación cubre una laguna en la bibliografía al evaluar las mezquitas de fundaciones en el contexto de la sostenibilidad y contribuye al desarrollo de nuevas áreas de investigación.

Las implicaciones prácticas del estudio hacen hincapié en que las mezquitas deben considerarse no solo como lugares de culto, sino también como componentes integrales del urbanismo sostenible. La Mezquita de la Fundación Educativa Süleyman Bölünmez sirve de modelo a seguir para futuras construcciones de mezquitas en términos de eficiencia energética. Además, la certificación YeS-TR, con su infraestructura local y nacional, aporta una contribución única a los esfuerzos de sostenibilidad en Turquía.

La originalidad de este estudio radica en la presentación de un caso rico y multifacético que capta tanto la continuidad histórica como la transformación contemporánea de las fundaciones. Demuestra que la cultura de las fundaciones islámicas desempeña un papel fundamental no solo en el desarrollo socioeconómico, sino también en el progreso medioambiental. Las conclusiones relativas al impacto de las inversiones en eficiencia energética en las finanzas de las fundaciones, la conservación del patrimonio cultural y la interacción con las políticas de sostenibilidad aportan contribuciones únicas a la literatura académica. El estudio sirve de guía tanto para aplicaciones teóricas como prácticas, concretando el papel que pueden asumir las mezquitas de las fundaciones en el marco de la sostenibilidad contemporánea.

结构化摘要：

本研究旨在探讨基金会这一在伊斯兰历史与文明中根深蒂固的机构，在当代可持续发展框架下的作用。从历史上看，基金会将个人财富转化为公共利益，将社会正义与团结制度化，并塑造了城市的社会、文化和经济结构。在现代，基金会的职责被重新定义，承担了能源效率、环境敏感性和可持续发展等新责任。在此背景下，本文以“苏莱曼·博伦梅兹教育基金会清真寺”为例，结合“国家绿色认证体系”（YeS-TR）的标准对其进行了分析。

本研究采用定性研究方法，结合文献综述、文件分析、半结构化访谈及实地调研。数据收集自清真寺服务人员及基金会董事会成员，随后整理为Demo YeS-TR评估表以供分析。评估涵盖六个模块，包括能源效率、水资源与废物管理以及创新实践。这种跨学科方法旨在揭示传统基金会实践与现代基金会管理之间的相互作用。

研究结果表明，苏莱曼·博伦梅兹教育基金会清真寺符合申请YeS‑TR认证的强制性标准。对六个模块分别评估后发现，BDCM模块符合率较高，预计将获得较高分数；而IEK模块包含大量需要技术测量的标准，这表明其得分可能相对较低。LCA（生命周期评估）和WWM（水与废物管理）模块的合规性有限，导致潜在得分较低。侧重能源效率的EUE（能源使用效率）模块是表现最突出的领域，预计将获得最高分。侧重创新解决方案的加分模块INO（创新实践）也因实施了多项实践而展现出较高潜力。这些结果证实，该清真寺通过环保应用和节能系统增强了其可持续性潜力，同时将传统基金会的遗产与现代财务和环境管理相融合。

本研究承认存在某些局限性，特别是由于评估标准依赖于具体测量方法，导致无法计算总得分。这凸显了技术专长在认证过程中的重要性。尽管如此，现有的环保实践和节能系统并未对认证潜力产生负面影响；相反，它们强化了该清真寺作为典范的作用。本研究通过从可持续性角度评估基金会清真寺，填补了文献中的空白，并为新研究领域的开发做出了贡献。

本研究的实践意义强调，清真寺不仅应被视为礼拜场所，更应被视为可持续城市规划的有机组成部分。就能源效率而言，苏莱曼·博伦梅兹教育基金会清真寺为未来的清真寺建设树立了典范。此外，YeS-TR认证凭借其地方和国家级基础设施，为土耳其的可持续发展事业做出了独特贡献。

本研究的独创性在于其呈现了一个丰富且多层次的案例，既体现了基金会的历史延续性，又展现了其当代转型。研究表明，伊斯兰基金会文化不仅在社会经济发展中，而且在环境进步方面都发挥着关键作用。关于能源效率投资对基金会财务、文化遗产保护以及与可持续发展政策互动的影响的研究结果，为学术文献做出了独特贡献。本研究既可作为理论与实践应用的指南，也具体阐明了基金会清真寺在当代可持续发展框架内所能发挥的作用。

Структурированное резюме:

Цель данного исследования — проанализировать роль института фонда, имеющего глубокие корни в истории и цивилизации ислама, в контексте современной концепции устойчивого развития. Исторически фонды преобразовывали частное богатство в общественную пользу, институционализировали социальную справедливость и солидарность, а также формировали социальную, культурную и экономическую структуру городов. В современную эпоху функции фондов были переосмыслены с учетом новых задач, таких как энергоэффективность, забота об окружающей среде и устойчивое развитие. В этом контексте проводится анализ мечети Образовательного фонда имени Сулеймана Бёлюнмеза с учетом критериев Национальной системы экологической сертификации (YeS‑TR).

Исследование было построено с использованием качественной методологии и включало обзор литературы, анализ документов, полуструктурированные интервью и полевые исследования. Данные были собраны у сотрудников мечети и членов совета директоров фонда, а затем обработаны и внесены в оценочные таблицы Demo YeS‑TR для анализа. Оценка проводилась по шести модулям, охватывающим энергоэффективность, управление водными ресурсами и отходами, а также инновационные практики. Этот междисциплинарный подход был направлен на выявление взаимодействия между классическими практиками фондов и современным управлением фондами.

Результаты показывают, что мечеть Образовательного фонда имени Сулеймана Бёлюнмеза соответствует обязательным критериям, необходимым для подачи заявки на сертификацию YeS‑TR. При отдельной оценке шести модулей модуль BDCM демонстрирует высокий уровень соответствия и, как ожидается, обеспечит высокий балл. Модуль IEK содержит множество критериев, требующих технических измерений, что предполагает относительно низкий балл. Модули LCA и WWM демонстрируют ограниченное соответствие, что приводит к низким потенциальным оценкам. Модуль EUE, в котором делается упор на энергоэффективность, является сильнейшей областью и, как ожидается, обеспечит наивысшую оценку. Бонусный модуль INO, ориентированный на инновационные решения, также демонстрирует высокий потенциал благодаря множеству внедренных практик. Эти результаты подтверждают, что мечеть укрепляет свой потенциал в области устойчивого развития за счет применения экологически безопасных решений и энергоэффективных систем, одновременно интегрируя классическое наследие фонда с современным финансовым и экологическим управлением.

В исследовании отмечаются определенные ограничения, в частности невозможность расчета общих баллов из-за критериев, зависящих от методов измерения. Это подчеркивает важность технической экспертизы в процессе сертификации. Тем не менее, существующие экологически сознательные практики и энергоэффективные системы не оказывают негативного влияния на потенциал сертификации; напротив, они укрепляют роль мечети как образца для подражания. Исследование восполняет пробел в литературе, оценивая мечети фондов в контексте устойчивого развития, и вносит вклад в развитие новых направлений исследований.

Практические выводы исследования подчеркивают, что мечети следует рассматривать не только как места отправления культа, но и как неотъемлемые компоненты устойчивого городского развития. Мечеть образовательного фонда Сулеймана Бёлюнмеза служит образцом для подражания при строительстве будущих мечетей с точки зрения энергоэффективности. Кроме того, сертификация YeS-TR с ее местной и национальной инфраструктурой вносит уникальный вклад в усилия по обеспечению устойчивого развития в Турции.

Оригинальность данного исследования заключается в представлении богатого и многослойного примера, отражающего как историческую преемственность, так и современную трансформацию фондов. Оно демонстрирует, что культура исламских фондов играет решающую роль не только в социально-экономическом развитии, но и в прогрессе в области охраны окружающей среды. Выводы, касающиеся влияния инвестиций в энергоэффективность на финансирование фондов, сохранение культурного наследия и взаимодействие с политикой в области устойчивого развития, вносят уникальный вклад в академическую литературу. Исследование служит руководством как для теоретического, так и для практического применения, конкретизируя роль, которую мечети, построенные фондами, могут играть в рамках современной концепции устойчивого развития.

संरचित सारांश:

इस अध्ययन का उद्देश्य समकालीन स्थिरता के ढांचे के भीतर इस्लामी इतिहास और सभ्यता में गहराई से निहित एक संरचना, फाउंडेशन संस्था की भूमिका की जांच करना है।

ऐतिहासिक रूप से, फाउंडेशनों ने व्यक्तिगत संपत्ति को सार्वजनिक लाभ में परिवर्तित किया, सामाजिक न्याय और एकजुटता को संस्थागत बनाया, और शहरों के सामाजिक, सांस्कृतिक और आर्थिक ताने-बाने को आकार दिया। आधुनिक युग में, फाउंडेशनों को ऊर्जा दक्षता, पर्यावरणीय संवेदनशीलता और सतत विकास जैसी नई जिम्मेदारियों के साथ पुनर्परिभाषित किया गया है। इस संदर्भ में, सुलेमान बोलुन्मेज़ एजुकेशन फाउंडेशन मस्जिद का राष्ट्रीय ग्रीन सर्टिफिकेट सिस्टम (YeS-TR) के मानदंडों के संबंध में विश्लेषण किया गया है।

इस शोध को गुणात्मक पद्धति का उपयोग करके डिज़ाइन किया गया था और इसमें साहित्य समीक्षा, दस्तावेज़ विश्लेषण, अर्ध-संरचित साक्षात्कार और क्षेत्र कार्य का उपयोग किया गया। मस्जिद सेवा अधिकारियों और फाउंडेशन के निदेशक मंडल के सदस्यों से डेटा एकत्र किया गया, फिर विश्लेषण के लिए इसे Demo YeS-TR मूल्यांकन तालिकाओं में संसाधित किया गया। मूल्यांकन छह मॉड्यूल में किया गया, जिसमें ऊर्जा दक्षता, जल और अपशिष्ट प्रबंधन, और नवीन प्रथाएँ शामिल हैं। इस अंतःविषय दृष्टिकोण का उद्देश्य शास्त्रीय फाउंडेशन प्रथाओं और आधुनिक फाउंडेशन प्रबंधन के बीच की परस्पर क्रिया को प्रकट करना था।

निष्कर्ष बताते हैं कि सुलेमान बोलुन्मेज़ एजुकेशन फाउंडेशन मस्जिद, YeS-TR प्रमाणन के लिए आवेदन करने हेतु आवश्यक अनिवार्य मानदंडों को पूरा करती है। जब छह मॉड्यूलों का व्यक्तिगत रूप से आकलन किया जाता है, तो BDCM मॉड्यूल उच्च अनुपालन का प्रदर्शन करता है और इससे एक मजबूत स्कोर की उम्मीद है। IEK मॉड्यूल में कई मानदंड हैं जिनके लिए तकनीकी माप की आवश्यकता होती है, जो अपेक्षाकृत कम स्कोर का सुझाव देता है। एलसीए और डब्ल्यूडब्ल्यूएम मॉड्यूल सीमित अनुपालन दिखाते हैं, जिसके परिणामस्वरूप कम संभावित स्कोर प्राप्त होते हैं। ईयूई मॉड्यूल, जो ऊर्जा दक्षता पर जोर देता है, सबसे मजबूत क्षेत्र है और इससे सबसे अधिक स्कोर प्राप्त होने की उम्मीद है। बोनस इनो मॉड्यूल, जो नवीन समाधानों पर केंद्रित है, में भी कई लागू की गई प्रथाओं के कारण उच्च क्षमता दिखाई देती है। ये परिणाम पुष्टि करते हैं कि मस्जिद पर्यावरण के अनुकूल अनुप्रयोगों और ऊर्जा-कुशल प्रणालियों के माध्यम से अपनी स्थिरता क्षमता को मजबूत करती है, साथ ही पारंपरिक नींव की विरासत को आधुनिक वित्तीय और पर्यावरणीय प्रबंधन के साथ एकीकृत करती है।

यह अध्ययन कुछ सीमाओं को स्वीकार करता है, विशेष रूप से मापन-आश्रित मानदंडों के कारण कुल क्रेडिट स्कोर की गणना करने में असमर्थता। यह प्रमाणन प्रक्रिया में तकनीकी विशेषज्ञता के महत्व को रेखांकित करता है। फिर भी, मौजूदा पर्यावरण के प्रति सचेत प्रथाएं और ऊर्जा-कुशल प्रणालियां प्रमाणन की क्षमता को नकारात्मक रूप से प्रभावित नहीं करती हैं; बल्कि, वे एक मॉडल के रूप में मस्जिद की भूमिका को मजबूत करती हैं। यह शोध स्थिरता के संदर्भ में नींव की मस्जिदों का मूल्यांकन करके साहित्य में एक कमी को पूरा करता है और नए शोध क्षेत्रों के विकास में योगदान देता है।

अध्ययन के व्यावहारिक निहितार्थ इस बात पर जोर देते हैं कि मस्जिदों को न केवल पूजा के स्थान के रूप में बल्कि सतत शहरीकरण के अभिन्न अंग के रूप में भी माना जाना चाहिए। सुलेमान बोलुन्मेज़ एजुकेशन फाउंडेशन मस्जिद ऊर्जा दक्षता के मामले में भविष्य में मस्जिदों के निर्माण के लिए एक रोल मॉडल के रूप में काम करती है। इसके अलावा, YeS-TR प्रमाणन, अपने स्थानीय और राष्ट्रीय बुनियादी ढांचे के साथ, तुर्की में स्थिरता के प्रयासों में एक अनूठा योगदान प्रदान करता है।

इस अध्ययन की मौलिकता एक समृद्ध और बहु-स्तरीय मामला प्रस्तुत करने में निहित है जो फाउंडेशनों की ऐतिहासिक निरंतरता और समकालीन परिवर्तन दोनों को दर्शाता है। यह प्रदर्शित करता है कि इस्लामी फाउंडेशन संस्कृति न केवल सामाजिक-आर्थिक विकास में बल्कि पर्यावरणीय प्रगति में भी एक महत्वपूर्ण भूमिका निभाती है।

फाउंडेशन वित्त, सांस्कृतिक विरासत के संरक्षण, और स्थिरता नीतियों के साथ बातचीत पर ऊर्जा दक्षता निवेश के प्रभाव के संबंध में निष्कर्ष अकादमिक साहित्य में एक अनूठा योगदान प्रदान करते हैं। यह अध्ययन सैद्धांतिक और व्यावहारिक दोनों अनुप्रयोगों के लिए एक मार्गदर्शक के रूप में कार्य करता है, जो समकालीन स्थिरता के ढांचे के भीतर फाउंडेशन मस्जिदों द्वारा निभाई जा सकने वाली भूमिका को ठोस रूप देता है।