ISSN:2667-5641

Muhyî’nin Elifnâme Tarzıyla Yazdığı ‘Arz-ı Hâli


Divan şairleri harfleri muamma, lugaz, mühmel, hayfâ, leb değmez gibi harf ve yazıya bağlı birçok edebî sanatta ve çeşitli teşbih, mecaz ve hayallerde malzeme olarak kullanmışlardır. Şairlerin harfler üzerinden hünerlerini gösterdikleri bir tarz da elifnâmelerdir. Türk edebiyatında ilk dönemlerden XIX. yüzyıla kadar her yüzyılda birçok elifnâme yazılmıştır. Elifnâmeler üzerine, elif harfinden ye harfine düz, ye harfinden elif harfine ters sıralanmasına ve harflerin beyit, bend ve dörtlüklerin neresinde olduğuna yani şekil özelliklerine ve amacına göre çeşitli tasnifler yapılmıştır. Farklı şekil özelliklerine sahip ve gazel, kaside, küçük mesnevi, murabba, müseddes gibi farklı nazım şekillerinde yazılabilen elifnâmeler ağırlıklı olarak dinî muhtevalıdır. Bu makale Muhyî’nin elifnâme tarzıyla yazdığı ‘arz-ı hâli üzerinedir. Muhyî, bu arz-ı hâlini yazarken sıradışı bir yönteme başvurur. Şair, içinde bulunduğu sıkıntılı durumdan kurtulmak için, dönemin müftüsünden fetva ister. Bundan dolayı, şiirin başında müftüyü över ve sonrasında yaşadığı aşk acısı için müftünün aşka dair bir fetva vermesini ister. Çalışmamızın giriş kısmında elifnâmeler ve elifnâme tasnifleri hakkında genel bilgi verilecek ve ardından söz konusu şairin 29 beyitlik arz-ı hal tarzındaki kasidesi şekil ve muhteva yönünden incelenecektir. Yazının sonunda ise daha önce yayımlanmamış elifnâmenin ilmî transkripsiyonlu metni verilecektir. Böylece elifnâme tarzıyla yazılmış bir ‘arz-ı hâl litaratüre kazandırılacak ve elifnâmeler konusunda yapılacak çalışmalara katkı sağlayacağını ummaktayız.


Anahtar Kelimeler


Divan Edebiyatı, Elifnâme, ‘Arz-ı hâl, Muhyî

Yazar: Özkan UZ - Enes YILDIZ
Sayfa Sayısı: 1587-1601
DOI: http://dx.doi.org/10.29228/TurkishStudies.30227
Tam Metin:
Turkish Studies - Language and Literature
E-Mail Aboneliği

E-Bülten'e abone olarak güncel haberlerin mailinize gelmesini sağlayabilirsiniz.

© Copyright Asos Eğitim Bilişim Danışmanlık / Akademik İletişim . Tüm Hakları Saklıdır.