The Definition of Conservatism in Sebilürreşad Magazine During the Early Republican Era

Sebilürreşad Dergisi’nin Erken Cumhuriyet Döneminde Muhafazakârlık Tanımı
Author:

Number of pages:
1947-1994
Language:
Türkçe
Year-Number:
2026-Volume 21 Issue Ö1
%>

Abstract

 

Bu çalışma, Kasım 1923 ile 1925 yılları arasında Türk basınında yaşanan muhafazakârlık tartışmalarına Sebilürreşad dergisinin verdiği cevapları analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın temel hedefi, derginin söz konusu dönemdeki yayınlarından hareketle Sebilürreşad’ın muhafazakârlık kavrayışını tarihsel, siyasal ve ideolojik bağlamı içerisinde ortaya koymaktır. Bu kapsamda, Cumhuriyet'in İlanı, Hilafetin Kaldırılması ve Şeyh Sait İsyanı gibi erken Cumhuriyet döneminin temel kırılma anlarında şekillenen muhafazakârlık söylemi ile derginin bu söyleme yönelik eleştirel, savunmacı ya da dönüştürücü müdahaleleri incelenecektir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden tarihsel söylem analizi esas alınacaktır. Söylem analizi çerçevesinde metinlerde kullanılan kavramsal çerçeveler, retorik stratejiler, karşıtlık üretim mekanizmaları ve ideolojik konumlanış biçimleri çözümlenecektir. Veri setini, Kasım 1923 ile 1925 yılları arasında yayımlanan Sebilürreşad nüshaları oluşturmaktadır. Derginin başyazıları, köşe yazıları, okur mektupları ve editoryal cevapları sistematik biçimde taranarak muhafazakârlık kavramının tanımlandığı, yeniden üretildiği ya da eleştirel olarak dönüştürüldüğü pasajlar tematik olarak sınıflandırılacaktır. Elde edilen bulgular, dönemin diğer süreli yayın organlarında yer alan muhafazakârlık tartışmalarıyla karşılaştırmalı biçimde değerlendirilecektir. Çalışma, Sebilürreşad’ın muhafazakârlığını yalnızca geçmişe yönelen bir gelenek savunusu olarak değil, erken Cumhuriyet’in dönüşüm dinamiklerine karşı geliştirilen İslami referanslı bir yenilenme ve yeniden konumlanma projesi olarak ortaya koymayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler: Sebilürreşad, muhafazakârlık, hilafet, Cumhuriyet, basın

 

 

Keywords

Abstract

Abstract: This study aims to analyse the responses of the Sebilürreşad journal to the debates on conservatism that took place in the Turkish press between November 1923 and 1925. The primary objective of the research is to elucidate Sebilürreşad’s understanding of conservatism within its historical, political and ideological context, based on the journal’s publications during the period in question. In this context, the study will examine the discourse on conservatism that took shape during key turning points of the early Republican era—such as the Proclamation of the Republic, the Abolition of the Caliphate and the Sheikh Said Rebellion—alongside the journal’s critical, defensive or transformative interventions regarding this discourse. The research will be based on historical discourse analysis, a qualitative research method. Within the framework of discourse analysis, the conceptual frameworks, rhetorical strategies, mechanisms of opposition production and forms of ideological positioning used in the texts will be analysed. The data set consists of issues of Sebilürreşad published between November 1923 and 1925. The journal’s editorials, opinion pieces, readers’ letters and editorial responses will be systematically screened, and passages in which the concept of conservatism is defined, reproduced or critically transformed will be thematically classified. The findings obtained will be evaluated in a comparative manner with discussions of conservatism found in other periodicals of the era. The study aims to present Sebilürreşad’s conservatism not merely as a defence of tradition oriented towards the past, but as an Islamic-referenced project of renewal and repositioning developed in response to the dynamics of transformation in the early Republic.

Keywords

Keywords: Sebilürreşad, conservatism, Caliphate, Republic, press

Structured Abstract:

AIM

The Early Republican period is widely regarded as one of the most transformative phases in Turkish political and social history. During this period, the institutional foundations of the Republic were established through comprehensive political, legal, educational, and cultural reforms. In the aftermath of the establishment of the Republic in 1923, a series of reforms were implemented, including the abolition of the Caliphate, the Law on the Unification of Education (Tevhid-i Tedrisat), the closure of religious lodges (tekke and zaviye), legal secularisation, the Alphabet Reform, dress regulations, and other modernisation policies. These measures profoundly reshaped both the state and society. Whilst these reforms were intended to establish a secular nation-state based on the principles of modernity and national sovereignty, they also gave rise to extensive debates among conservative and Islamist intellectual circles regarding religion, tradition, cultural continuity, and modernisation. Within this intellectual climate, Sebilürreşâd, a periodical of notable influence within the Islamic community, became a significant platform for discussing the ideological implications of Republican reforms. The present study aims to examine how the political and social reforms implemented between 1923 and 1924 shaped debates on conservatism and to reveal how Sebilürreşâd conceptualized and reconstructed conservatism within its own intellectual framework. The study further seeks to identify the historical, religious and ideological references employed by the journal while interpreting the transformation initiated by the newly established Republic.

METHODOLOGY

The present study employs a qualitative research design, predicated upon document analysis. The corpus consists exclusively of articles, editorials, commentaries, and news reports published in Sebilürreşâd between 1923 and 1924 concerning conservatism, Republican reforms, the Caliphate, secularization, modernization, Westernization, and religion-state relations. In contradistinction to comparative press studies, this research focuses solely on Sebilürreşâd as the primary source. Newspapers such as Tanin, Tevhid-i Efkâr, Tasvir-i Efkâr, and Vakit were not analysed independently; rather, discussions originating from these newspapers were examined only insofar as they were reproduced and interpreted within Sebilürreşâd. Consequently, the study does not compare different newspapers but instead investigates how Sebilürreşâd represented contemporary press debates and incorporated them into its own ideological discourse.

The analytical framework utilised in this study is predicated on Ruth Wodak's Discourse-Historical Approach (DHA) within the paradigm of Critical Discourse Analysis. DHA conceptualises discourse not merely as linguistic expression but as a historically and socially situated practice shaped by political, ideological, and cultural contexts. Accordingly, the present study analyses the selected texts by focusing on discursive strategies, including nomination, predication, argumentation, perspectivization, and intensification/mitigation. This approach is employed to explore the manner in which conservatism was discursively constructed, and the manner in which Republican reforms were interpreted within broader historical and ideological narratives.

FINDINGS

The findings demonstrate that Sebilürreşâd's conception of conservatism extends beyond the narrow confines of merely preserving traditions or resisting change. Conversely, conservatism was articulated as a comprehensive worldview grounded in Islam, emphasising the preservation of religious values, historical continuity, cultural identity, and moral order. Within this framework, modernization was not categorically rejected; however, its legitimacy was dependent upon its compatibility with Islamic principles and the historical-cultural foundations of Turkish society.

The journal's consistent interpretation of major Republican reforms, including the abolition of the Caliphate, secularisation policies, educational reforms, legal transformation, and dress regulations, was from the perspective of religious continuity and cultural memory. These reforms were portrayed not merely as administrative or legal changes but as initiatives capable of weakening the historical and institutional role of Islam within society. Consequently, Sebilürreşâd advanced the argument that the process of modernisation, when viewed as being detached from both religious and national values, posed a threat to the social cohesion and moral foundations of the nation.

The analysis further reveals that Sebilürreşâd closely monitored discussions taking place in other newspapers and actively reinterpreted these debates through its own ideological lens. Rather than functioning solely as a religious publication, the journal served as an intellectual platform that shaped conservative public opinion by contextualising contemporary political developments within an Islamic worldview. It is evident that through this discursive strategy, conservatism was presented not as simple opposition to the Republic, but rather as an alternative understanding of modernisation that was rooted in Islamic civilisation and historical continuity.

CONCLUSION

The present study makes a unique contribution to the existing literature on the subject by exclusively examining debates on conservatism during the Early Republican period through the discourse of Sebilürreşâd. In contrast to the preceding studies, which have chiefly drawn comparisons between various newspapers or adopted a more generalised focus on Republican reforms, this research endeavour seeks to delve into the manner in which a specific Islamist journal interpreted and reconstructed the concept of conservatism during a pivotal period of political transformation. The employment of the Discourse-Historical Approach facilitates the study's ability to situate these debates within their historical, political, and ideological contexts, as opposed to perceiving them as isolated textual phenomena.

The research also demonstrates that discussions on conservatism in the early Republic cannot be understood merely as reactions against modernisation. Sebilürreşâd, however, proposed an alternative model of modernisation that emphasised the preservation of religious identity, cultural continuity, and historical legitimacy. In this manner, the journal endeavoured to redefine the relationship between Islam and modernity, as opposed to a wholesale rejection of modernisation.

However, it is important to acknowledge several limitations of this study. The analysis is confined to issues of Sebilürreşâd published between 1923 and 1924, and other newspapers are considered only insofar as they appeared within the journal itself. Consequently, the findings reflect the editorial perspective and ideological orientation of Sebilürreşâd rather than the entirety of the Turkish press during the period. Notwithstanding the aforementioned limitations, the study provides valuable insight into the intellectual foundations of conservative discourse during the formative years of the Republic, thereby contributing to the fields of Turkish press history, political thought, media studies, and the history of modernization. By illustrating how Republican reforms became central to the construction of conservative political discourse, the study also provides a valuable addition to the existing body of knowledge in these respective fields.

 

Keywords: Sebilürreşâd, Conservatism, Early Republican Period, Republican Reforms, Discourse-Historical Approach.

Yapılandırılmış Özet:

AMAÇ

Erken Cumhuriyet Dönemi, Türkiye'nin siyasal, hukuksal ve toplumsal yapısının yeniden şekillendirildiği kapsamlı bir dönüşüm sürecini ifade etmektedir. Cumhuriyet'in ilanının ardından gerçekleştirilen hilafetin kaldırılması, Tevhid-i Tedrisat Kanunu, tekke ve zaviyelerin kapatılması, hukuk reformları, Harf İnkılabı, kıyafet düzenlemeleri ve laikleşme politikaları yalnızca yeni devletin kurumsal yapısını inşa etmemiş; aynı zamanda dönemin düşünce dünyasında muhafazakârlık ekseninde yoğun tartışmaların ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. Bu reformlar, özellikle İslamcı ve muhafazakâr yayın organlarında modernleşme, din, gelenek, kültürel süreklilik ve millî kimlik bağlamında farklı biçimlerde değerlendirilmiştir. Bu çalışmanın temel amacı, Cumhuriyet reformlarının muhafazakârlık tartışmalarını nasıl şekillendirdiğini ve dönemin en etkili İslamcı yayın organlarından biri olan Sebilürreşâd dergisinin bu tartışmalara nasıl yaklaştığını ortaya koymaktır. Araştırma, muhafazakârlık kavramının erken Cumhuriyet döneminde hangi söylemsel çerçevede inşa edildiğini ve Sebilürreşâd'ın reformlara yönelik eleştirilerini hangi tarihsel ve ideolojik referanslar üzerinden temellendirdiğini incelemektedir.

YÖNTEM

Araştırmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş; veri toplama tekniği olarak belge incelemesinden yararlanılmıştır. Çalışmanın veri setini, Sebilürreşâd dergisinin 1923-1924 yılları arasında yayımlanan muhafazakârlık temalı makale, başyazı, haber ve yorum metinleri oluşturmaktadır. Araştırmada yalnızca Sebilürreşâd sistematik olarak incelenmiş; dönemin diğer gazeteleri bağımsız veri kaynağı olarak değerlendirilmemiştir. Bununla birlikte Tanin, Tevhid-i Efkâr, Tasvir-i Efkâr, Vakit ve benzeri gazetelerde yayımlanan haber ve tartışmalar, yalnızca Sebilürreşâd'ın aktardığı biçimiyle analiz kapsamına dâhil edilmiştir. Dolayısıyla çalışma, gazeteler arasında karşılaştırmalı bir inceleme yapmamakta; Sebilürreşâd'ın dönemin basın tartışmalarını nasıl aktardığını ve yorumladığını ortaya koymayı hedeflemektedir.

Verilerin analizinde Ruth Wodak tarafından geliştirilen söylem-tarihsel yaklaşım kullanılmıştır. Bu yaklaşım, söylemi yalnızca metinsel bir yapı olarak değil, tarihsel, siyasal ve toplumsal bağlam içerisinde şekillenen bir pratik olarak ele almaktadır. Analiz sürecinde metinler, adlandırma, yüklemleme, uslamlama, bakış açısı oluşturma ve yoğunlaştırma/hafifletme stratejileri çerçevesinde değerlendirilmiş; muhafazakârlık söyleminin hangi kavramlar ve tarihsel referanslar üzerinden kurulduğu incelenmiştir. Böylece Cumhuriyet reformlarının Sebilürreşâd tarafından nasıl anlamlandırıldığı tarihsel bağlam içerisinde çözümlenmiştir.

BULGULAR

Araştırma bulguları, Sebilürreşâd'ın muhafazakârlığı yalnızca geleneklerin korunmasına indirgemediğini; İslam'ı toplumsal ve siyasal düzenin temel referansı olarak kabul eden bütüncül bir düşünce sistemi içerisinde ele aldığını göstermektedir. Dergide muhafazakârlık, dinî ve kültürel sürekliliğin korunması, tarihsel hafızanın devam ettirilmesi ve Batılılaşmanın toplumsal değerlerle uyumlu biçimde gerçekleştirilmesi gerektiği düşüncesi etrafında şekillenmektedir.

Sebilürreşâd, hilafetin kaldırılması, laikleşme politikaları, eğitim ve hukuk alanındaki reformlar ile kıyafet düzenlemelerini yalnızca idarî değişiklikler olarak değil, İslam toplumunun tarihsel kimliği ve kültürel sürekliliği açısından değerlendirmiştir. Dergi, Cumhuriyet reformlarının önemli bir bölümünü dinî kurumların toplumsal hayattaki konumunu zayıflatan gelişmeler olarak yorumlamış; modernleşmenin dinî ve millî değerlerden bağımsız yürütülmesini eleştirmiştir.

Araştırmada ayrıca Sebilürreşâd'ın dönemin basınındaki muhafazakârlık tartışmalarını yakından takip ettiği belirlenmiştir. Tanin, Tevhid-i Efkâr ve Tasvir-i Efkâr gibi gazetelerde yer alan tartışmalar dergide yeniden aktarılmış, ancak bu tartışmalar Sebilürreşâd'ın İslamcı düşünce perspektifi doğrultusunda yorumlanmıştır. Böylece dergi, yalnızca kendi görüşlerini yayımlayan bir yayın organı olmanın ötesinde, dönemin muhafazakâr kamuoyunun şekillenmesine katkı sağlayan önemli bir düşünce platformu işlevi görmüştür.

SONUÇ

Araştırma sonuçları, Cumhuriyet reformlarının muhafazakârlık tartışmalarını görünür hâle getiren temel dinamiklerden biri olduğunu ortaya koymaktadır. Sebilürreşâd, Cumhuriyet'in modernleşme politikalarını bütünüyle reddeden bir söylem geliştirmek yerine, modernleşmenin dinî ve kültürel değerlerle uyumlu biçimde yürütülmesi gerektiğini savunmuştur. Bu yönüyle dergi, muhafazakârlığı yalnızca geçmişi koruyan bir yaklaşım olarak değil, İslamî referanslar doğrultusunda toplumsal değişimi yorumlayan bir düşünce biçimi olarak inşa etmiştir.

Çalışmanın en önemli özgün yönü, erken Cumhuriyet dönemindeki muhafazakârlık tartışmalarını doğrudan Sebilürreşâd dergisi üzerinden incelemesi ve dönemin diğer gazetelerini yalnızca Sebilürreşâd'ın aktardığı ölçüde değerlendirmesidir. Böylece araştırma, erken Cumhuriyet döneminde İslamcı düşüncenin Cumhuriyet reformlarına yönelik söylemini tarihsel bağlam içerisinde ortaya koymakta ve muhafazakârlık tartışmalarının basındaki yansımalarını tek bir yayın organı üzerinden bütüncül biçimde analiz etmektedir. Bununla birlikte araştırmanın yalnızca 1923-1924 yılları arasındaki Sebilürreşâd sayılarıyla sınırlı olması, elde edilen bulguların bu zaman dilimi ve yayın politikası çerçevesinde değerlendirilmesini gerektirmektedir. Buna rağmen çalışma, Cumhuriyet reformlarının muhafazakâr düşünce üzerindeki etkilerini ve Sebilürreşâd'ın bu tartışmalardaki konumunu ortaya koyması bakımından Türk basın tarihi, siyasal düşünce tarihi ve iletişim çalışmaları literatürüne katkı sunmayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler: Sebilürreşâd, Muhafazakârlık, Erken Cumhuriyet Dönemi, Cumhuriyet Reformları, Söylem-Tarihsel Yaklaşım.

ملخص منظم:

الهدف

تُعتبر فترة أوائل الجمهورية على نطاق واسع إحدى أكثر المراحل تحولاً في التاريخ السياسي والاجتماعي التركي. وخلال هذه الفترة، تم إرساء الأسس المؤسسية للجمهورية من خلال إصلاحات شاملة في المجالات السياسية والقانونية والتعليمية والثقافية. في أعقاب تأسيس الجمهورية عام 1923، نُفذت سلسلة من الإصلاحات، بما في ذلك إلغاء الخلافة، وقانون توحيد التعليم (توحيد التدريس)، وإغلاق المراكز الدينية (التكية والزاوية)، والعلمانية القانونية، وإصلاح الأبجدية، وقواعد اللباس، وسياسات التحديث الأخرى. أدت هذه التدابير إلى إعادة تشكيل كل من الدولة والمجتمع بشكل جذري. ورغم أن هذه الإصلاحات كانت تهدف إلى إقامة دولة قومية علمانية قائمة على مبادئ الحداثة والسيادة الوطنية، إلا أنها أثارت أيضًا نقاشات واسعة النطاق بين الأوساط الفكرية المحافظة والإسلامية حول الدين والتقاليد والاستمرارية الثقافية والتحديث. وفي ظل هذا المناخ الفكري، أصبحت مجلة «سبيل الرشاد»، وهي مجلة ذات تأثير ملحوظ داخل المجتمع الإسلامي، منبرًا مهمًا لمناقشة الآثار الأيديولوجية للإصلاحات الجمهورية. تهدف هذه الدراسة إلى تحليل الكيفية التي شكلت بها الإصلاحات السياسية والاجتماعية التي نُفِّذت بين عامي 1923 و1924 النقاشات حول المحافظة، وكشف الكيفية التي قامت بها مجلة «سبيل الرشاد» بتصور وإعادة صياغة مفهوم المحافظة ضمن إطارها الفكري الخاص. كما تسعى الدراسة إلى تحديد المراجع التاريخية والدينية والأيديولوجية التي استخدمتها المجلة في تفسير التحول الذي أطلقته الجمهورية حديثة العهد.

المنهجية

تستخدم هذه الدراسة تصميمًا بحثيًّا نوعيًّا، يستند إلى تحليل الوثائق. ويتألف النص المراجع حصريًّا من المقالات، والافتتاحيات، والتعليقات، والتقارير الإخبارية التي نُشرت في مجلة «سبيل الرشاد» بين عامي 1923 و1924 بشأن المحافظة، والإصلاحات الجمهورية، والخلافة، والعلمانية، والتحديث، والتغريب، والعلاقات بين الدين والدولة. وعلى عكس الدراسات الصحفية المقارنة، تركز هذه الدراسة حصريًّا على صحيفة «سبيل الرشد» باعتبارها المصدر الأساسي. ولم تُحلَّل صحف مثل «تانين» و«توحيد الأفكار» و«تصوير الأفكار» و«فاكت» بشكل مستقل؛ بل تم فحص المناقشات المنبثقة عن هذه الصحف فقط بقدر ما تم نقلها وتفسيرها داخل صحيفة «سبيل الرشد». وبالتالي، لا تقارن الدراسة بين الصحف المختلفة، بل تبحث في الكيفية التي صورت بها «سبيل الرشاد» النقاشات الصحفية المعاصرة ودمجتها في خطابها الأيديولوجي الخاص.

ويستند الإطار التحليلي المستخدم في هذه الدراسة إلى «النهج التاريخي للخطاب» (DHA) الذي طورته روث ووداك ضمن نموذج «التحليل النقدي للخطاب». ولا يُعرّف هذا النهج الخطاب كمجرد تعبير لغوي فحسب، بل كممارسة متأصلة تاريخياً واجتماعياً تشكلها السياقات السياسية والأيديولوجية والثقافية. وبناءً على ذلك، تحلل هذه الدراسة النصوص المختارة بالتركيز على الاستراتيجيات الخطابية، بما في ذلك التسمية، والتحديد، والحجة، وإضفاء المنظور، والتشديد/التخفيف. ويُستخدم هذا النهج لاستكشاف الطريقة التي تم بها بناء المحافظة خطابياً، والطريقة التي فُسرت بها الإصلاحات الجمهورية ضمن سرديات تاريخية وأيديولوجية أوسع.

النتائج

تُظهر النتائج أن مفهوم «سيبيل الرشاد» للمحافظة يتجاوز الحدود الضيقة المتمثلة في مجرد الحفاظ على التقاليد أو مقاومة التغيير. بل على العكس، تم التعبير عن المحافظة باعتبارها نظرة شاملة للعالم ترتكز على الإسلام، وتشدد على الحفاظ على القيم الدينية، والاستمرارية التاريخية، والهوية الثقافية، والنظام الأخلاقي. في هذا الإطار، لم يتم رفض التحديث رفضًا قاطعًا؛ غير أن شرعيته كانت مرهونة بتوافقه مع المبادئ الإسلامية والأسس التاريخية والثقافية للمجتمع التركي.

كان تفسير المجلة المتسق للإصلاحات الجمهورية الكبرى، بما في ذلك إلغاء الخلافة وسياسات العلمانية والإصلاحات التعليمية والتحول القانوني ولوائح اللباس، من منظور الاستمرارية الدينية والذاكرة الثقافية. لم تُصوَّر هذه الإصلاحات كمجرد تغييرات إدارية أو قانونية فحسب، بل كمبادرات قادرة على إضعاف الدور التاريخي والمؤسسي للإسلام داخل المجتمع. ونتيجةً لذلك، طرحت «سبيل الرشاد» حجة مفادها أن عملية التحديث، عندما يُنظر إليها على أنها منفصلة عن القيم الدينية والوطنية على حد سواء، تشكل تهديدًا للتماسك الاجتماعي والأسس الأخلاقية للأمة.

ويكشف التحليل كذلك أن مجلة «سبيل الرشاد» كانت تراقب عن كثب المناقشات الدائرة في الصحف الأخرى، وتقوم بإعادة تفسير هذه النقاشات بنشاط من خلال منظورها الأيديولوجي الخاص. وبدلاً من أن تعمل المجلة كمجرد منشور ديني، فقد كانت بمثابة منصة فكرية شكلت الرأي العام المحافظ من خلال وضع التطورات السياسية المعاصرة في سياق النظرة الإسلامية للعالم. ومن الواضح أنه من خلال هذه الاستراتيجية الخطابية، لم يُقدَّم المحافظون على أنهم مجرد معارضة للجمهورية، بل كفهم بديل للتحديث متجذر في الحضارة الإسلامية والاستمرارية التاريخية.

الخلاصة

تقدم هذه الدراسة مساهمة فريدة في الأدبيات الحالية حول هذا الموضوع من خلال التركيز حصريًّا على دراسة النقاشات حول المحافظين خلال الفترة الجمهورية المبكرة من خلال خطاب مجلة «سبيل الرشاد». وعلى عكس الدراسات السابقة، التي ركزت بشكل أساسي على إجراء مقارنات بين الصحف المختلفة أو اتبعت نهجًا أكثر عمومية تجاه الإصلاحات الجمهورية، يسعى هذا البحث إلى التعمق في الطريقة التي فسرت بها مجلة إسلامية محددة مفهوم المحافظة وأعادت صياغته خلال فترة حاسمة من التحول السياسي. ويُيسّر استخدام «النهج الخطابي-التاريخي» قدرة الدراسة على وضع هذه النقاشات في سياقاتها التاريخية والسياسية والأيديولوجية، بدلاً من النظر إليها كظواهر نصية معزولة.

كما يوضح البحث أن المناقشات حول المحافظة في أوائل عهد الجمهورية لا يمكن فهمها كمجرد ردود فعل ضد التحديث. غير أن صحيفة «سيبيلورشاد» اقترحت نموذجًا بديلاً للتحديث ركز على الحفاظ على الهوية الدينية والاستمرارية الثقافية والشرعية التاريخية. وبهذه الطريقة، سعت الصحيفة إلى إعادة تعريف العلاقة بين الإسلام والحداثة، بدلاً من الرفض الشامل للتحديث.

ومع ذلك، من المهم الإقرار بوجود عدة قيود على هذه الدراسة. فالتحليل يقتصر على أعداد مجلة «سبيل الرشاد» الصادرة بين عامي 1923 و1924، ولا يتم تناول الصحف الأخرى إلا بقدر ما ظهرت داخل المجلة نفسها. وبالتالي، تعكس النتائج المنظور التحريري والتوجه الأيديولوجي لمجلة «سبيل الرشاد» بدلاً من الصحافة التركية بأكملها خلال تلك الفترة. وعلى الرغم من القيود المذكورة أعلاه، توفر الدراسة رؤية قيّمة حول الأسس الفكرية للخطاب المحافظ خلال السنوات التأسيسية للجمهورية، مما يسهم في مجالات تاريخ الصحافة التركية، والفكر السياسي، ودراسات الإعلام، وتاريخ التحديث. ومن خلال توضيح الكيفية التي أصبحت بها الإصلاحات الجمهورية محورية في بناء الخطاب السياسي المحافظ، تُعد الدراسة أيضًا إضافة قيّمة إلى رصيد المعرفة الحالي في هذه المجالات المختلفة.

الكلمات المفتاحية: «سبيل الرشد»، المحافظة، الفترة الجمهورية المبكرة، الإصلاحات الجمهورية، النهج التاريخي للخطاب

Résumé structuré :

OBJECTIF

La période du début de la République est largement considérée comme l’une des phases les plus marquantes de l’histoire politique et sociale de la Turquie. Au cours de cette période, les fondements institutionnels de la République ont été posés grâce à des réformes politiques, juridiques, éducatives et culturelles de grande envergure. Au lendemain de la proclamation de la République en 1923, une série de réformes a été mise en œuvre, notamment l'abolition du califat, la loi sur l'unification de l'enseignement (Tevhid-i Tedrisat), la fermeture des lieux de vie religieuse (tekke et zaviye), la laïcisation du système juridique, la réforme de l'alphabet, les règles vestimentaires et d'autres politiques de modernisation. Ces mesures ont profondément remodelé tant l’État que la société. Si ces réformes visaient à établir un État-nation laïc fondé sur les principes de la modernité et de la souveraineté nationale, elles ont également donné lieu à de vifs débats au sein des cercles intellectuels conservateurs et islamistes concernant la religion, la tradition, la continuité culturelle et la modernisation. Dans ce climat intellectuel, Sebilürreşâd, une revue exerçant une influence notable au sein de la communauté islamique, est devenue une tribune importante pour discuter des implications idéologiques des réformes républicaines. La présente étude vise à examiner comment les réformes politiques et sociales mises en œuvre entre 1923 et 1924 ont façonné les débats sur le conservatisme et à mettre en lumière la manière dont Sebilürreşâd a conceptualisé et reconstruit le conservatisme au sein de son propre cadre intellectuel. L’étude cherche en outre à identifier les références historiques, religieuses et idéologiques utilisées par la revue pour interpréter la transformation initiée par la République nouvellement établie.

MÉTHODOLOGIE

La présente étude repose sur une approche de recherche qualitative, fondée sur l’analyse documentaire. Le corpus se compose exclusivement d’articles, d’éditoriaux, de commentaires et de reportages publiés dans Sebilürreşâd entre 1923 et 1924 et portant sur le conservatisme, les réformes républicaines, le califat, la sécularisation, la modernisation, l’occidentalisation et les relations entre la religion et l’État. Contrairement aux études comparatives sur la presse, cette recherche se concentre exclusivement sur Sebilürreşâd en tant que source principale. Des journaux tels que Tanin, Tevhid-i Efkâr, Tasvir-i Efkâr et Vakit n’ont pas fait l’objet d’une analyse indépendante ; les débats provenant de ces journaux n’ont été examinés que dans la mesure où ils ont été repris et interprétés au sein de Sebilürreşâd. Par conséquent, cette étude ne compare pas différents journaux, mais examine plutôt comment Sebilürreşâd a représenté les débats de presse contemporains et les a intégrés dans son propre discours idéologique.

Le cadre analytique utilisé dans cette étude s’appuie sur l’approche historico-discursive (DHA) de Ruth Wodak, au sein du paradigme de l’analyse critique du discours. La DHA conceptualise le discours non seulement comme une expression linguistique, mais aussi comme une pratique située historiquement et socialement, façonnée par des contextes politiques, idéologiques et culturels. En conséquence, la présente étude analyse les textes sélectionnés en se concentrant sur les stratégies discursives, notamment la nomination, la prédication, l’argumentation, la perspectivisation et l’intensification/atténuation. Cette approche est employée pour explorer la manière dont le conservatisme a été construit discursivement, ainsi que la manière dont les réformes républicaines ont été interprétées au sein de récits historiques et idéologiques plus larges.

RÉSULTATS

Les résultats montrent que la conception du conservatisme défendue par Sebilürreşâd dépasse les limites étroites de la simple préservation des traditions ou de la résistance au changement. Au contraire, le conservatisme était présenté comme une vision globale du monde fondée sur l’islam, mettant l’accent sur la préservation des valeurs religieuses, la continuité historique, l’identité culturelle et l’ordre moral. Dans ce cadre, la modernisation n’était pas rejetée catégoriquement ; toutefois, sa légitimité dépendait de sa compatibilité avec les principes islamiques et les fondements historico-culturels de la société turque.

L’interprétation constante par la revue des principales réformes républicaines, notamment l’abolition du califat, les politiques de laïcisation, les réformes éducatives, la transformation juridique et les réglementations vestimentaires, s’inscrivait dans une perspective de continuité religieuse et de mémoire culturelle. Ces réformes étaient présentées non seulement comme des changements administratifs ou juridiques, mais aussi comme des initiatives susceptibles d’affaiblir le rôle historique et institutionnel de l’islam au sein de la société. Par conséquent, *Sebilürreşâd* avançait l’argument selon lequel le processus de modernisation, lorsqu’il était considéré comme détaché des valeurs tant religieuses que nationales, constituait une menace pour la cohésion sociale et les fondements moraux de la nation.

L’analyse révèle en outre que Sebilürreşâd suivait de près les discussions menées dans d’autres journaux et réinterprétait activement ces débats à travers son propre prisme idéologique. Plutôt que de fonctionner uniquement comme une publication religieuse, la revue servait de plateforme intellectuelle qui façonnait l’opinion publique conservatrice en replaçant les développements politiques contemporains dans le contexte d’une vision islamique du monde. Il apparaît clairement que, grâce à cette stratégie discursive, le conservatisme était présenté non pas comme une simple opposition à la République, mais plutôt comme une conception alternative de la modernisation, ancrée dans la civilisation islamique et la continuité historique.

CONCLUSION

La présente étude apporte une contribution unique à la littérature existante sur le sujet en examinant exclusivement les débats sur le conservatisme au cours de la période républicaine précoce à travers le discours de Sebilürreşâd. Contrairement aux études précédentes, qui ont principalement établi des comparaisons entre divers journaux ou adopté une approche plus générale des réformes républicaines, cette recherche vise à approfondir la manière dont un journal islamiste spécifique a interprété et reconstruit le concept de conservatisme au cours d’une période charnière de transformation politique. Le recours à l’approche historico-discursive permet à cette étude de situer ces débats dans leurs contextes historiques, politiques et idéologiques, plutôt que de les percevoir comme des phénomènes textuels isolés.

La recherche démontre également que les discussions sur le conservatisme au début de la République ne peuvent être comprises uniquement comme des réactions contre la modernisation. Sebilürreşâd proposait toutefois un modèle alternatif de modernisation qui mettait l’accent sur la préservation de l’identité religieuse, la continuité culturelle et la légitimité historique. De cette manière, le journal s’efforçait de redéfinir la relation entre l’islam et la modernité, plutôt que de rejeter en bloc la modernisation.

Il importe toutefois de reconnaître plusieurs limites à cette étude. L’analyse se limite aux numéros de *Sebilürreşâd* publiés entre 1923 et 1924, et les autres journaux ne sont pris en compte que dans la mesure où ils figuraient dans la revue elle-même. Par conséquent, les résultats reflètent le point de vue éditorial et l’orientation idéologique de *Sebilürreşâd* plutôt que l’ensemble de la presse turque de cette période. Malgré les limites susmentionnées, cette étude apporte un éclairage précieux sur les fondements intellectuels du discours conservateur durant les années de formation de la République, contribuant ainsi aux domaines de l’histoire de la presse turque, de la pensée politique, des études sur les médias et de l’histoire de la modernisation. En illustrant comment les réformes républicaines sont devenues un élément central de la construction du discours politique conservateur, cette étude constitue également un apport précieux au corpus de connaissances existant dans ces domaines respectifs.

 

Mots-clés : Sebilürreşâd, conservatisme, début de la période républicaine, réformes républicaines, approche historico-discursive.

Resumen estructurado:

OBJETIVO

El periodo de los primeros años de la República se considera generalmente como una de las etapas más transformadoras de la historia política y social de Turquía. Durante este periodo, se sentaron las bases institucionales de la República mediante reformas integrales en los ámbitos político, jurídico, educativo y cultural. Tras la proclamación de la República en 1923, se llevaron a cabo una serie de reformas, entre las que se incluyen la abolición del califato, la Ley de Unificación de la Educación (Tevhid-i Tedrisat), el cierre de los centros religiosos (tekke y zaviye), la laicización jurídica, la reforma del alfabeto, la normativa sobre vestimenta y otras políticas de modernización. Estas medidas transformaron profundamente tanto el Estado como la sociedad. Si bien estas reformas tenían por objeto establecer un Estado-nación laico basado en los principios de la modernidad y la soberanía nacional, también dieron lugar a amplios debates entre los círculos intelectuales conservadores e islamistas en torno a la religión, la tradición, la continuidad cultural y la modernización. En este clima intelectual, Sebilürreşâd, una revista de notable influencia en la comunidad islámica, se convirtió en una plataforma significativa para debatir las implicaciones ideológicas de las reformas republicanas. El presente estudio tiene como objetivo examinar cómo las reformas políticas y sociales aplicadas entre 1923 y 1924 configuraron los debates sobre el conservadurismo y revelar cómo Sebilürreşâd conceptualizó y reconstruyó el conservadurismo dentro de su propio marco intelectual. El estudio pretende, además, identificar las referencias históricas, religiosas e ideológicas empleadas por la revista a la hora de interpretar la transformación iniciada por la recién establecida República.

METODOLOGÍA

El presente estudio emplea un diseño de investigación cualitativo, basado en el análisis documental. El corpus está compuesto exclusivamente por artículos, editoriales, comentarios y noticias publicados en Sebilürreşâd entre 1923 y 1924 sobre el conservadurismo, las reformas republicanas, el califato, la secularización, la modernización, la occidentalización y las relaciones entre religión y Estado. A diferencia de los estudios comparativos sobre la prensa, esta investigación se centra exclusivamente en *Sebilürreşâd* como fuente principal. Periódicos como *Tanin*, *Tevhid-i Efkâr*, *Tasvir-i Efkâr* y *Vakit* no se analizaron de forma independiente; más bien, los debates originados en estos periódicos se examinaron únicamente en la medida en que fueron reproducidos e interpretados en *Sebilürreşâd*. Por consiguiente, el estudio no compara diferentes periódicos, sino que investiga cómo Sebilürreşâd representaba los debates periodísticos contemporáneos y los incorporaba a su propio discurso ideológico.

El marco analítico utilizado en este estudio se basa en el Enfoque Discursivo-Histórico (DHA) de Ruth Wodak, dentro del paradigma del Análisis Crítico del Discurso. El DHA conceptualiza el discurso no solo como una expresión lingüística, sino como una práctica situada histórica y socialmente, moldeada por contextos políticos, ideológicos y culturales. En consecuencia, el presente estudio analiza los textos seleccionados centrándose en estrategias discursivas como la nominación, la predicación, la argumentación, la perspectivización y la intensificación/mitigación. Este enfoque se emplea para explorar la forma en que se construyó discursivamente el conservadurismo y la manera en que se interpretaron las reformas republicanas dentro de narrativas históricas e ideológicas más amplias.

RESULTADOS

Los resultados demuestran que la concepción del conservadurismo de Sebilürreşâd va más allá de los estrechos límites de la mera preservación de las tradiciones o la resistencia al cambio. Por el contrario, el conservadurismo se articulaba como una cosmovisión integral basada en el islam, que hacía hincapié en la preservación de los valores religiosos, la continuidad histórica, la identidad cultural y el orden moral. Dentro de este marco, la modernización no se rechazaba categóricamente; sin embargo, su legitimidad dependía de su compatibilidad con los principios islámicos y los fundamentos histórico-culturales de la sociedad turca.

La interpretación sistemática que hacía la revista de las principales reformas republicanas —entre ellas la abolición del califato, las políticas de secularización, las reformas educativas, la transformación jurídica y las normas de vestimenta— se realizaba desde la perspectiva de la continuidad religiosa y la memoria cultural. Estas reformas se presentaban no solo como cambios administrativos o jurídicos, sino como iniciativas capaces de debilitar el papel histórico e institucional del islam en la sociedad. En consecuencia, Sebilürreşâd defendía que el proceso de modernización, cuando se consideraba separado tanto de los valores religiosos como de los nacionales, suponía una amenaza para la cohesión social y los fundamentos morales de la nación.

El análisis revela además que Sebilürreşâd seguía de cerca los debates que tenían lugar en otros periódicos y reinterpretaba activamente dichos debates a través de su propio prisma ideológico. En lugar de funcionar únicamente como una publicación religiosa, la revista sirvió de plataforma intelectual que moldeó la opinión pública conservadora al contextualizar los acontecimientos políticos contemporáneos dentro de una cosmovisión islámica. Es evidente que, a través de esta estrategia discursiva, el conservadurismo se presentaba no como una simple oposición a la República, sino más bien como una visión alternativa de la modernización arraigada en la civilización islámica y la continuidad histórica.

CONCLUSIÓN

El presente estudio aporta una contribución única a la bibliografía existente sobre el tema al examinar exclusivamente los debates sobre el conservadurismo durante el período republicano temprano a través del discurso de Sebilürreşâd. A diferencia de los estudios anteriores, que se han centrado principalmente en establecer comparaciones entre diversos periódicos o han adoptado un enfoque más generalizado sobre las reformas republicanas, este trabajo de investigación pretende profundizar en la forma en que una revista islamista concreta interpretó y reconstruyó el concepto de conservadurismo durante un período crucial de transformación política. El empleo del enfoque histórico-discursivo permite situar estos debates en sus contextos históricos, políticos e ideológicos, en lugar de percibirlos como fenómenos textuales aislados.

La investigación también demuestra que los debates sobre el conservadurismo en los primeros años de la República no pueden entenderse meramente como reacciones contra la modernización. Sebilürreşâd, sin embargo, propuso un modelo alternativo de modernización que hacía hincapié en la preservación de la identidad religiosa, la continuidad cultural y la legitimidad histórica. De este modo, la revista se esforzó por redefinir la relación entre el islam y la modernidad, en lugar de rechazar de plano la modernización.

No obstante, es importante reconocer varias limitaciones de este estudio. El análisis se limita a los números de *Sebilürreşâd* publicados entre 1923 y 1924, y solo se tienen en cuenta otros periódicos en la medida en que aparecieron en la propia revista. En consecuencia, los resultados reflejan la perspectiva editorial y la orientación ideológica de *Sebilürreşâd*, más que el conjunto de la prensa turca de la época. A pesar de las limitaciones mencionadas, el estudio ofrece una valiosa perspectiva sobre los fundamentos intelectuales del discurso conservador durante los años de formación de la República, contribuyendo así a los campos de la historia de la prensa turca, el pensamiento político, los estudios sobre medios de comunicación y la historia de la modernización. Al ilustrar cómo las reformas republicanas pasaron a ser fundamentales para la construcción del discurso político conservador, el estudio también supone una valiosa aportación al corpus de conocimientos existente en estos campos respectivos.

 

Palabras clave: Sebilürreşâd, conservadurismo, primer período republicano, reformas republicanas, enfoque histórico-discursivo.

结构化摘要:

目的

早期共和国时期被普遍视为土耳其政治和社会史上变革最为深刻的阶段之一。在此期间,通过全面的政治、法律、教育和文化改革,共和国的制度基础得以确立。1923年共和国成立后,实施了一系列改革,包括废除哈里发制度、《教育统一法》(Tevhid-i Tedrisat)、关闭宗教修道所(tekkezaviye)、法律世俗化、字母改革、着装规定以及其他现代化政策。这些措施深刻重塑了国家和社会。虽然这些改革的初衷是建立一个基于现代性和国家主权原则的世俗民族国家,但也引发了保守派和伊斯兰主义知识分子圈内关于宗教、传统、文化延续性以及现代化的广泛辩论。在这种思想氛围下,《塞比勒雷沙德》(Sebilürreşâd——一份在伊斯兰社群中颇具影响力的期刊——为探讨共和改革意识形态影响的重要平台。本研究旨在考察19231924间实施的政治与社会改革如何塑造了关于保守主义的论战,并揭示《塞比勒雷沙德》如何在其自身思想框架内对保守主义进行概念化与重构。此外,本研究还致力于识别该期刊在解读新成立的共和国所引发的变革时所援引的历史、宗教及意识形态参照。

研究方法

本研究采用基于文献分析的定性研究设计。研究语料库仅包含1923年至1924间《塞比勒雷沙德》刊载的、涉及保守主义、共和改革、哈里发制度、世俗化、现代化、西化以及政教关系等主题的文章、社论、评论和新闻报道。与比较新闻研究不同,本研究仅将《塞比勒雷沙德》作为主要资料来源。《塔宁》(Tanin)、《特维希德--埃夫卡尔》(Tevhid-i Efkâr)、《塔斯维尔--埃夫卡尔》(Tasvir-i Efkâr)和《瓦基特》(Vakit)等报纸并未被单独分析;相反,仅在这些报纸的讨论被《塞比勒雷沙德》转载并加以解读的情况下,才对其进行考察。因此,本研究并非对不同报纸进行比较,而是探究《塞比勒雷沙德》如何呈现当代新闻界辩论,并将其融入自身的意识形态话语之中。

本研究采用的分析框架基于鲁思·沃达克(Ruth Wodak)在批判性话语分析范式下的话语-历史方法DHA)。该方法将话语不仅视为语言表达,更视为受政治、意识形态和文化语境塑造的、具有历史和社会情境性的实践。据此,本研究通过聚焦于命名、断言、论证、视角化以及强化/缓和等话语策略,对选定文本进行分析。采用此方法旨在探究保守主义是如何在话语层面被建构的,以及共和派改革在更广阔的历史与意识形态叙事中是如何被解读的。

研究结果

研究结果表明,《塞比勒雷沙德》对保守主义的理解超越了仅仅维护传统或抵制变革的狭隘范畴。相反,保守主义被阐释为一种植根于伊斯兰教的全面世界观,强调维护宗教价值观、历史连续性、文化认同和道德秩序。在此框架下,现代化并非被一概拒绝;但其合法性取决于它是否与伊斯兰原则以及土耳其社会的历史文化根基相容。

该期刊对共和时期主要改革——包括废除哈里发制度、世俗化政策、教育改革、法律转型及着装规定——的一贯解读,均立足于宗教连续性与文化记忆的视角。这些改革不仅被描绘为行政或法律上的变化,更被视为能够削弱伊斯兰教在社会中历史与制度性作用的举措。因此,《塞比勒雷沙德》提出论点:若将现代化进程视为脱离宗教和民族价值观的存在,它便会对社会的凝聚力及民族的道德根基构成威胁。

分析进一步表明,《塞比勒雷沙德》密切关注其他报纸上的讨论,并积极通过自身的意识形态视角对这些辩论进行重新解读。该期刊不仅是一份宗教刊物,更是一个知识平台,它通过将当代政治发展置于伊斯兰世界观的语境中,从而塑造了保守派的公共舆论。显然,通过这种话语策略,保守主义并非被简单地呈现为对共和国的反对,而是作为一种植根于伊斯兰文明和历史延续性的、对现代化的另类理解。

结论

本研究通过独家考察《塞比勒雷沙德》话语中关于共和初期保守主义的辩论,为该主题的现有文献做出了独特贡献。与此前主要在不同报纸之间进行比较或更普遍地关注共和改革的研究不同,本研究旨在深入探讨在政治转型的关键时期,一份特定的伊斯兰主义期刊是如何解读和重构保守主义概念的。话语-历史方法的运用,使本研究能够将这些辩论置于其历史、政治和意识形态语境中进行考察,而非将其视为孤立的文本现象。

研究还表明,共和国初期的保守主义讨论不能仅被理解为对现代化的反应。《塞比勒雷沙德》却提出了一种替代性的现代化模式,该模式强调维护宗教身份、文化连续性及历史合法性。通过这种方式,该期刊致力于重新定义伊斯兰教与现代性的关系,而非全盘拒绝现代化。

过,必须承认本研究存在若干局限性。分析仅限于1923年至1924间出版的《塞比勒雷沙德》期刊,其他报纸仅在该期刊内刊载时才被纳入考量。因此,研究结果反映的是《塞比勒雷沙德》的编辑视角和意识形态取向,而非该时期土耳其报刊的整体情况。尽管存在上述局限,本研究仍为理解共和国形成初期保守主义话语的思想基础提供了宝贵见解,从而为土耳其报刊史、政治思想、媒体研究及现代化史等领域做出了贡献。通过阐明共和改革如何成为构建保守主义政治话语的核心,本研究也为上述各领域的现有知识体系增添了宝贵内容。

 

关键词:《塞比吕雷沙德》、保守主义、共和国早期、共和改革、话语历史学方法

Структурированное резюме:

ЦЕЛЬ

Ранний республиканский период широко считается одним из самых переломных этапов в политической и социальной истории Турции. В этот период были заложены институциональные основы Республики посредством комплексных политических, правовых, образовательных и культурных реформ. После провозглашения Республики в 1923 году был осуществлен ряд реформ, включая отмену халифата, принятие Закона об объединении системы образования («Тевид-и Тедрисат»), закрытие религиозных лож (текке и завие), правовую секуляризацию, реформу алфавита, введение правил одежды и другие меры по модернизации. Эти меры коренным образом изменили как государство, так и общество. Хотя эти реформы были направлены на создание светского национального государства, основанного на принципах современности и национального суверенитета, они также вызвали широкие дискуссии в консервативных и исламистских интеллектуальных кругах по поводу религии, традиций, культурной преемственности и модернизации. В этой интеллектуальной обстановке журнал «Себилюррешад», имевший значительное влияние в исламском сообществе, стал важной платформой для обсуждения идеологических последствий республиканских реформ. Настоящее исследование направлено на анализ того, как политические и социальные реформы, осуществлённые в 1923–1924 годах, сформировали дискуссии о консерватизме, а также на выявление того, как журнал «Себилюррешад» концептуализировал и реконструировал понятие консерватизма в рамках собственной интеллектуальной системы. Кроме того, исследование направлено на выявление исторических, религиозных и идеологических ориентиров, использованных журналом при интерпретации преобразований, инициированных новосозданной Республикой.

МЕТОДОЛОГИЯ

В настоящем исследовании используется качественный исследовательский подход, основанный на анализе документов. Корпус состоит исключительно из статей, редакционных колонок, комментариев и новостных репортажей, опубликованных в «Себилюррешад» в 1923–1924 годах и касающихся консерватизма, республиканских реформ, халифата, секуляризации, модернизации, вестернизации и отношений между религией и государством. В отличие от сравнительных исследований прессы, данное исследование сосредоточено исключительно на «Себилюррешад» в качестве основного источника. Такие газеты, как «Танин», «Тевхид-и Эфкар», «Тасвир-и Эфкар» и «Вакит», не анализировались отдельно; дискуссии, зародившиеся в этих газетах, рассматривались лишь в той мере, в какой они воспроизводились и интерпретировались в «Себилюррешад». Следовательно, в данном исследовании не проводится сравнение различных газет; вместо этого изучается, как «Себилюррешад» отражал современные дискуссии в прессе и встраивал их в свой собственный идеологический дискурс.

Аналитическая основа, используемая в данном исследовании, основана на дискурс-историческом подходе (DHA) Рут Водак в рамках парадигмы критического анализа дискурса. DHA рассматривает дискурс не просто как лингвистическое выражение, а как исторически и социально обусловленную практику, формируемую политическими, идеологическими и культурными контекстами. Соответственно, в настоящем исследовании проводится анализ выбранных текстов с акцентом на дискурсивные стратегии, включая номинацию, предикацию, аргументацию, перспективизацию и интенсификацию/смягчение. Данный подход используется для изучения того, каким образом консерватизм конструировался в дискурсе, а также того, как республиканские реформы интерпретировались в рамках более широких исторических и идеологических нарративов.

РЕЗУЛЬТАТЫ

Результаты показывают, что концепция консерватизма Себилюррешада выходит за узкие рамки простого сохранения традиций или сопротивления изменениям. Напротив, консерватизм формулировался как всеобъемлющее мировоззрение, основанное на исламе, с акцентом на сохранение религиозных ценностей, исторической преемственности, культурной идентичности и морального порядка. В этих рамках модернизация не отвергалась категорически; однако её легитимность зависела от её совместимости с исламскими принципами и историко-культурными основами турецкого общества.

Журнал последовательно интерпретировал основные республиканские реформы, включая упразднение халифата, политику секуляризации, реформы образования, преобразование правовой системы и правила ношения одежды, с точки зрения религиозной преемственности и культурной памяти. Эти реформы представлялись не просто как административные или правовые изменения, а как инициативы, способные ослабить историческую и институциональную роль ислама в обществе. Соответственно, «Себилюррешад» выдвигал аргумент о том, что процесс модернизации, рассматриваемый в отрыве как от религиозных, так и от национальных ценностей, представлял угрозу для социальной сплоченности и нравственных основ нации.

Анализ также показывает, что «Себилюррешад» внимательно следил за дискуссиями, происходящими в других газетах, и активно переосмысливал эти дебаты через призму собственной идеологии. Журнал не был просто религиозным изданием, а служил интеллектуальной платформой, формирующей консервативное общественное мнение путем осмысления современных политических событий в контексте исламского мировоззрения. Очевидно, что благодаря этой дискурсивной стратегии консерватизм представлялся не как простое противостояние Республике, а скорее как альтернативное понимание модернизации, укорененное в исламской цивилизации и исторической преемственности.

ЗАКЛЮЧЕНИЕ

Настоящее исследование вносит уникальный вклад в существующую литературу по данной теме, поскольку посвящено исключительно анализу дебатов о консерватизме в период ранней Республики через призму дискурса журнала «Себилюррешад». В отличие от предыдущих исследований, в которых в основном проводились сравнения между различными газетами или уделялось внимание реформам республиканского периода в целом, данное исследование направлено на анализ того, как конкретный исламистский журнал интерпретировал и реконструировал концепцию консерватизма в переломный период политических преобразований. Использование дискурс-исторического подхода позволяет в рамках данного исследования рассмотреть эти дискуссии в их историческом, политическом и идеологическом контексте, а не воспринимать их как изолированные текстовые явления.

Исследование также демонстрирует, что дискуссии о консерватизме в ранний период существования Республики нельзя понимать лишь как реакцию на модернизацию. Однако «Себилюррешад» предлагал альтернативную модель модернизации, в которой особое внимание уделялось сохранению религиозной идентичности, культурной преемственности и исторической легитимности. Таким образом, журнал стремился переосмыслить отношения между исламом и современностью, а не просто полностью отвергать модернизацию.

Тем не менее важно отметить ряд ограничений данного исследования. Анализ ограничивается выпусками журнала «Себилюррешад», опубликованными в 1923–1924 годах, а другие газеты рассматриваются лишь в той мере, в какой они появлялись на страницах самого журнала. Следовательно, полученные результаты отражают редакционную точку зрения и идеологическую ориентацию «Себилюррешада», а не всю турецкую прессу того периода. Несмотря на вышеупомянутые ограничения, исследование дает ценное представление об интеллектуальных основах консервативного дискурса в первые годы становления Республики, тем самым внося вклад в такие области, как история турецкой прессы, политическая мысль, медиа-исследования и история модернизации. Показывая, как республиканские реформы стали центральным элементом формирования консервативного политического дискурса, исследование также представляет собой ценное дополнение к существующему массиву знаний в этих областях.

 

Ключевые слова: «Себилюррешад», консерватизм, ранний республиканский период, республиканские реформы, дискурс-исторический подход.

संरचित सारांश:

उद्देश्य

प्रारंभिक गणराज्य काल को तुर्की के राजनीतिक और सामाजिक इतिहास के सबसे परिवर्तनकारी चरणों में से एक माना जाता है। इस अवधि के दौरान, व्यापक राजनीतिक, कानूनी, शैक्षिक और सांस्कृतिक सुधारों के माध्यम से गणराज्य की संस्थागत नींव स्थापित की गई।

1923 में गणराज्य की स्थापना के बाद, सुधारों की एक श्रृंखला लागू की गई, जिसमें खलीफ़ा पद का उन्मूलन, शिक्षा के एकीकरण का कानून (तेव्हिद--तेद्रिसत), धार्मिक मठों (तेक्के और ज़विये) का बंद होना, कानूनी धर्मनिरपेक्षता, वर्णमाला सुधार, वेशभूषा संबंधी नियम और अन्य आधुनिकीकरण नीतियां शामिल थीं। इन उपायों ने राज्य और समाज दोनों को गहराई से नया आकार दिया। हालाँकि इन सुधारों का उद्देश्य आधुनिकता और राष्ट्रीय संप्रभुता के सिद्धांतों पर आधारित एक धर्मनिरपेक्ष राष्ट्र-राज्य की स्थापना करना था, लेकिन इन्होंने रूढ़िवादी और इस्लामवादी बौद्धिक हलकों में धर्म, परंपरा, सांस्कृतिक निरंतरता और आधुनिकीकरण के संबंध में व्यापक बहसों को भी जन्म दिया। इस बौद्धिक माहौल में, सेबिलुर्रशाद, जो इस्लामी समुदाय में एक उल्लेखनीय प्रभाव वाली पत्रिका थी, गणराज्य के सुधारों के वैचारिक निहितार्थों पर चर्चा करने के लिए एक महत्वपूर्ण मंच बन गई। वर्तमान अध्ययन का उद्देश्य यह जांचना है कि 1923 और 1924 के बीच लागू किए गए राजनीतिक और सामाजिक सुधारों ने रूढ़िवाद पर बहसों को कैसे आकार दिया और यह प्रकट करना है कि सेबिलुर्रशाद ने अपने स्वयं के बौद्धिक ढांचे के भीतर रूढ़िवाद को कैसे अवधारित और पुनर्निर्मित किया। यह अध्ययन आगे यह पहचानने का प्रयास करता है कि नव-स्थापित गणराज्य द्वारा शुरू किए गए परिवर्तन की व्याख्या करते समय पत्रिका द्वारा प्रयुक्त ऐतिहासिक, धार्मिक और वैचारिक संदर्भ कौन से थे।

पद्धति

वर्तमान अध्ययन दस्तावेज़ विश्लेषण पर आधारित एक गुणात्मक अनुसंधान डिजाइन का उपयोग करता है। इस संकलन में केवल सेबिलुर्रशाद में 1923 और 1924 के बीच रूढ़िवाद, गणराज्य सुधारों, खलीफ़ा, धर्मनिरपेक्षता, आधुनिकीकरण, पश्चिमीकरण और धर्म-राज्य संबंधों से संबंधित प्रकाशित लेख, संपादकीय, टिप्पणियाँ और समाचार रिपोर्ट शामिल हैं।

तुलनात्मक प्रेस अध्ययनों के विपरीत, यह शोध केवल सेबिलुर्रशाद को प्राथमिक स्रोत के रूप में केंद्रित करता है। तनिन, तेवहीद--एफ़कार, तस्वीर--एफ़कार और वाकिट जैसे समाचार पत्रों का स्वतंत्र रूप से विश्लेषण नहीं किया गया; बल्कि, इन समाचार पत्रों से उत्पन्न चर्चाओं की जांच केवल इस हद तक की गई कि उन्हें सेबिलुर्रशाद के भीतर कैसे पुन: प्रस्तुत और व्याख्यायित किया गया।

परिणामस्वरूप, यह अध्ययन विभिन्न समाचार पत्रों की तुलना नहीं करता है, बल्कि यह जांचता है कि सेबिलुर्रेशाद ने समकालीन प्रेस बहसों का प्रतिनिधित्व कैसे किया और उन्हें अपनी वैचारिक विमर्श में कैसे शामिल किया।

इस अध्ययन में प्रयुक्त विश्लेषणात्मक ढांचा आलोचनात्मक विमर्श विश्लेषण (Critical Discourse Analysis) के प्रतिमान के भीतर रूथ वोडाक के विमर्श-ऐतिहासिक दृष्टिकोण (DHA) पर आधारित है। DHA विमर्श को केवल भाषाई अभिव्यक्ति के रूप में नहीं, बल्कि एक ऐतिहासिक और सामाजिक रूप से स्थित अभ्यास के रूप में अवधारित करता है जो राजनीतिक, वैचारिक और सांस्कृतिक संदर्भों से आकारित होता है।

तदनुसार, यह वर्तमान अध्ययन चयनित ग्रंथों का विश्लेषण भाषण संबंधी रणनीतियों पर ध्यान केंद्रित करके करता है, जिसमें नामकरण, वाक्यकरण, तर्क-वितर्क, दृष्टिकोण-निर्धारण और तीव्रता/निवारण शामिल हैं। इस दृष्टिकोण का उपयोग इस बात का पता लगाने के लिए किया जाता है कि रूढ़िवाद को भाषण के माध्यम से कैसे निर्मित किया गया, और व्यापक ऐतिहासिक और वैचारिक कथाओं के भीतर गणराज्यवादी सुधारों की व्याख्या कैसे की गई।

निष्कर्ष

निष्कर्ष यह दर्शाते हैं कि सेबिलुर्रशाद की रूढ़िवाद की अवधारणा केवल परंपराओं को संरक्षित करने या परिवर्तन का विरोध करने की संकीर्ण सीमाओं से परे है। इसके विपरीत, रूढ़िवाद को इस्लाम पर आधारित एक व्यापक विश्वदृष्टिकोण के रूप में व्यक्त किया गया था, जो धार्मिक मूल्यों, ऐतिहासिक निरंतरता, सांस्कृतिक पहचान और नैतिक व्यवस्था के संरक्षण पर जोर देता है। इस ढांचे के भीतर, आधुनिकीकरण को पूरी तरह से खारिज नहीं किया गया था; हालांकि, इसकी वैधता इस्लामी सिद्धांतों और तुर्की समाज की ऐतिहासिक-सांस्कृतिक नींव के साथ इसकी अनुकूलता पर निर्भर थी।

खिलाफत के उन्मूलन, धर्मनिरपेक्षता नीतियों, शैक्षिक सुधारों, कानूनी परिवर्तन और पोशाक नियमों सहित प्रमुख गणराज्यवादी सुधारों की पत्रिका की निरंतर व्याख्या धार्मिक निरंतरता और सांस्कृतिक स्मृति के दृष्टिकोण से की गई थी।

इन सुधारों को केवल प्रशासनिक या कानूनी बदलाव के रूप में नहीं, बल्कि समाज में इस्लाम की ऐतिहासिक और संस्थागत भूमिका को कमजोर करने में सक्षम पहलों के रूप में चित्रित किया गया। परिणामस्वरूप, सेबिलुर्रशाद ने यह तर्क दिया कि आधुनिकीकरण की प्रक्रिया, जब धार्मिक और राष्ट्रीय दोनों मूल्यों से अलग होकर देखी जाती है, तो वह राष्ट्र की सामाजिक एकता और नैतिक नींव के लिए खतरा है।

विश्लेषण से यह भी पता चलता है कि सेबिलुर्रशाद ने अन्य समाचार पत्रों में हो रही चर्चाओं पर बारीकी से नजर रखी और इन बहसों की अपनी वैचारिक दृष्टि से सक्रिय रूप से पुनर्व्याख्या की। केवल एक धार्मिक प्रकाशन के रूप में काम करने के बजाय, इस पत्रिका ने एक बौद्धिक मंच के रूप में काम किया जिसने समकालीन राजनीतिक घटनाओं को एक इस्लामी विश्वदृष्टिकोण के भीतर संदर्भित करके रूढ़िवादी सार्वजनिक राय को आकार दिया।

यह स्पष्ट है कि इस विमर्शात्मक रणनीति के माध्यम से, रूढ़िवाद को गणराज्य के प्रति केवल एक साधारण विरोध के रूप में प्रस्तुत नहीं किया गया, बल्कि इसे आधुनिकीकरण की एक वैकल्पिक समझ के रूप में प्रस्तुत किया गया जो इस्लामी सभ्यता और ऐतिहासिक निरंतरता में निहित थी।

निष्कर्ष

यह वर्तमान अध्ययन सेबिलुर्रशाद के विमर्श के माध्यम से प्रारंभिक गणराज्य काल के दौरान रूढ़िवाद पर बहसों की विशेष रूप से जांच करके इस विषय पर मौजूदा साहित्य में एक अनूठा योगदान देता है।

पिछले अध्ययनों के विपरीत, जिन्होंने मुख्य रूप से विभिन्न समाचार पत्रों के बीच तुलना की है या गणराज्य सुधारों पर अधिक सामान्यीकृत ध्यान केंद्रित किया है, यह शोध प्रयास इस बात की गहराई से पड़ताल करने का प्रयास करता है कि कैसे एक विशिष्ट इस्लामवादी पत्रिका ने राजनीतिक परिवर्तन के एक महत्वपूर्ण दौर के दौरान रूढ़िवाद की अवधारणा की व्याख्या और पुनर्निर्माण किया। वार्तालाप-ऐतिहासिक दृष्टिकोण के उपयोग से इस अध्ययन को इन बहसों को उनके ऐतिहासिक, राजनीतिक और वैचारिक संदर्भों में स्थापित करने में सहायता मिलती है, बजाय इसके कि उन्हें अलग-थलग पाठ्य घटनाओं के रूप में देखा जाए।

यह शोध यह भी दर्शाता है कि प्रारंभिक गणराज्य में रूढ़िवाद पर चर्चा को केवल आधुनिकीकरण के खिलाफ प्रतिक्रिया के रूप में नहीं समझा जा सकता है। हालाँकि, सेबिलुर्रशाद ने आधुनिकीकरण का एक वैकल्पिक मॉडल प्रस्तावित किया जिसने धार्मिक पहचान, सांस्कृतिक निरंतरता और ऐतिहासिक वैधता के संरक्षण पर जोर दिया। इस प्रकार, पत्रिका ने आधुनिकीकरण के समग्र अस्वीकृति के बजाय, इस्लाम और आधुनिकता के बीच संबंध को फिर से परिभाषित करने का प्रयास किया।

हालांकि, इस अध्ययन की कई सीमाओं को स्वीकार करना महत्वपूर्ण है। विश्लेषण 1923 और 1924 के बीच प्रकाशित सेबिलुर्रेशाद के अंकों तक ही सीमित है, और अन्य समाचार पत्रों पर केवल इसलिए विचार किया गया है क्योंकि वे स्वयं पत्रिका में प्रकाशित हुए थे। परिणामस्वरूप, निष्कर्ष उस अवधि के दौरान तुर्की प्रेस की संपूर्णता के बजाय सेबिलुर्रेशाद के संपादकीय दृष्टिकोण और वैचारिक रुझान को दर्शाते हैं। उपरोक्त सीमाओं के बावजूद, यह अध्ययन गणराज्य के प्रारंभिक वर्षों के दौरान रूढ़िवादी विमर्श के बौद्धिक आधारों में बहुमूल्य अंतर्दृष्टि प्रदान करता है, और इस प्रकार तुर्की प्रेस के इतिहास, राजनीतिक विचार, मीडिया अध्ययन और आधुनिकीकरण के इतिहास के क्षेत्रों में योगदान देता है। यह दर्शाते हुए कि कैसे गणराज्यवादी सुधार रूढ़िवादी राजनीतिक विमर्श के निर्माण के लिए केंद्रीय हो गए, यह अध्ययन इन संबंधित क्षेत्रों में मौजूदा ज्ञान के भंडार में एक मूल्यवान जोड़ भी प्रदान करता है।

 

कीवर्ड: सेबिलुर्रेशाद, रूढ़िवाद, प्रारंभिक गणराज्य काल, गणराज्य सुधार, विमर्शात्मक-ऐतिहासिक दृष्टिकोण।

Article Statistics

Number of reads 23
Number of downloads 3

Share

Turkish Studies-Comparative Religious Studies
E-Mail Subscription

By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.